શું તમારો ક્રેડિટ સ્કોર 750 થી ઓછો છે? હોમ લોન રિજેક્ટ થાય તે પહેલા જાણી લો આ સિક્રેટ ટિપ્સ
પોતાનું ઘર ખરીદવું એ જીવનના સૌથી મોટા સપનાઓમાંથી એક હોય છે. પરંતુ આ સપના અને તમારી વચ્ચે અવારનવાર ત્રણ અંકોની એક સંખ્યા આવીને ઉભી રહે છે, જેને આપણે ક્રેડિટ સ્કોર અથવા સિબિલ (CIBIL) સ્કોર કહીએ છીએ. ઘણા લોકો ઘર શોધવામાં મહિનાઓ વિતાવી દે છે, પરંતુ પોતાની ‘ક્રેડિટ યોગ્યતા’ (Creditworthiness) તપાસવાનું ભૂલી જાય છે.
જ્યારે તમે હોમ લોન માટે બેંક પાસે જાઓ છો, ત્યારે બેંક સૌથી પહેલા તમારી આવક નહીં, પરંતુ તમારો જૂનો ટ્રેક રેકોર્ડ જુએ છે. એક સારો ક્રેડિટ સ્કોર ન માત્ર લોન મળવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે, પરંતુ તે તમારા વ્યાજ દર, લોનની રકમ (LTV) અને લોનનો સમયગાળો (Tenure) પણ નક્કી કરે છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ ગણિત કેવી રીતે કામ કરે છે.
ક્રેડિટ સ્કોર અને સિબિલ સ્કોર આખરે શું છે?
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ક્રેડિટ સ્કોર એ તમારી નાણાકીય શાખનું રિપોર્ટ કાર્ડ છે. તે 300 થી 900 ની વચ્ચેની એક સંખ્યા હોય છે જે જણાવે છે કે તમે ભૂતકાળમાં તમારા દેવા કે બિલની ચુકવણી કેટલી જવાબદારીપૂર્વક કરી છે.
લેન્ડર (બેંક કે હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ) આ સ્કોરનો ઉપયોગ એ નક્કી કરવા માટે કરે છે કે તમને પૈસા ઉધાર આપવા કેટલા જોખમી છે.
-
હાઈ સ્કોર: તમે એક જવાબદાર ઉધાર લેનાર છો. બેંક તમને ઓછા વ્યાજ દર અને લાંબા સમયગાળાની ઓફર આપશે.
-
લો સ્કોર: બેંકને તમારા પર ભરોસો ઓછો હશે. તેઓ કાં તો તમારી અરજી રદ કરશે અથવા તમારી પાસેથી વધુ વ્યાજ દરની માંગ કરશે.
સિબિલ (CIBIL) સ્કોર શું છે? ઘણીવાર લોકો ક્રેડિટ સ્કોર અને સિબિલ સ્કોરને એક જ સમજે છે. ખરેખર, ‘સિબિલ’ ભારતની ચાર મુખ્ય ક્રેડિટ માહિતી કંપનીઓમાંની એક (TransUnion CIBIL) છે. તે સૌથી જૂની અને લોકપ્રિય હોવાથી, ક્રેડિટ સ્કોરને અવારનવાર સિબિલ સ્કોર તરીકે જ ઓળખવામાં આવે છે.
સ્કોરની શ્રેણીઓ: તમારો નંબર શું કહે છે?
બેંકોએ ક્રેડિટ સ્કોરને કેટલાક માપદંડોમાં વહેંચ્યો છે, જેથી તેઓ ઝડપથી નિર્ણય લઈ શકે:
-
750 થી 900 (એક્સલન્ટ): આ ‘ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ’ છે. જો તમારો સ્કોર આ રેન્જમાં છે, તો તમે બેંકના મનપસંદ ગ્રાહક છો. તમને સૌથી ઓછો વ્યાજ દર અને તરત જ એપ્રૂવલ મળવાની શક્યતા રહે છે.
