ભારત પાસે દુનિયાનું સૌથી શક્તિશાળી AI ટેલેન્ટ, છતાં કંપનીઓ કેમ પાછળ?
આજે વૈશ્વિક સ્તરે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો દબદબો છે. આ સ્પર્ધામાં ભારત એક શક્તિશાળી કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. એઓન (Aon) દ્વારા તાજેતરમાં કરવામાં આવેલા ‘હ્યુમન કેપિટલ ટ્રેન્ડ્સ સ્ટડી’ મુજબ, ભારત પાસે AI નિષ્ણાતોની ભરમાર છે, જે ભારતીય કંપનીઓ માટે એક મોટો ફાયદો સાબિત થઈ રહ્યો છે.
આંકડાઓની વાત કરીએ તો, ભારતીય કંપનીઓમાંથી ૩૯% સંસ્થાઓને પોતાની પાસે રહેલી AI પ્રતિભા પર પૂરો વિશ્વાસ છે. આ આંકડો એશિયા-પેસિફિક (૨૧%) અને વૈશ્વિક સરેરાશ (૨૪%) કરતા ઘણો વધારે છે. જોકે, આ ક્ષમતા હોવા છતાં, જ્યારે વાત AI ના વાસ્તવિક અમલીકરણની આવે છે, ત્યારે ભારત હજુ થોડું પાછળ છે. ભારતમાં ૪૩% કંપનીઓએ AI અપનાવ્યું છે અને ૨૦% લોકો હજુ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી રહ્યા છે, જ્યારે એશિયા-પેસિફિકના અન્ય દેશોમાં આ પ્રમાણ ૭૪% જેટલું ઊંચું છે.
માત્ર ટેકનોલોજી નહીં, ડેટા અને વ્યૂહરચનાનું મહત્વ
માત્ર AI અપનાવી લેવું પૂરતું નથી. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, જ્યાં સુધી આ રોકાણનું રૂપાંતરણ કર્મચારીઓના કામમાં અને વ્યવસાયિક પરિણામોમાં ન થાય, ત્યાં સુધી તેનો ખાસ ફાયદો મળતો નથી. એઓનના નિતિન સેઠીના મતે, ભારત અત્યારે એવા તબક્કે છે જ્યાં પ્રતિભા અને તકનીક બંને ઉપલબ્ધ છે. હવે જરૂર છે તેવા વર્કફોર્સ પ્લાનિંગની, જે માણસ અને મશીનને સાથે મળીને કામ કરવા માટે સક્ષમ બનાવે.
ભારતીય કંપનીઓ અત્યારે ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન પર ખાસ ભાર આપી રહી છે. આ સ્ટડીમાં એક સકારાત્મક પાસું એ બહાર આવ્યું છે કે, ભારતની ૫૫% કંપનીઓ પાસે ‘HR ડેટા મેચ્યોરિટી’ ખૂબ ઊંચી છે. એટલે કે, તેઓ ડેટાનો ઉપયોગ કરીને વધુ સારા અને સચોટ નિર્ણયો લઈ શકે છે. ઉપરાંત, ૨૫% કંપનીઓએ પોતાનું ‘એમ્પ્લોયી વેલ્યુ પ્રપોઝિશન’ (EVP) સ્પષ્ટ કરી લીધું છે, જે કર્મચારીઓ અને કંપનીના લક્ષ્યોને એકસાથે લાવવામાં મદદ કરે છે.
કંપનીની માન્યતા અને કર્મચારીનો અનુભવ: એક મોટી ખાઈ
આ અભ્યાસનો સૌથી રસપ્રદ અને ચિંતાજનક ભાગ કંપનીની નીતિઓ અને કર્મચારીઓના વાસ્તવિક અનુભવ વચ્ચેનું અંતર છે. કંપનીઓ માને છે કે તેઓ કર્મચારીઓની સુખાકારી (Wellbeing) માટે ઘણું કરી રહી છે, પરંતુ કર્મચારીઓનું અનુભવ કંઈક અલગ જ કહે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
-
૮૮% એમ્પ્લોયર્સ માને છે કે તેમણે બાળકની સંભાળ (Childcare) માટે સપોર્ટ આપવો જોઈએ, પરંતુ માત્ર ૨૦% કર્મચારીઓને જ આવો લાભ મળે છે.
-
૮૯% કંપનીઓ કહે છે કે તેઓ નાણાકીય શિક્ષણ (Financial Education) આપવા માંગે છે, પરંતુ હકીકતમાં માત્ર ૧૪% કર્મચારીઓ સુધી જ આ સુવિધા પહોંચી છે.
આ દર્શાવે છે કે કંપનીઓ પાસે ઉમદા હેતુઓ છે, પરંતુ તેને અમલમાં મૂકવાની રીત હજુ પણ ખામીયુક્ત છે.
ભવિષ્યનો માર્ગ: કેવી રીતે આગળ વધવું?
એઓનના એશ્લે ડી’સિલ્વાના મતે, હવે સમય આવી ગયો છે કે કંપનીઓ માત્ર વાતો ન કરે, પણ તેને વાસ્તવિકતામાં બદલે. આ માટે ત્રણ મુખ્ય બાબતો પર ધ્યાન આપવું ખૂબ જરૂરી છે:
૧. સતત કૌશલ્ય વિકાસ (Upskilling): AI ની સાથે સાથે કર્મચારીઓને નવી વસ્તુઓ શીખવવી અને તેમને ટેકનોલોજી સાથે કામ કરવા માટે સક્ષમ બનાવવા.
૨. ડેટાનો સચોટ ઉપયોગ: માત્ર ડેટા હોવો પૂરતો નથી, તેનો ઉપયોગ કર્મચારીઓની જરૂરિયાતોને સમજવા અને તેમની માટે અસરકારક નીતિઓ બનાવવા માટે કરવો જોઈએ.
૩. વ્યક્તિગત લાભો (Personalised Benefits): દરેક કર્મચારીની જરૂરિયાત અલગ હોય છે. મહિલાઓનું સ્વાસ્થ્ય હોય કે નાણાકીય સાક્ષરતા, કંપનીઓએ કર્મચારીના જીવનના તબક્કા મુજબ લાભો ડિઝાઇન કરવા જોઈએ અને તેના વિશે સ્પષ્ટ સંવાદ કરવો જોઈએ.
