જયરામ રમેશના સવાલ: ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના બિલ બાદ નવા પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા નહીં અને સર્વપક્ષીય બેઠકનો અભાવ
ભારતીય રાજકારણમાં સંસદની કાર્યવાહી અને મહિલા અનામત સાથે જોડાયેલા સીમાંકન બિલ અંગેની અટકળો વચ્ચે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ૧૩ ઓગસ્ટના રોજ અનિશ્ચિત સમય માટે મુલતવી રાખવામાં આવેલા સંસદના ચોમાસુ સત્રને આજે ૧૦૦ દિવસ પૂર્ણ થયા છે, પરંતુ હજુ સુધી તે સત્તાવાર રીતે મુલતવી (prorogued) રાખવામાં આવ્યું નથી. આ ઘટનાક્રમ વચ્ચે કોંગ્રેસ પાર્ટીએ દાવો કર્યો છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સીમાંકન બિલ પસાર કરાવવા માટે લોકસભામાં બે તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવવાના પ્રયાસમાં છે, અને સરકાર ખાસ સત્ર બોલાવી શકે તેવી આશંકા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
રાજકીય નિરીક્ષકોના મતે, બંધારણીય સુધારા કે સીમાંકન સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ બિલ માટે બે તૃતીયાંશ બહુમતી એટલે કે ૩૬૧ મતોની જરૂર પડે છે, જ્યારે હાલ એનડીએ (NDA) પાસે ૩૨૦ સભ્યોનું સંખ્યાબળ છે. આ સંખ્યાબળના સમીકરણોને લઈને વિવિધ રાજકીય પક્ષો સાથે સંપર્ક અને સંવાદની ચર્ચાઓ તેજ બની છે.
DMK અને NCP (SP) સાથે સંપર્કની ચર્ચા તથા દક્ષિણ ભારતનો વિરોધ
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સીમાંકન બિલ પર જરૂરી સમર્થન મેળવવા માટે ભાજપ દ્વારા દક્ષિણ ભારતમાં ડીએમકે (DMK) અને મહારાષ્ટ્રમાં શરદ પવારની આગેવાની હેઠળની એનસીપી (NCP-SP) નો સંપર્ક સાધવામાં આવ્યો છે. લોકસભાની બેઠકોના પુનઃસીમાંકનથી રાજ્યોના પ્રતિનિધિત્વ અને રાજકીય સંતુલન પર કેવી અસર પડશે, તે અંગે દેશના વિવિધ ભાગોમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે.
બીજી તરફ, દક્ષિણ ભારતમાં આ મુદ્દે વિરોધના સૂર પણ ઉઠી રહ્યા છે. શુક્રવારે તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રી રેવંત રેડ્ડીએ ‘સધર્ન રાઇઝિંગ સમિટ ૨૦૨૬’ કાર્યક્રમમાં બોલતા જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકારની આ યોજના દક્ષિણ ભારતના રાજકીય અને પ્રતિનિધિત્વ મહત્વને ઘટાડનારી સાબિત થઈ શકે છે.
Today is the 100th day since the 2026 Monsoon Session of Parliament was adjourned sine die and has not been prorogued.
The PM-HM jodi is still in search of a supertainted two-thirds majority in the Lok Sabha to get the Constitutional Amendment Bill on Delimitation passed.
Nobody knows what the new Bill will contain since the old Bill was defeated resoundingly on April 17, 2026.
No new specific proposals have been discussed with any political party in a serious and structured manner let alone the fact that an all-party meeting has not been called, despite four letters to the PM from Mallikarjun Khargeji.
There are far more serious and pressing economic, political, social, military and foreign policy challenges that await and demand attention. Far-reaching and comprehensive Delimitation can wait. Indira Gandhi put it off for 25 years in 1976. In 2001, Atal Bihari Vajpayee put it off for a further twenty-five years, that is, till the results of the first census after 2026 are published. They were wise and nationalist PMs.
The Prime Minister expressed grave concerns at the state of the economy at the FICCI conclave on Nov 19th. He seems to be in a very disturbed state of mind as indeed he should be. Debate and discussions on delimitation require cool heads unburdened by tensions of the type that are preoccupying the PM. Extensive consultations with various stakeholders are also needed.
Under the circumstances, it is in the nation’s interest to let the current Lok Sabha strength and state-wise configuration continue with one-third reservation for women implemented. This arrangement should then remain frozen till the much-trumpeted Viksit Bharat objective is achieved. It will be a fitting trubute to it since the consequences of a fundamentally new delimitation can best be managed in an environment when Viksit Bharat has become a reality.
— Jairam Ramesh (@Jairam_Ramesh) November 21, 2026
જયરામ રમેશનો દાવો, ભૂતકાળના ઉદાહરણો અને અનામતનો મુદ્દો
કોંગ્રેસના મહાસચિવ જયરામ રમેશે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે નવા બિલમાં શું જોગવાઈઓ હશે તેની કોઈને સ્પષ્ટ માહિતી નથી, કારણ કે અગાઉના બિલને ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ નકારી કાઢવામાં આવ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા મુજબ, નવા પ્રસ્તાવ પર કોઈપણ રાજકીય પક્ષ સાથે ગંભીર કે વ્યવસ્થિત ચર્ચા થઈ નથી, અને મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ વડાપ્રધાનને ચાર પત્રો લખ્યા હોવા છતાં હજુ સુધી સર્વપક્ષીય બેઠક બોલાવવામાં આવી નથી.
જયરામ રમેશે દલીલ કરી હતી કે દેશ હાલ આર્થિક, રાજકીય, સામાજિક, લશ્કરી અને વિદેશ નીતિ જેવા અનેક તાત્કાલિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યો છે, તેથી સીમાંકન જેવી વ્યાપક અને દૂરગામી પ્રક્રિયા હાલ પૂરતી મુલતવી રાખી શકાય છે. તેમણે ૧૯૭૬ માં ઇન્દિરા ગાંધી દ્વારા ૨૫ વર્ષ માટે અને ૨૦૦૧ માં અટલ બિહારી વાજપેયી દ્વારા ૨૦૨૬ પછીની પ્રથમ વસ્તી ગણતરીના પરિણામો સુધી બીજા ૨૫ વર્ષ માટે સીમાંકન મુલતવી રાખવાના નિર્ણયોનો હવાલો આપ્યો હતો.
તેમના મતે, સીમાંકન જેવા સંવેદનશીલ વિષય પર વ્યાપક પરામર્શ અને શાંત વાતાવરણ જરૂરી છે. કોંગ્રેસ નેતાએ સૂચવ્યું હતું કે મહિલાઓ માટે એક તૃતીયાંશ અનામત જાળવી રાખીને ‘વિકસિત ભારત’ ના લક્ષ્ય સુધી વર્તમાન લોકસભા સંખ્યાબળ અને રાજ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ માળખું યથાવત રાખવું દેશના હિતમાં રહેશે. આગામી દિવસોમાં સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચેના સંવાદ અને સંસદીય પ્રક્રિયા પર સૌની નજર રહેશે.
