ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને મોટી ખુશખબર! GDP ગ્રોથ 6.5%થી વધીને 7% થવાનો અંદાજ
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર જ્યારે વિવિધ પડકારો, રાજકીય અસ્થિરતા અને ઊર્જા સંકટ સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે, ત્યારે ભારતીય અર્થતંત્ર પોતાની મજબૂત આંતરિક ક્ષમતાના બળે વિશ્વ સમક્ષ એક તેજસ્વી ઉદાહરણ પૂરું પાડી રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય રેટિંગ એજન્સી ‘મૂડીઝ રેટિંગ્સ’ (Moody’s Ratings) એ ભારતની આ આર્થિક મજબૂતીની નોંધ લેતા નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે દેશના આર્થિક વિકાસ દર (GDP Growth Rate) ના અંદાજમાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો છે.
મૂડીઝે ભારતનો અંદાજિત વિકાસ દર અગાઉના 6.5 ટકાથી વધારીને 7 ટકા કરી દીધો છે. એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતનું વ્યાપક આર્થિક માળખું (Macroeconomic Stability), મજબૂત ઘરેલું વપરાશ, ખાનગી રોકાણોમાં સુધારો અને વૈશ્વિક ઉર્જા આંચકાઓને પચાવી જવાની અદભુત ક્ષમતા આ વૃદ્ધિ પાછળના મુખ્ય કારણો છે.
ઉર્જા સંકટ અને વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે ભારતનું શ્રેષ્ઠ સંચાલન
છેલ્લા કેટલાક સમયથી મધ્ય પૂર્વમાં ઇરાન યુદ્ધ અને અન્ય ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ઉર્જા પુરવઠામાં મોટા અસંતુલન ઊભા થયા છે. કાચા તેલ (Crude Oil) અને નેચરલ ગેસના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો હોવા છતાં, ભારતે જે રીતે આ પરિસ્થિતિનું સંચાલન કર્યું છે તેના મૂડીઝે મુક્ત મને વખાણ કર્યા છે.
રેટિંગ એજન્સીના અહેવાલ મુજબ, ભારતે ઊંચી ઉર્જા કિંમતો સાથે ધારણા કરતાં પણ વધુ સારી રીતે તાલમેલ સાધ્યો છે. આ સફળતા પાછળ બે મુખ્ય વ્યૂહરચના કામ કરી ગઈ છે:
સ્રોતોમાં વિવિધતા (Diversification): ભારતે પોતાની ક્રૂડ ઓઇલ અને નેચરલ ગેસની આયાત માત્ર એક કે બે દેશો પર નિર્ભર રાખવાને બદલે વિશ્વના અન્ય સ્રોતો તરફ વાળી દીધી. આનાથી પુરવઠો ખોરવાયો નહીં.
કન્ઝ્યુમર્સ પર અસરોનું નિયંત્રણ: સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ટેક્સમાં કરવામાં આવેલી કપાતે વૈશ્વિક તેલની કિંમતોના આંચકાને સીધો સામાન્ય નાગરિકો કે વ્યવસાયો સુધી પહોંચવા દીધો નથી.
આ પગલાંઓને કારણે દેશમાં ફુગાવો નિયંત્રણમાં રહ્યો અને સામાન્ય પરિવારો તથા ઉદ્યોગો અચાનક આવી પડેલા આર્થિક બોજથી બચી ગયા.
જીડીપીના ઉત્સાહજનક આંકડા: પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં 7.8% ની છલાંગ
મૂડીઝ દ્વારા કરવામાં આવેલો આ સુધારેલો અંદાજ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ભારતના સત્તાવાર જીડીપી ડેટાએ પણ બજારની તમામ અપેક્ષાઓને માત આપી છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા (એપ્રિલ-જૂન) માં ભારતની અર્થવ્યવસ્થાએ વાર્ષિક ધોરણે 7.8 ટકા નો જંગી વિકાસ દર નોંધાવ્યો છે.
