રવિવારની સ્પેશિયલ લંચ આઈટમ! કાચા કેળાનું મસાલેદાર શાક અને ગરમા-ગરમ ભાત
જો તમે શાકાહારી છો અને નોન-વેજ સ્વાદને મિસ કરો છો, અથવા ઘરમાં કંઈક એવું બનાવવા માંગો છો જે સાધારણ શાક કરતા અલગ હોય, તો બિહારી સ્ટાઈલ કાચા કેળાનું શાક તમારા માટે એકદમ પરફેક્ટ છે. બિહારમાં આ શાક બનાવવાની રીત ઘણી ખાસ છે. અહીં મસાલામાં ‘પીળી સરસવ’ (રાઈનો મસાલો) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે તેને બિલકુલ માછલી (Fish Curry) જેવો ટેક્સચર અને સ્વાદ આપે છે.
તેને ‘કેળાની માછલી’ પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેના ટુકડાને કાપીને તળવાની અને પછી સરસવની ગ્રેવીમાં પકવવાની રીત બિલકુલ માછલી બનાવવાની રીત જેવી જ હોય છે. ચાલો જાણીએ આ શાક બનાવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રેસીપી.
જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
કેળાને મેરીનેટ કરવા માટે:
-
કાચા કેળા: 4-5 (છોલીને ત્રાંસા અથવા ગોળ ટુકડામાં કાપેલા)
-
ચણાનો લોટ (બેસન): 2 મોટી ચમચી (કુરકુરાપણું લાવવા માટે)
-
હળદર પાવડર: અડધી નાની ચમચી
-
લાલ મરચું પાવડર: અડધી નાની ચમચી
-
આદુ-લસણની પેસ્ટ: 1 નાની ચમચી
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ
-
તેલ: તળવા માટે (સરસવનું તેલ શ્રેષ્ઠ રહેશે)
ગ્રેવી માટે (સરસવ મસાલો):
-
પીળી સરસવ: 2 મોટી ચમચી (ઝીણી પીસેલી)
-
લસણ: 10-12 કળીઓ (પીસેલી)
-
ટામેટા: 2 મધ્યમ (ખમણેલા અથવા પ્યુરી)
-
હળદર પાવડર: અડધી નાની ચમચી
-
ધાણાજીરું પાવડર: 1 મોટી ચમચી
-
લાલ મરચું પાવડર: સ્વાદ મુજબ
-
મેથીના દાણા: અડધી નાની ચમચી (વઘાર માટે)
-
લીલા મરચા: 2-3 (સમારેલા)
-
લીલા ધાણા: ઝીણા સમારેલા
બનાવવાની રીત (Step-by-Step Recipe)
સ્ટેપ 1: કેળા તૈયાર કરો
સૌ પ્રથમ કાચા કેળાને છોલી લો અને તેના થોડા જાડા ટુકડા કરી લો. હવે એક બાઉલમાં કાપેલા કેળા, ચણાનો લોટ, થોડી હળદર, મરચું, આદુ-લસણની પેસ્ટ અને થોડું મીઠું નાખીને બરાબર મિક્સ કરો. જો જરૂર લાગે તો એક ચમચી પાણી છાંટો જેથી મસાલો કેળા પર બરાબર ચોંટી જાય.
સ્ટેપ 2: કેળાને ફ્રાય કરો
એક કડાઈમાં સરસવનું તેલ ગરમ કરો. જ્યારે તેલમાંથી ધુમાડો નીકળવા લાગે, ત્યારે આંચ મધ્યમ કરી દો. હવે કેળાના ટુકડાને તેમાં નાખો અને બંને બાજુથી સોનેરી અને કડક (Golden Brown) થાય ત્યાં સુધી તળી લો. તળ્યા પછી તેને એક પ્લેટમાં કાઢી લો.
સ્ટેપ 3: મસાલો તૈયાર કરો
પીસેલી પીળી સરસવ, લસણ અને બાકીના સૂકા મસાલા (ધાણાજીરું, હળદર, મરચું) ને થોડા પાણી સાથે મિક્સ કરીને પેસ્ટ બનાવી લો. બિહારી સ્ટાઈલમાં સરસવને લસણ સાથે પીસવાથી જ તે ‘ફિશ જેવો ફ્લેવર’ આવે છે.
સ્ટેપ 4: ગ્રેવીનો વઘાર
વધેલા તેલમાં મેથીના દાણા નાખો. જ્યારે મેથી તતડવા લાગે, ત્યારે તૈયાર મસાલાની પેસ્ટ નાખો. મસાલાને ત્યાં સુધી શેકો જ્યાં સુધી તેલ છૂટું ન પડે. હવે તેમાં ટામેટાની પ્યુરી અને સ્વાદ મુજબ મીઠું નાખી મસાલાને બરાબર પકાવો.
સ્ટેપ 5: ગ્રેવી તૈયાર કરો
જ્યારે મસાલો બરાબર શેકાઈ જાય અને તેમાંથી સરસ સુગંધ આવવા લાગે, ત્યારે તેમાં જરૂર મુજબ પાણી ઉમેરો (સામાન્ય રીતે 1-2 કપ). ગ્રેવીને ઉકળવા દો.
સ્ટેપ 6: ફાઈનલ ટચ
જ્યારે ગ્રેવી ઉકળવા લાગે, ત્યારે તેમાં ફ્રાય કરેલા કેળાના ટુકડા નાખો. તેને ઢાંકીને 3-4 મિનિટ સુધી ધીમી આંચ પર પકાવો જેથી કેળા મસાલાને બરાબર શોષી લે. અંતમાં ઝીણા સમારેલા લીલા ધાણા નાખીને ગેસ બંધ કરી દો.
કેમ આવે છે આમાં માછલી જેવી સુગંધ?
આ શાકનું રહસ્ય સરસવ અને લસણ ના મેળમાં છુપાયેલું છે. બિહાર અને બંગાળમાં માછલી બનાવવા માટે જે ‘સરસવ મસાલા’ નો ઉપયોગ થાય છે, તે જ મસાલો જ્યારે કેળા સાથે ભળે છે, ત્યારે તે શાકાહારીઓ માટે ‘વેજ ફિશ’ બની જાય છે. સાથે જ, કેળાનો ટેક્સચર ચઢ્યા પછી માછલી જેવો જ નરમ લાગે છે.
બિહારમાં આ શાકને ગરમા-ગરમ સફેદ ભાત (Plain Rice) સાથે ખાવું સૌથી વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે. જોકે, તે રોટલી કે પરાઠા સાથે પણ એટલું જ લાજવાબ લાગે છે.
