ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTAને સંસદની મંજૂરી, 95% નિકાસ પર ટેરિફ ઘટશે; 20 અબજ ડોલરના રોકાણથી બદલાશે વેપાર સંબંધ
ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચે વેપાર સંબંધોને નવી દિશા આપનારા ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ એટલે કે FTAને હવે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ મંજૂરી મળી છે. ન્યૂઝીલેન્ડની સંસદે ભારત સાથેના આ વેપાર કરારને લાગુ કરવા માટેના કાયદાને બહુમતીથી મંજૂરી આપી છે. સંસદમાં બિલની તરફેણમાં 93 મત પડ્યા હતા, જ્યારે 29 સાંસદોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો. વિપક્ષી લેબર પાર્ટીએ પણ આ કાયદાને સમર્થન આપ્યું હતું.
ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડે આ ઐતિહાસિક FTA પર 27 એપ્રિલ 2026ના રોજ નવી દિલ્હીમાં હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. હવે ન્યૂઝીલેન્ડની સંસદની મંજૂરી બાદ કરારને અમલમાં મૂકવાની પ્રક્રિયા આગળ વધી છે. ભારત તરફથી પણ આ કરારને ઝડપથી અમલમાં લાવવાની તૈયારી ચાલી રહી છે અને તાજેતરની માહિતી પ્રમાણે ઓક્ટોબરના અંત સુધીમાં તેનો અમલ શરૂ થઈ શકે છે.
સંસદમાં 93-29 મતથી પસાર થયો કરાર
ન્યૂઝીલેન્ડની સંસદમાં ભારત સાથેના FTAને લાગુ કરવાના કાયદા પર મતદાન થયું હતું. તેમાં 93 સાંસદોએ બિલની તરફેણમાં મત આપ્યો, જ્યારે 29 મત વિરોધમાં પડ્યા.
આ મંજૂરી બાદ ન્યૂઝીલેન્ડના વડાપ્રધાન ક્રિસ્ટોફર લક્સને કરારને મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે એક સમયે ભારત સાથે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ કરવો મુશ્કેલ હોવાનું કહેવામાં આવતું હતું, પરંતુ હવે સંસદમાં તેની અંતિમ મંજૂરી મળી ગઈ છે.
લક્સનના જણાવ્યા અનુસાર આ કરાર ન્યૂઝીલેન્ડના વેપારીઓ માટે ભારતના વિશાળ બજારમાં પ્રવેશના નવા રસ્તા ખોલી શકે છે. ભારતની લગભગ 1.4 અબજની વસ્તી ધરાવતી માર્કેટ ન્યૂઝીલેન્ડના નિકાસકારો માટે મોટી તક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
95 ટકા ન્યૂઝીલેન્ડ નિકાસ પર ટેરિફમાં રાહત
આ FTAની સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબતોમાં ન્યૂઝીલેન્ડમાંથી ભારતમાં થતી નિકાસ પરના ટેરિફમાં ઘટાડો છે.
કરાર સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં આવ્યા બાદ ન્યૂઝીલેન્ડની લગભગ 95 ટકા નિકાસ પર કાં તો ટેરિફ દૂર થઈ જશે અથવા તેમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. ન્યૂઝીલેન્ડ સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે, શરૂઆતના તબક્કામાં જ તેની લગભગ 57 ટકા નિકાસ ડ્યૂટી-ફ્રી થઈ જશે.
આનો સીધો લાભ ન્યૂઝીલેન્ડના કેટલાક કૃષિ, ફૂડ અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોને મળી શકે છે. વૂલ, લેમ્બ, લાકડું, લેધર અને વિવિધ ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો જેવા ક્ષેત્રો માટે ભારતીય બજારમાં વધુ સરળ પ્રવેશની શક્યતા ઊભી થશે.
બીજી તરફ ભારતને પણ ન્યૂઝીલેન્ડના બજારમાં પોતાના ઉત્પાદનો માટે વધારે અનુકૂળ સ્થિતિ મળશે.
ભારતીય ઉત્પાદનોને ન્યૂઝીલેન્ડમાં મોટો ફાયદો
FTA હેઠળ ન્યૂઝીલેન્ડે ભારતમાંથી થતી નિકાસ માટે પોતાના બજારમાં 100 ટકા ડ્યૂટી-ફ્રી એક્સેસ આપવા પર સંમતિ દર્શાવી છે. તેમાં તમામ ટેરિફ લાઇનોનો સમાવેશ થાય છે.
ભારતીય ટેક્સટાઇલ, કપડાં, ચામડાં અને ફૂટવેર, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, એન્જિનિયરિંગ પ્રોડક્ટ્સ, મરીન પ્રોડક્ટ્સ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને અન્ય ક્ષેત્રોને આ કરારથી ફાયદો થવાની સંભાવના છે.
