ઈરાન અંગે ભારતનો મોટો વ્યૂહાત્મક નિર્ણય: વિશ્વેશ નેગી બનાવવામાં આવ્યા નવા રાજદૂત
પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા અને યુદ્ધ જેવા વાતાવરણ વચ્ચે ભારત સરકારે ઈરાનમાં પોતાના રાજદ્વારી મિશનની કમાન અનુભવી કૂટનીતિજ્ઞ વિશ્વેશ નેગીને સોંપવાનો મોટો આંતરરાષ્ટ્રીય નિર્ણય લીધો છે. વિદેશ મંત્રાલય (MEA) એ સત્તાવાર આદેશ જારી કરીને જાહેરાત કરી છે કે ૨૦૦૨ બેચના આઈઈએફએસ (IFS) અધિકારી વિશ્વેશ નેગીને ઈરાનમાં ભારતના આગામી અમ્બેસેડર (રાજદૂત) તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
હાલમાં વિદેશ મંત્રાલયમાં સંયુક્ત સચિવ તરીકે સેવા આપતા વિશ્વેશ નેગી ટૂંક સમયમાં જ તેહરાન પહોંચીને પોતાનો કાર્યભાર સંભાળશે.
કોણ છે વિશ્વેશ નેગી? તેમની નિમણૂક કેમ મહત્વની?
વિશ્વેશ નેગી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી અને સુરક્ષા બાબતોના ઊંડા અભ્યાસુ ગણાય છે. વિદેશ મંત્રાલયમાં જોડાતા પહેલા તેમણે ભારત સરકારના સંરક્ષણ મંત્રાલયમાં સંયુક્ત સચિવ (આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર) જેવા અતિ સંવેદનશીલ પદ પર જવાબદારી નિભાવી હતી. આ ઉપરાંત, તેમણે વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં આવેલા ભારતીય દૂતાવાસોમાં મહત્વપૂર્ણ હોદ્દાઓ પર રહીને ભારતની વિદેશ નીતિને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વનું યોગદાન આપ્યું છે.
નિષ્ણાતોના મતે, ઈરાન સાથે ચારબાહાર પોર્ટ, ઊર્જા સુરક્ષા અને મધ્ય એશિયા સાથેના વેપારી માર્ગો જેવા મહત્વના પ્રોજેક્ટ્સ ચાલી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં સંરક્ષણ અને વિદેશ નીતિનો બહોળો અનુભવ ધરાવતા અધિકારીને તેહરાનમાં તૈનાત કરવા એ ભારતની દીર્ઘદ્રષ્ટિ દર્શાવે છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા મુખ્ય મુદ્દો
આ મહત્વની નિમણૂક એવા સમયે થઈ છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ ચરમસીમા પર છે. ખાસ કરીને ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થતા આંતરરાષ્ટ્રીય વાણિજ્યિક જહાજો અને તેમાં કામ કરતા ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષાને લઈને નવી દિલ્હી અત્યંત ચિંતિત છે.
શુક્રવારે જ ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચી સાથે ટેલિફોન પર વિસ્તૃત વાતચીત કરી હતી. ડૉ. જયશંકરે વિદેશ મંત્રી અરાઘચી સમક્ષ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે દરિયાઈ વેપાર માર્ગો અને માલવાહક જહાજો પર થતા હુમલાઓ કોઈપણ ભોગે અટકાવવા જોઈએ. ભારતે આવા હુમલાઓની સખત શબ્દોમાં નિંદા કરી છે અને નાવિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા અપીલ કરી છે.
શાંતિ અને સંવાદ પર ભારતનો ભાર
ટેલિફોનિક વાતચીત બાદ વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર વિગતો આપતા જણાવ્યું હતું કે, “ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સાથે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલી દુશ્મનાવટ અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. વાણિજ્યિક શિપિંગ અને નિષ્દોષ નાવિકો પરના હુમલા અટકાવવા અનિવાર્ય છે. ઈરાન તરફથી વર્તમાન પરિસ્થિતિ અને ચાલી રહેલી વાટાઘાટો અંગે પોતાનો દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. ભારત હંમેશા સંઘર્ષોના ઉકેલ માટે સંવાદ અને રાજદ્વારી રસ્તામાં વિશ્વાસ રાખે છે.”
દરમિયાન, વૈશ્વિક રાજકારણમાં પણ મોટા ફેરફારો થઈ રહ્યા છે. અમેરિકી વહીવટીતંત્ર અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થીઓ મારફતે વાટાઘાટો શરૂ થવાના સંકેતો મળ્યા છે. આ ઉપરાંત ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે દરિયાઈ કોરિડોરના સંચાલન માટે એક સંયુક્ત વ્યવસ્થા ઉભી કરવા વાટાઘાટો અંતિમ તબક્કામાં હોવાના અહેવાલો છે.
આ તમામ જટિલ વૈશ્વિક ઘટનાક્રમ વચ્ચે ભારતે પોતાના અનુભવી અધિકારીને ઈરાનમાં મોકલીને પોતાના રાષ્ટ્રીય અને આર્થિક હિતોનું રક્ષણ કરવા મજબૂત પગલું ભર્યું છે.
