ઘરે બનાવો ચટપટું ફણસનું અથાણું, આ રહી દાદી-નાનીના જમાનાની સિક્રેટ રેસીપી
ભારતીય જમવાની થાળી ત્યાં સુધી અધૂરી માનવામાં આવે છે, જ્યાં સુધી તેમાં એક બાજુ થોડું અથાણું ન હોય. આમ તો કેરી અને લીંબુના અથાણાં દરેક ઘરમાં જોવા મળે છે, પરંતુ ફણસનું અથાણું (Jackfruit Pickle) પોતાની એક અલગ જ ઓળખ ધરાવે છે. તેનું રેસાદાર ટેક્સચર અને મસાલાની તીખાશ કોઈપણ મોળા ખોરાકમાં જીવ પૂરી દે છે.
ઘણીવાર લોકો ફરિયાદ કરતા હોય છે કે તેમનું બનાવેલું અથાણું જલ્દી બગડી જાય છે અથવા તેમાં ‘માના હાથ જેવો’ સ્વાદ નથી આવતો. જો તમે પણ તેમાંથી એક હોવ, તો આજે અમે તમારા માટે લાવ્યા છીએ ફણસના અથાણાંની એક એવી પરંપરાગત રેસીપી, જે ખાઈને દરેક વ્યક્તિ તમારા વખાણ કરશે.
સામગ્રી: જે અથાણાંને બનાવશે ખાસ
એક કિલો ફણસનું અથાણું બનાવવા માટે તમારે નીચેની વસ્તુઓની જરૂર પડશે:
-
ફણસ: 1 કિલો (કાચું અને તાજું)
-
સરસવનું તેલ: 500 મિલી (શુદ્ધ ઘાણીનું તેલ સૌથી ઉત્તમ)
-
હળદર પાવડર: 3 મોટી ચમચી
-
લાલ મરચું પાવડર: 2-3 મોટી ચમચી (તીખાશ મુજબ વધુ-ઓછું કરી શકાય)
-
કાશ્મીરી લાલ મરચું: 1 મોટી ચમચી (માત્ર સારા રંગ માટે)
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ (અથાણાંમાં મીઠું થોડું વધારે હોય છે કારણ કે તે પ્રિઝર્વેટિવનું કામ કરે છે)
-
હીંગ: અડધી નાની ચમચી
આખા મસાલા (શેકીને પીસવા માટે):
-
પીળી અથવા કાળી રાઈ: 4 મોટી ચમચી
-
વરિયાળી: 3 મોટી ચમચી
-
મેથી દાણા: 1 મોટી ચમચી
-
કલૌંજી (કલોંજી): 1 નાની ચમચી (આને પીસવાની નથી)
-
અજમો: 1 નાની ચમચી
બનાવવાની રીત: સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઈડ
1. ફણસની તૈયારી
સૌ પ્રથમ બજારમાંથી કાચું ફણસ લાવો. ધ્યાન રાખવું કે ફણસ પાકેલું કે ગળ્યું ન હોય. તમારા હાથ અને ચપ્પુ પર થોડું સરસવનું તેલ લગાવો (જેથી ફણસનું ચીકણું દૂધ ન ચોંટે) અને ફણસના નાના ચોરસ ટુકડા કરી લો. વચ્ચેનો કઠણ ભાગ કાઢી નાખો.
2. ઉકાળવાની પ્રક્રિયા
એક મોટા વાસણમાં પાણી ગરમ કરો, તેમાં થોડું મીઠું અને હળદર નાખો. જ્યારે પાણી ઉકળવા લાગે ત્યારે ફણસના ટુકડા નાખો. તેને માત્ર 5-7 મિનિટ જ ઉકાળવાના છે. આપણે ફણસને પૂરેપૂરું ગળવા નથી દેવાનું, બસ થોડું નરમ કરવાનું છે (લગભગ 50-60%). હવે પાણી નિતારી લો.
3. તડકે સૂકવવું જરૂરી છે
બાફેલા ફણસને એક સુતરાઉ કપડા પર ફેલાવી દો અને ઓછામાં ઓછા 4 થી 5 કલાક તેજ તડકામાં સુકાવો. જો તડકો ન હોય તો પંખા નીચે આખી રાત સુકાવો. અથાણું બગડવાનું મુખ્ય કારણ ભેજ (Moisture) હોય છે, તેથી ખાતરી કરો કે ફણસનું પાણી પૂરેપૂરું સુકાઈ જાય.
4. મસાલાનો જાદુ
એક કડાઈમાં વરિયાળી, મેથી દાણા અને રાઈને હળવા શેકી લો જેથી તેનો ભેજ નીકળી જાય અને સુગંધ આવવા લાગે. ઠંડુ થયા પછી તેને કરકરું પીસી લો. યાદ રાખો, બારીક પાવડર નથી બનાવવાનો, કરકરો મસાલો જ અથાણાંનો અસલી સ્વાદ વધારે છે.
5. તેલ ગરમ કરવું
સરસવના તેલને એક કડાઈમાં ત્યાં સુધી ગરમ કરો જ્યાં સુધી તેમાંથી ધુમાડો ન નીકળવા લાગે. ત્યારબાદ ગેસ બંધ કરી દો અને તેલને થોડું ઠંડુ થવા દો. હૂંફાળા તેલમાં હીંગ નાખો.
6. અથાણું મિક્સ કરવું
હવે એક મોટા વાસણમાં સુકવેલું ફણસ લો. તેમાં પીસેલા મસાલા, હળદર, લાલ મરચું, મીઠું, અજમો અને કલોંજી નાખો. ઉપરથી હૂંફાળું સરસવનું તેલ ઉમેરી બરાબર મિક્સ કરો જેથી દરેક ટુકડા પર મસાલાનું કોટિંગ થઈ જાય.
અથાણાંને લાંબા સમય સુધી સાચવવાની સીક્રેટ ટિપ્સ
-
કાચની બરણીનો ઉપયોગ: અથાણાંને હંમેશા કાચની અથવા ચીનાઈ માટીની બરણીમાં જ રાખો. પ્લાસ્ટિકના ડબ્બાથી સ્વાદ બગડી શકે છે.
-
તેલનું સ્તર: અથાણું બનાવ્યાના બે દિવસ પછી જુઓ, જો તેલ ઓછું લાગે તો થોડું સરસવનું તેલ ગરમ કરી, ઠંડુ કરીને ઉપર સુધી ભરી દો. અથાણું હંમેશા તેલમાં ડૂબેલું રહેવું જોઈએ.
-
તડકો: બરણીનું ઢાંકણું બંધ કરીને તેને 4-5 દિવસ સુધી તડકામાં રાખો. તેનાથી મસાલા ફણસની અંદર સુધી ઉતરી જશે અને અથાણું નરમ થઈ જશે.
-
કોરી ચમચી: અથાણું કાઢવા માટે હંમેશા કોરી અને સાફ ચમચીનો જ ઉપયોગ કરો. ભીની ચમચીથી અથાણામાં ફૂગ લાગી શકે છે.
ફણસનું અથાણું માત્ર એક સાઈડ ડિશ નથી, પરંતુ તે ઉનાળાની એ બપોરોની યાદ અપાવે છે જ્યારે ઘરની અગાશી પર અથાણાંની બરણીઓ તડકે મૂકવામાં આવતી હતી. આ રીતે બનાવેલું અથાણું પરોઠા, પૂરી કે દાળ-ભાત સાથે લાજવાબ લાગે છે.

2. ઉકાળવાની પ્રક્રિયા