UPI આરોપો: નાણામંત્રી સીતારમણે વિપક્ષ પર કર્યા પ્રહાર, કહ્યું – ‘સામાન્ય ગ્રાહક પર નહીં આવે કોઈ બોજ’
દેશમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ્સના ક્ષેત્રે થયેલી ક્રાંતિ અને રોજિંદા વ્યવહારોમાં યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) ની લોકપ્રિયતા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) અને સંભવિત ચાર્જીસને લઈને ચર્ચા ગરમ થઈ હતી. વિપક્ષી દળો દ્વારા સરકાર પર સામાન્ય નાગરિકો અને વેપારીઓ પર વધારાનો કર લાદવાના મૂકવામાં આવેલા આરોપોનો કેન્દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે સણસણતો જવાબ આપ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવાયું છે કે UPI નો ઉપયોગ કરતા સામાન્ય ગ્રાહકો પર MDR નો કોઈ સીધો બોજ નાખવામાં આવશે નહીં.
નાણામંત્રીએ ગૃહમાં અને જાહેર મંચ પરથી આ મુદ્દે વિગતવાર સ્પષ્ટતા આપતાં વિપક્ષના દાવાઓને પાયાવિહોણા અને ભ્રામક ગણાવ્યા હતા. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે ડિજિટલ ઈન્ડિયાના આ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકાર તમામ જરૂરી પગલાં ભરી રહી છે અને સામાન્ય જનતા માટે આ પ્રક્રિયા પહેલાની જેમ જ આસાન તથા પરવડે તેવી રહેશે.
MDR કોઈ કર કે સેસ નથી: નાણામંત્રીની સ્પષ્ટતા
યુપીઆઈ ચુકવણીઓ પર વસૂલવામાં આવતા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) અંગેની આશંકાઓ દૂર કરતાં નિર્મલા સીતારમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, MDR એ સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલો કોઈ ટેક્સ, જીએસટી કે સેસ નથી. આ એક એવો સર્વિસ ચાર્જ છે જે ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટેકનોલોજી પૂરી પાડતી બેંકો તેમજ નાણાકીય સંસ્થાઓ વચ્ચેના સંચાલન માટે હોય છે.
નાણામંત્રીએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “એકત્રિત કરવામાં આવેલી આવી કોઈ પણ રકમ કે નાણાં ભારત સરકારના ખાતામાં કે સરકારી તિજોરીમાં જમા થતાં નથી.” આથી આ મુદ્દાને સરકારની આવક વધારવાના સાધન તરીકે દર્શાવવો એ સંપૂર્ણપણે ગેરમાર્ગે દોરનારો છે. તેમણે વિપક્ષ પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે રાજકીય રોટલા શેકવા માટે દેશની સફળ ડિજિટલ શક્તિ અને બેંકિંગ સિસ્ટમ સામે આશંકાઓ ઊભી કરવી યોગ્ય નથી.
ગ્રાહકો અને નાના વેપારીઓના હિતોનું રક્ષણ
સરકારની પ્રાથમિકતા હંમેશાં રોકડરહિત (Cashless) અર્થતંત્રને વેગ આપવાની અને દેશના ખૂણે-ખૂણે ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ પહોંચાડવાની રહી છે. નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે નાના વેપારીઓ અને ગ્રાહકોને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે જ સરકારે અગાઉ પણ યુપીઆઈ અને રૂપે (RuPay) ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા થતાં વ્યવહારો પર શૂન્ય MDR ની નીતિ અપનાવી હતી.
જો કોઈ ચોક્કસ મધ્યસ્થીઓ કે બેંકો દ્વારા પ્રોસેસિંગ ફી સંબંધિત ટેકનિકલ બાબતો ચર્ચાઈ રહી હોય, તો પણ તેનો આખરી આર્થિક પ્રહાર ક્યારેય સામાન્ય ગ્રાહકના ખિસ્સા પર વાગવા દેવામાં આવશે નહીં. ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમને ટકાઉ (Sustainable) બનાવવા માટે પ્રોત્સાહક રકમ (Incentives) અને ભંડોળ આપવા માટે સરકાર પોતે જ બેંકોને સહાય પૂરી પાડી રહી છે.
ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન્સમાં ભારત વિશ્વમાં મોખરે
નાણામંત્રી સીતારમણે ભારતમાં થયેલી ડિજિટલ ક્રાંતિના આંકડા રજૂ કરતાં જણાવ્યું હતું કે આજે વિશ્વના કુલ રિયલ-ટાઇમ ડિજિટલ પેમેન્ટ્સમાંથી ૪૬ ટકાથી વધુ વ્યવહારો એકલા ભારતમાં થાય છે, જેમાં UPI નો હિસ્સો સૌથી સિંહભાગ છે. શાકભાજીના લારીવાળાથી લઈને મોટા મોલ સુધી દરેક સ્તરે યુપીઆઈ નો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.
વિપક્ષ દ્વારા જનતામાં ભય અને અસુરક્ષાનું વાતાવરણ ઊભું કરવાના પ્રયાસો સામે લાલ આંખ કરતાં તેમણે કહ્યું કે, સરકારની નીતિઓ સ્પષ્ટ છે અને તે ગ્રાહકોના હિતોનું સંપૂર્ણ રક્ષણ કરવા માટે કટિબદ્ધ છે. નાગરિકોએ કોઈ પણ પ્રકારની ભ્રામક માહિતીથી દોરવાયા વિના સુરક્ષિત અને નિર્ભય બનીને ડિજિટલ માધ્યમોનો ઉપયોગ ચાલુ રાખવો જોઈએ.
