દર મહિને પગારમાંથી કપાય છે પીએફના પૈસા? તો જાણી લો EPFO આ રકમ ક્યાં રોકે છે અને તમને કેટલું વ્યાજ મળે છે!
નોકરીયાત વર્ગ માટે ઈપીએફઓ (EPFO) એટલે કે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન નિવૃત્તિ પછીના જીવન માટે એક મજબૂત નાણાકીય છત્રછાયા પૂરું પાડે છે. દર મહિને તમારા પગારમાંથી કપાતો પીએફનો નાનો હિસ્સો ભવિષ્યની મોટી બચતનો પાયો નાખે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય એ વિચાર્યું છે કે તમારા હાર્ડ-અર્ન મની એટલે કે મહેનતના નાણાંનું EPFO શું કરે છે? શેરબજારમાં રોજેરોજ આવતા ભારે ઉતાર-ચઢાવ છતાં પણ તમને દર વર્ષે નિયમિત અને આટલું સારું વ્યાજ કેવી રીતે મળી રહે છે?
EPFO તમારા નાણાં ક્યાં અને કેવી રીતે રોકે છે?
ઘણા લોકોને એવું લાગતું હોય છે કે EPFO આપણું ફંડ માત્ર કોઈ બેંક ખાતામાં જમા રાખતું હશે, પણ હકીકતમાં એવું નથી. તમારા પીએફના નાણાં પર સારું રિટર્ન મેળવવા માટે સંસ્થા તેને અલગ-અલગ સુરક્ષિત જગ્યાઓએ રોકે છે. આ રોકાણ પાછળનો મુખ્ય હેતુ તમારા નાણાંની સંપૂર્ણ સુરક્ષા જાળવી રાખીને તેની સામે ઉત્તમ રિટર્ન મેળવવાનો છે.
EPFO નાણાંનું રોકાણ મુખ્યત્વે નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં કરે છે:
સરકારી બોન્ડ્સ અને સિક્યોરિટીઝ: EPFO તેના ફંડનો સૌથી મોટો અને મુખ્ય હિસ્સો કેન્દ્ર તેમજ રાજ્ય સરકારોના બોન્ડ્સમાં રોકે છે. આ રોકાણ સંપૂર્ણપણે જોખમમુક્ત અને સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે.
કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ: સ્થિર અને સારો નફો રળી આપવા માટે સારી રેટિંગ ધરાવતી ખાનગી કે સરકારી કંપનીઓના કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ અને અન્ય ડેટ સાધનોમાં પણ ફંડ ફાળવવામાં આવે છે.
ઈટીએફ (ETF) દ્વારા શેરબજારમાં પ્રવેશ: અહીં એક વાત ખાસ સમજવા જેવી છે કે EPFO સીધેસીધું કોઈ કંપનીના શેર ખરીદતું નથી. તે એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETF) દ્વારા શેરબજારમાં પરોક્ષ રોકાણ કરે છે. આ ETF મુખ્યત્વે દેશના બે સૌથી ભરોસાપાત્ર ઇન્ડેક્સ – ‘સેન્સેક્સ’ અને ‘નિફ્ટી ૫૦’ પર આધારિત હોય છે.
નાણાં ક્યાં રોકવા તે નક્કી કોણ કરે છે?
EPFO પોતાની મરજી મુજબ ગમે ત્યાં નાણાં રોકી શકતું નથી. રોકાણ માટે કેન્દ્ર સરકાર અને નાણાં મંત્રાલય દ્વારા ચોક્કસ નિયમો અને માળખું ઘડવામાં આવ્યા છે.
આ સમગ્ર રોકાણ પ્રક્રિયાનું સંચાલન ‘સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ’ (CBT) અને સરકારની માર્ગદર્શિકા મુજબ જ કરવામાં આવે છે. આટલા મોટા ફંડનું યોગ્ય રીતે સંચાલન કરવા માટે પ્રોફેશનલ અને અનુભવી પોર્ટફોલિયો મેનેજર્સની મદદ લેવામાં આવે છે, જેઓ નાણાકીય જોખમોનું સતત મૂલ્યાંકન કરતા રહે છે.
પીએફના વ્યાજનો દર દર વર્ષે કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
પીએફ પર મળતું વ્યાજ કોઈ કાયમી કે ફિક્સ્ડ રેટ નથી હોતો, પરંતુ દરેક નાણાકીય વર્ષના અંતે તેની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે.
કમાણીનું મૂલ્યાંકન: વર્ષ દરમિયાન કરવામાં આવેલા વિવિધ રોકાણોમાંથી EPFOને જે કુલ આવક કે રિટર્ન મળે છે, તેના આધારે CBT વ્યાજ દરની ભલામણ તૈયાર કરે છે.
સરકારી મંજૂરી: CBT ની ભલામણ બાદ કેન્દ્ર સરકારના નાણાં મંત્રાલય પાસે પ્રસ્તાવ મોકલવામાં આવે છે. સરકારની આખરી મંજૂરી મળ્યા પછી જ વ્યાજ દરની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવે છે.
હાલનો વ્યાજ દર: હાલમાં પીએફ ખાતાધારકોને ૮.૨૫ ટકા જેટલો આકર્ષક વ્યાજ દર મળી રહ્યો છે. જોકે, ભવિષ્યમાં બજારની સ્થિતિ અને સંસ્થાની આવક મુજબ આ દરમાં વધારો કે ઘટાડો થઈ શકે છે.
શેરબજાર તૂટે તો પણ તમારા વ્યાજ પર અસર કેમ નથી પડતી?
જ્યારે પણ શેરબજારમાં મોટો કડાકો બોલે છે, ત્યારે ઘણા પીએફ ખાતાધારકોના મનમાં ચિંતા જાગે છે કે શું તેમના પીએફના નાણાં ધોવાઈ જશે? કે પછી તેમને મળતું વ્યાજ ઘટી જશે?
પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. EPFO તેના ફંડનો બહુ મોટો ભાગ (આશરે ૮૫ ટકા જેટલો) સરકારી અને કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ જેવા અત્યંત સુરક્ષિત સાધનોમાં રોકે છે, જ્યાંથી તેને નિશ્ચિત અને સ્થિર વ્યાજ મળતું જ રહે છે.
બીજી તરફ, શેરબજાર (ETF) માં માત્ર એક નાનો હિસ્સો (લગભગ ૧૫ ટકા સુધી) જ રોકવામાં આવે છે, જે લાંબા ગાળે વધારાનું (Extra) રિટર્ન મેળવવામાં મદદરૂપ થાય છે. આ રીતે નાણાંનું અલગ-અલગ જગ્યાએ વૈવિધ્યકરણ (Diversification) કરવાથી જોખમ સાવ ઘટી જાય છે. આ જ કારણ છે કે બજારના ઉતાર-ચઢાવની સીધી કે મોટી અસર તમારા પીએફના વ્યાજ પર પડતી નથી અને તમારા નાણાં સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત રહે છે.