ભારતીય ઉત્પાદકો માટે સૌથી મહત્વની બાબત એ રહેશે કે ન્યૂઝીલેન્ડના બજારમાં તેમના ઉત્પાદનો વધુ સ્પર્ધાત્મક ભાવે પહોંચી શકે. જો આયાત શુલ્ક ઘટે છે, તો ભારતીય નિકાસકારો માટે અંતિમ ઉત્પાદનની કિંમત પર દબાણ ઘટી શકે છે.
આ ખાસ કરીને એવા ઉદ્યોગો માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે જ્યાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કિંમતની સ્પર્ધા વધારે હોય છે.
ભારતે કેટલાક ક્ષેત્રોને FTAથી બહાર રાખ્યા
જોકે આ કરાર બંને દેશો વચ્ચે વેપાર વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ ભારતે કેટલાક સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોને સંપૂર્ણપણે ઉદારીકરણથી બહાર રાખ્યા છે.
ભારતે આશરે 29.97 ટકા ટેરિફ લાઇનોને બહાર રાખી છે. તેમાં ડેરી, કેટલાક કૃષિ ઉત્પાદનો, ખાંડ અને અમુક મેટલ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક ઉત્પાદકોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષા રાખવામાં આવી છે.
બીજી તરફ કેટલાક ન્યૂઝીલેન્ડ ઉત્પાદનો પર ટેરિફ તાત્કાલિક દૂર કરવાની જોગવાઈ છે, જ્યારે અન્ય કેટેગરીમાં ડ્યૂટી ત્રણ, પાંચ, સાત અથવા દસ વર્ષ દરમિયાન તબક્કાવાર ઘટાડવામાં આવશે.
આ રીતે બંને દેશોએ પોતાના સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોને ધ્યાનમાં રાખીને બજાર ખોલવાની પ્રક્રિયા તબક્કાવાર રાખી છે.
20 અબજ ડોલરના રોકાણનું વચન
આ વેપાર કરારની ચર્ચા માત્ર આયાત-નિકાસ સુધી મર્યાદિત નથી. ન્યૂઝીલેન્ડ તરફથી ભારતમાં આગામી 15 વર્ષ દરમિયાન 20 અબજ અમેરિકી ડોલરના રોકાણનું વચન પણ આ કરાર સાથે જોડાયેલું છે.
જો આ રોકાણ કરાર મુજબ આગળ વધે છે, તો ભારતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં મૂડી પ્રવાહ વધવાની શક્યતા છે. ન્યૂઝીલેન્ડની કંપનીઓ માટે ભારતીય બજારમાં વિસ્તરણની તક ઊભી થશે અને ભારતીય અર્થતંત્ર માટે વિદેશી રોકાણના નવા માર્ગો બની શકે છે.
રોકાણ વધવાથી માત્ર વેપાર જ નહીં, પરંતુ ટેક્નોલોજી, સપ્લાય ચેઇન, ઉત્પાદન અને રોજગાર સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રોફેશનલ્સ માટે પણ તક
આ FTAમાં વેપાર ઉપરાંત લોકોની અવરજવર સાથે જોડાયેલી કેટલીક જોગવાઈઓ પણ છે.
કરારમાં કુશળ ભારતીય કર્મચારીઓ માટે 5,000 લોકોના ક્વોટા સાથે ટેમ્પરરી એમ્પ્લોયમેન્ટ એન્ટ્રી વિઝા પાથવેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત વર્કિંગ હોલિડે વિઝા વ્યવસ્થા હેઠળ દર વર્ષે 1,000 યુવા ભારતીયોને 12 મહિના સુધી ન્યૂઝીલેન્ડમાં પ્રવાસ અને કામ કરવાની તક મળી શકે છે.
આ વ્યવસ્થા ખાસ કરીને યુવા પ્રોફેશનલ્સ માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. IT, એન્જિનિયરિંગ, હેલ્થકેર, શિક્ષણ, કન્સ્ટ્રક્શન સહિતના ક્ષેત્રોમાં કુશળ ભારતીયોની માંગ હોય છે અને નવા વિઝા માર્ગો બંને દેશોના માનવ સંસાધન સંબંધોને વધુ મજબૂત કરી શકે છે.
ડેરી ક્ષેત્ર હજુ પણ સંવેદનશીલ
ભારત માટે ડેરી ક્ષેત્ર ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. દેશના લાખો ખેડૂતો અને નાના ઉત્પાદકો આ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા છે. તેથી FTAની વાટાઘાટોમાં ડેરી ક્ષેત્ર સૌથી સંવેદનશીલ મુદ્દાઓમાંથી એક રહ્યું છે.
કરાર હેઠળ ભારતે પોતાના કેટલાક ડેરી ઉત્પાદનોને સુરક્ષિત રાખ્યા છે. એટલે ન્યૂઝીલેન્ડના તમામ ડેરી ઉત્પાદનો માટે ભારતીય બજાર સંપૂર્ણપણે ખુલ્લું કરવામાં આવ્યું નથી.