આ વૃદ્ધિ પાછળ કોઈ એક ક્ષેત્ર નહીં પરંતુ અર્થતંત્રના તમામ મુખ્ય એન્જિનોએ એકસાથે સારો દેખાવ કર્યો છે. બાહ્ય આર્થિક દબાણ હોવા છતાં, દેશમાં રોકાણની પ્રવૃત્તિઓમાં તેજી, મેન્યુફેક્ચરિંગ (ઉત્પાદન) ક્ષેત્રની મજબૂત કામગીરી અને સ્થાનિક ગ્રાહકોની ભારે માગણીએ ભારતની વિકાસયાત્રાને બળ પૂરું પાડ્યું છે.
મૂડીઝનું માનવું છે કે મધ્યમ ગાળામાં (Medium Term) પણ ભારત 7 ટકાની આસપાસ પોતાનો વિકાસ દર જાળવી રાખવા માટે સંપૂર્ણપણે સક્ષમ છે, કારણ કે દેશના મેક્રોઇકોનોમિક ફંડામેન્ટલ્સ અત્યંત મજબૂત સ્થિતિમાં છે.
ખાનગી રોકાણ (Private CapEx) ના નવા ચક્રની શરૂઆત
મૂડીઝના અહેવાલમાં સૌથી પ્રોત્સાહક બાબત એ સામે આવી છે કે ભારત હવે દેશમાં ‘ખાનગી મૂડી ખર્ચ’ (Private Capital Expenditure) ના એક નવા અને લાંબા ચક્ર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી દેશના વિકાસનો મોટો આધાર સરકારી ખર્ચ અને રોડ-ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હતો, પરંતુ હવે ખાનગી ક્ષેત્ર પણ મોટા પાયે રોકાણ કરવા માટે મેદાનમાં ઉતરી રહ્યું છે.
આ નવા પ્રાઇવેટ કેપેક્સ સાયકલના સંકેતો નીચે મુજબના આર્થિક આંકડાઓ પરથી સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે:
કેપિટલ ગુડ્સનું ઉત્પાદન અને આયાત: દેશમાં મૂડીગત વસ્તુઓ (મશીનરી, સાધનો) ના ઉત્પાદન અને તેની આયાતમાં મોટો વધારો થયો છે, જે દર્શાવે છે કે કંપનીઓ નવી ફેક્ટરીઓ અને ક્ષમતાઓ સ્થાપી રહી છે.
ઔદ્યોગિક ધિરાણ (Industrial Credit): બેંકો દ્વારા ઉદ્યોગોને આપવામાં આવતી લોન અથવા ધિરાણના દરમાં ઝડપી વધારો નોંધાયો છે.
કેપેસિટી યુટિલાઇઝેશન (Capacity Utilization): હયાત ફેક્ટરીઓ અને ઉત્પાદન એકમો પોતાની ક્ષમતાના મહત્તમ સ્તરે કામ કરી રહ્યા છે, જેથી હવે તેમને વિસ્તરણ (Expansion) કરવાની જરૂર પડી રહી છે.
જો ખાનગી મૂડી રોકાણમાં આ જ રીતે સતત ઝડપ જળવાઈ રહેશે, તો તે ભારતના આર્થિક દ્રષ્ટિકોણને વધુ મજબૂતી આપશે. આનાથી ન માત્ર ઉત્પાદન વધશે પરંતુ દેશમાં મોટા પાયે રોજગારીની નવી તકો પણ ઊભી થશે.
સ્થાનિક વપરાશ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રનું સમર્થન
કોઈપણ દેશના ટકાઉ વિકાસ માટે તેનો સ્થાનિક વપરાશ (Domestic Consumption) ખૂબ મહત્વનો હોય છે. ભારતમાં 140 કરોડથી વધુની વસ્તી અને ઝડપથી વધી રહેલો મધ્યમ વર્ગ દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે સુરક્ષા કવચ સમાન છે. વૈશ્વિક સ્તરે માંગ ઘટે ત્યારે પણ ભારતનો સ્થાનિક વપરાશ જળવાઈ રહે છે, જેના કારણે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને ફટકો પડતો નથી.
આ ઉપરાંત, સરકારની ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ઉત્પાદન આધારિત પ્રોત્સાહન (PLI) યોજનાઓને કારણે દેશનું ઉત્પાદન ક્ષેત્ર (Manufacturing Sector) ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે. હવે ભારત માત્ર સેવા ક્ષેત્ર (Services) પર નિર્ભર નથી રહ્યું, પરંતુ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે પણ વિશ્વનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
