Iran New Supreme Leader “ઈરાનમાં સત્તા પરિવર્તન”: મોજતબા ખામેની બન્યા નવા સર્વોચ્ચ નેતા
Iran New Supreme Leader: પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની જ્વાળાઓ વચ્ચે ઈરાને તેના નવા નેતૃત્વની જાહેરાત કરીને વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના અવસાનના ગણતરીના દિવસોમાં જ, ઈરાનની ૮૮ સભ્યોની શક્તિશાળી ધાર્મિક સંસ્થા ‘એસેમ્બલી ઓફ એક્સપર્ટ્સ’ એ મોજતબા ખામેનીને દેશના ત્રીજા સર્વોચ્ચ નેતા તરીકે ચૂંટી કાઢ્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણીઓ અને પ્રતિબંધોના ડર છતાં, ઈરાને આક્રમક રીતે આ સત્તા પરિવર્તન પૂર્ણ કર્યું છે.
વફાદારીના શપથ અને સૈન્ય સમર્થન
મોજતબા ખામેનીના નામની જાહેરાત થતાની સાથે જ ઈરાનના તમામ શક્તિશાળી સ્તંભોએ એકસૂરે તેમની વફાદારી સ્વીકારી છે. ઈરાનની ભયાનક ગણાતી ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ નવા નેતાના દરેક આદેશનું પાલન કરવા અને દેશ માટે બલિદાન આપવા તૈયાર છે. સંસદના સ્પીકર અને સુરક્ષા વડાઓએ પણ આ નિમણૂકને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય ગણાવી છે.
કોણ છે મોજતબા ખામેની?
૫૬ વર્ષીય મોજતબા ખામેની અત્યાર સુધી જાહેર જીવનમાં બહુ ઓછા જોવા મળતા હતા, પરંતુ ઈરાની રાજકારણમાં તેમને ‘પાવર બ્રોકર’ અને ‘ગેટકીપર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
-
યુદ્ધનો અનુભવ: ૧૭-૧૮ વર્ષની નાની ઉંમરે તેઓ ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધ (૧૯૮૦-૧૯૮૮) માં સક્રિય સૈનિક તરીકે લડ્યા હતા. આ અનુભવે તેમને IRGC ના ટોચના કમાન્ડરો સાથે અતૂટ સંબંધો બાંધવામાં મદદ કરી છે.
-
ધાર્મિક અભ્યાસ: યુદ્ધ બાદ તેમણે શિયા ધર્મના કેન્દ્ર ગણાતા ‘કોમ’ માં શિક્ષણ લીધું અને કટ્ટરપંથી વિદ્વાનો હેઠળ તાલીમ મેળવી. હાલમાં તેઓ ‘હુજ્જતુલ ઇસ્લામ’ નો દરજ્જો ધરાવે છે.
-
પડદા પાછળની તાકાત: તેઓ લાંબા સમયથી તેમના પિતાના કાર્યાલયનું સંચાલન કરતા હતા અને દેશના મહત્વના વ્યૂહાત્મક નિર્ણયોમાં તેમની ભૂમિકા મુખ્ય ગણાતી હતી.
ટ્રમ્પની નારાજગી અને વૈશ્વિક અસર
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ નિમણૂકથી અત્યંત નારાજ હોવાનું મનાય છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે અગાઉ સંકેત આપ્યા હતા કે તેઓ ઈરાનમાં વંશપરંપરાગત શાસન સ્વીકારશે નહીં. મોજતબાની નિમણૂક દર્શાવે છે કે ઈરાન અમેરિકા સામે ઝૂકવાને બદલે વધુ કટ્ટરપંથી અને આક્રમક માર્ગ અપનાવી શકે છે. ઈરાનની અંદર પણ રાષ્ટ્રીય એકતા જાળવવા માટે મદ્રેસા અને યુનિવર્સિટીઓને નવા નેતાના સમર્થનમાં આવવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
ભારત માટે શું છે સંકેત?
ભારત માટે ઈરાન એક વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર છે. મોજતબા ખામેનીના નેતૃત્વ હેઠળ ઈરાનની વિદેશ નીતિ વધુ આક્રમક બની શકે છે, જેની અસર ચાબહાર પોર્ટ અને ઉર્જા કરારો પર પડી શકે છે. ભારત અત્યારે સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.
મોજતબા ખામેનીની તાજપોશી એ સંદેશ છે કે ઈરાન તેની કટ્ટરપંથી વિચારધારા અને સૈન્ય તાકાત સાથે કોઈ સમજૂતી કરશે નહીં. પશ્ચિમ એશિયાના તણાવપૂર્ણ વાતાવરણમાં મોજતબાનું આગમન આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કરશે કે સ્થિરતા લાવશે, તે તો સમય જ બતાવશે.