ન્યૂઝીલેન્ડમાં પણ આ મુદ્દે અલગ-અલગ મંતવ્યો જોવા મળ્યા છે. ત્યાંના કેટલાક ડેરી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા સંગઠનોએ કરારમાં મુખ્ય ડેરી ઉત્પાદનોને પૂરતો લાભ ન મળવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. એટલે આ કરાર બંને દેશો માટે તકો સાથે કેટલાક સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પણ લઈને આવ્યો છે.
ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ સંબંધોમાં નવો અધ્યાય
ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેના વેપાર સંબંધોને લાંબા સમયથી વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા હતા. FTA અંગેની ચર્ચાઓ ઘણા વર્ષોથી ચાલી રહી હતી અને હવે 2026માં બંને દેશો કરાર સુધી પહોંચ્યા છે.
27 એપ્રિલ 2026ના રોજ નવી દિલ્હીમાં ભારતના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયૂષ ગોયલ તથા ન્યૂઝીલેન્ડના ટ્રેડ અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મંત્રી ટોડ મેકક્લેએ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ન્યૂઝીલેન્ડના વડાપ્રધાન ક્રિસ્ટોફર લક્સન પણ આ પ્રસંગે હાજર રહ્યા હતા.
હવે સંસદીય મંજૂરી મળ્યા બાદ આ કરારના અમલની પ્રક્રિયા વધુ આગળ વધી છે.
નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોને શું ફાયદો થઈ શકે?
FTAનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રભાવ નાના અને મધ્યમ નિકાસકારો પર પણ પડી શકે છે. ભારતના ઘણા MSME ઉદ્યોગો ટેક્સટાઇલ, લેધર, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, એન્જિનિયરિંગ અને હસ્તકલા જેવા ક્ષેત્રોમાં કાર્યરત છે.
ન્યૂઝીલેન્ડમાં ભારતીય ઉત્પાદનો પરનો ટેરિફ ઘટવાથી આ કંપનીઓ માટે નવા ગ્રાહકો સુધી પહોંચવાની તક મળી શકે છે. જોકે માત્ર ટેરિફ ઘટાડો પૂરતો નથી. ગુણવત્તા, આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો, પેકેજિંગ, સપ્લાય ચેઇન અને સમયસર ડિલિવરી જેવા મુદ્દાઓ પણ નિકાસ વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
એટલે ભારતીય ઉદ્યોગો માટે હવે પડકાર એ રહેશે કે તેઓ મળેલી બજાર તકનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે.
ન્યૂઝીલેન્ડ માટે ભારત કેમ મહત્વનું છે?
ન્યૂઝીલેન્ડ માટે ભારત એક વિશાળ અને ઝડપથી બદલાતું બજાર છે. તેની અર્થવ્યવસ્થા, વસ્તી અને વધતી ગ્રાહક માંગને કારણે ન્યૂઝીલેન્ડના કૃષિ અને ફૂડ ઉત્પાદકો માટે ભારતમાં લાંબા ગાળાની તકો છે.
કિવી ફ્રૂટ, વૂલ, લેમ્બ, વુડ અને અન્ય ઉત્પાદનો માટે ભારત એક મોટું બજાર બની શકે છે. FTAના કારણે આયાત શુલ્કમાં ઘટાડો થતાં ન્યૂઝીલેન્ડના નિકાસકારો માટે ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ સરળ બનવાની અપેક્ષા છે.
ન્યૂઝીલેન્ડ સરકાર પણ આ કરારને પોતાના વેપાર સંબંધોના વિસ્તરણ તરીકે જોઈ રહી છે.
હવે આગળ શું થશે?
ન્યૂઝીલેન્ડની સંસદની મંજૂરી બાદ હવે બંને દેશો કરારના અમલ તરફ આગળ વધશે. ભારત તરફથી પણ જરૂરી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની કામગીરી ચાલી રહી છે. ભારતના વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે FTA ઓક્ટોબર 2026ના અંત સુધીમાં અમલમાં આવી શકે છે, જોકે ચોક્કસ તારીખ સત્તાવાર રીતે જાહેર થવાની બાકી છે.
કરાર અમલમાં આવ્યા બાદ તેની અસર તબક્કાવાર જોવા મળશે. શરૂઆતમાં જ કેટલીક નિકાસ પર ડ્યૂટી દૂર થશે, જ્યારે અન્ય ઉત્પાદનો માટે ટેરિફ ઘટાડો નિર્ધારિત સમયગાળા દરમિયાન કરવામાં આવશે.
એકંદરે ભારત-ન્યૂઝીલેન્ડ FTA બંને દેશો માટે વેપાર, રોકાણ અને વ્યાવસાયિક અવરજવરનું નવું માળખું તૈયાર કરે છે. ન્યૂઝીલેન્ડની સંસદીય મંજૂરી આ પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. હવે વાસ્તવિક અસર એ બાબત પર નિર્ભર રહેશે કે ભારતીય અને ન્યૂઝીલેન્ડના ઉદ્યોગો આ નવી બજાર તકોનો કેટલો અસરકારક ઉપયોગ કરે છે અને કરારની જોગવાઈઓ જમીન પર કેટલી ઝડપથી અમલમાં આવે છે.
