UNGA માં નેપાળના વડાપ્રધાનની ભારત-ચીનને અપીલ: ‘પૂર અને હિમનદીઓ વિઝા જોઈને મુસાફરી કરતા નથી’
નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) ના મંચ પરથી આબોહવા પરિવર્તન અને હિમાલયી વિસ્તારની નાજુક પરિસ્થિતિ અંગે વૈશ્વિક સમુદાયનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. પદ સંભાળ્યા બાદ પોતાના પ્રથમ વિદેશ પ્રવાસે ગયેલા ૩૬ વર્ષીય વડાપ્રધાન શાહે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે કુદરતી આપત્તિઓ અને આબોહવા પરિવર્તન સરહદોનું સન્માન કરતા નથી. તેમણે ભારત અને ચીન બંને પાડોશી દેશોને હિમાલયન ક્લાઇમેટ રેઝિલિયન્સ મિકેનિઝમ (Himalayan Climate Resilience Mechanism) માં જોડાવા માટે ભાવુક અને તાર્કિક અપીલ કરી છે.
પોતાના સંબોધન દરમિયાન નેપાળના વડાપ્રધાને યાદ અપાવ્યું હતું કે તાજેતરમાં ૨૬ ઓગસ્ટના રોજ નેપાળમાં આવેલા ભયાનક પૂરમાં ૧,૪૦૦ થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા અને ૬,૦૦૦ થી વધુ લોકો ગુમ થયા છે. આ આપત્તિએ માત્ર નેપાળ જ નહીં પરંતુ ભારત અને ચીનના સરહદી વિસ્તારોમાં પણ ચિંતા વધારી દીધી છે.
‘હિમનદીઓ પાસપોર્ટ કે વિઝા સાથે મુસાફરી કરતી નથી’
આબોહવા પરિવર્તનની ગંભીરતા સમજાવતા બાલેન્દ્ર શાહે કહ્યું હતું કે, “હિમનદીઓનું ઓગળવું અને તેનાથી આવતું વિનાશક પૂર પોતાના પાસપોર્ટ પર વિઝા લગાવીને મુસાફરી કરતા નથી.” તેમણે ઉમેર્યું કે ૨૬ ઓગસ્ટની આપત્તિએ નેપાળ-ચીન સરહદની બંને બાજુ ભારે વિનાશ સર્જ્યો હતો અને તે પૂરનું પાણી વહીને આગળ ભારત તરફ ગયું હતું. આ દર્શાવે છે કે આ ત્રણેય દેશો પર્યાવરણીય રીતે એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે.
નેપાળના પીએમે આ મુશ્કેલ સમયમાં તાત્કાલિક રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે ભારત અને ચીન દ્વારા આપવામાં આવેલી ત્વરિત સહાય બદલ બંને દેશોનો આભાર માન્યો હતો. તેમણે સૂચવ્યું કે આ નવું મિકેનિઝમ સેટેલાઇટ ડેટા શેર કરવા, ખતરનાક હિમનદી તળાવોનું સંયુક્ત નિરીક્ષણ કરવા, વહેલી ચેતવણી આપતી સિસ્ટમ (Early Warning Systems) ને મજબૂત કરવા અને સરહદ પાર સંકલન જાળવવા માટે એક મજબૂત પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડશે.
હિન્દુ કુશ હિમાલય ૨ અબજ લોકોની આજીવિકાનો આધાર
ગ્લોબલ વોર્મિંગના કારણે હિમાલયના પર્વતો અસ્થિર થઈ રહ્યા હોવાની ચેતવણી આપતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે પર્માફ્રોસ્ટ પીગળવાથી પર્વતીય ઢોળાવો નબળા પડી રહ્યા છે. જેના પરિણામે હિમપ્રપાત, ભૂસ્ખલન અને પૂરનું જોખમ સતત વધી રહ્યું છે. તેમણે યાદ અપાવ્યું કે હિન્દુ કુશ હિમાલય પ્રદેશ માત્ર પર્વત નથી પરંતુ તે પાણી, ઇકોસિસ્ટમ અને કૃષિ દ્વારા આશરે બે અબજ લોકોની આજીવિકા પૂરી પાડે છે.
તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે હિમાલયને માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય મદદ મેળવવા માટેની પ્રયોગશાળા બનવા દેવી જોઈએ નહીં, પરંતુ ત્યાં વાસ્તવિક અને કાયમી ઉકેલ લાવવાની જરૂર છે.
‘આપણે કટોકટી ઊભી નથી કરી, છતાં ભારે કિંમત ચૂકવી રહ્યા છીએ’
નેપાળનું વલણ સ્પષ્ટ કરતા વડાપ્રધાને કહ્યું કે વૈશ્વિક ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જનમાં નેપાળનો ફાળો ૦.૧ ટકા કરતાં પણ ઓછો છે, છતાં તેની સૌથી મોટી આડઅસર નેપાળના નિર્દોષ લોકો ભોગવી રહ્યા છે. “અમે આ કટોકટી ઊભી કરી નથી, છતાં અમે તેની ભારે કિંમત ચૂકવી રહ્યા છીએ.”
શાહે વૈશ્વિક આર્થિક માળખા પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે જ્યારે કોઈ ગરીબ દેશનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર આવી આબોહવાકીય આપત્તિઓમાં નાશ પામે છે, ત્યારે તેનો ઉકેલ માત્ર વધુ એક મોટી લોન કે નાની અનુદાન રકમ હોઈ શકે નહીં. તેમણે ખેદ વ્યક્ત કર્યો કે આજે આપણે એક એવી દુનિયા બનાવી દીધી છે જ્યાં યુદ્ધ માટે અત્યાધુનિક લોજિસ્ટિક્સ સિસ્ટમ ઉપલબ્ધ છે પરંતુ ભૂખમરા અને ખોરાક માટે અત્યંત નબળી વ્યવસ્થા છે.