-
700 થી 749 (ગુડ): આ એક સારો સ્કોર ગણાય છે. લોન મળવાની શક્યતાઓ ઘણી વધારે હોય છે, જોકે વ્યાજ દરોમાં રકઝક (Negotiation) કરવાની તક થોડી ઓછી હોઈ શકે છે.
-
650 થી 699 (સંતોષકારક): અહીં તમે સુરક્ષિત મર્યાદામાં તો છો, પરંતુ બેંક તમારા પર બારીકાઈથી નજર રાખશે. કદાચ તમારી પાસે કેટલાક વધારાના દસ્તાવેજો માંગવામાં આવે અથવા વ્યાજ દર થોડો વધારે હોય.
-
600 થી 649 (શંકાસ્પદ): આ સ્કોર પર હોમ લોન મળવી મુશ્કેલ બની જાય છે. બેંક તમને ‘હાઈ રિસ્ક’ શ્રેણીમાં મૂકી શકે છે.
-
600 થી નીચે (પુઅર): આ એક રેડ ફ્લેગ છે. આ સ્કોર પર લોન એપ્રૂવલની શક્યતા નહિવત્ હોય છે. તમારે તરત જ તમારો સ્કોર સુધારવા પર કામ કરવું જોઈએ.
શું 800 થી ઉપરનો સ્કોર હોવો જરૂરી છે?
જો તમારો સ્કોર 800 કે તેથી વધુ છે, તો તમે ‘VIP’ શ્રેણીમાં આવો છો. હોમ લોનના કિસ્સામાં આનો મોટો ફાયદો મળે છે. આજના સમયમાં ઘણી બેંકો એવા ગ્રાહકોને 0.25% થી 0.50% સુધી સસ્તો વ્યાજ દર આપે છે જેમનો સ્કોર 800+ હોય છે. સાંભળવામાં આ અડધો ટકો નાનો લાગી શકે છે, પરંતુ 20 વર્ષની હોમ લોન પર આ લાખો રૂપિયાની બચત કરાવી શકે છે.
હોમ લોન માટે લઘુત્તમ સ્કોર કેટલો હોવો જોઈએ?
તકનીકી રીતે કોઈ ફિક્સ ‘કટ-ઓફ’ નથી, પરંતુ વ્યાવહારિક રીતે:
-
750+ સ્કોર હોમ લોન માટે સૌથી મજબૂત માનવામાં આવે છે. હોમ લોન મોટી રકમની હોવાથી બેંક સંપૂર્ણ ખાતરી કરવા માંગે છે.
-
700+ સ્કોર પર પણ લોન મળી જાય છે, પરંતુ કદાચ તમને તે ‘સ્પેશિયલ ડિસ્કાઉન્ટ’ ન મળે જે 750+ વાળાને મળે છે.
તમારો સિબિલ સ્કોર કેવી રીતે સુધારવો? (પ્રો-ટિપ્સ)
જો તમારો સ્કોર ઓછો છે, તો ગભરાશો નહીં. તેને બદલી શકાય છે:
-
સમયસર ચુકવણી: તમારી EMI અને ક્રેડિટ કાર્ડના બિલની ચુકવણી છેલ્લી તારીખ પહેલા કરો. એક પણ ભૂલ સ્કોર ઝડપથી ઘટાડી શકે છે.
-
ક્રેડિટ યુટિલાઈઝેશન: તમારા ક્રેડિટ કાર્ડની સંપૂર્ણ લિમિટનો ઉપયોગ ન કરો. પ્રયત્ન કરો કે તમે તમારી લિમિટના માત્ર 30% જ ખર્ચો.
-
વારંવાર લોન માટે પૂછપરછ ન કરો: જ્યારે તમે વારંવાર અલગ-અલગ બેંકોમાં લોન માટે અરજી કરો છો, ત્યારે તમારો સ્કોર ઘટે છે.
-
જૂના એકાઉન્ટ્સ બંધ ન કરો: તમારો ક્રેડિટ ઇતિહાસ જેટલો જૂનો હશે, સ્કોર એટલો જ સારો હશે.
