મધ્ય પૂર્વમાં મહાયુદ્ધ: ઈરાનના તેલ ભંડારો ધ્વસ્ત; સત્તા પરિવર્તનની ચર્ચાઓ વચ્ચે ટ્રમ્પનો વિજયી દાવો
રવિવારની સવાર મધ્ય પૂર્વ માટે વિનાશક સાબિત થઈ છે. એક અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં હવે ઈરાનની આર્થિક જીવાદોરી ગણાતા ઉર્જા માળખા પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો પ્રહાર કર્યો છે. શનિવારની રાત્રે થયેલા આ હવાઈ હુમલાઓએ દક્ષિણ તેહરાન અને ઉત્તરપશ્ચિમ ક્ષેત્રના શાહરાન તેલ ડેપોને ખંડેરમાં ફેરવી દીધા છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા વીડિયોમાં તેહરાનનું આકાશ કાળા ધુમાડા અને આગની જ્વાળાઓથી ભરાયેલું જોવા મળે છે.
તેલ ડેપો પર હુમલો અને ઈઝરાયેલનો દાવો
ઈઝરાયેલી સંરક્ષણ દળ (IDF) એ સત્તાવાર રીતે આ હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારી છે. IDF મુજબ, આ સુવિધાઓનો ઉપયોગ ઈરાની સૈન્ય પોતાની ગતિવિધિઓ માટે કરી રહ્યું હતું. ઈરાની સમાચાર એજન્સી IRNA એ પણ પુષ્ટિ કરી છે કે આ હુમલાથી દેશના ઉર્જા સપ્લાયને મોટું નુકસાન થયું છે. આ હુમલો એવા સમયે થયો છે જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને જડબાતોડ જવાબ આપવાની ખુલ્લી જાહેરાત કરી હતી.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું આક્રમક વલણ
એરફોર્સ વન પર પત્રકારો સાથે વાત કરતા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે અત્યંત આત્મવિશ્વાસ સાથે કહ્યું કે, “મને હાલમાં તેલના ભાવ વધવાની કોઈ ચિંતા નથી. બજારમાં પૂરતો પુરવઠો છે.” ટ્રમ્પે આ સૈન્ય કાર્યવાહીને અનિવાર્ય ગણાવતા કહ્યું કે આ હસ્તક્ષેપ ઘણા સમયથી બાકી હતો. તેમણે રોકાણકારોને આશ્વાસન આપ્યું કે ઈંધણના ભાવમાં આવતો ઉછાળો કામચલાઉ હશે અને અમેરિકા આ સ્થિતિને સંભાળવા સક્ષમ છે.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર: ગલ્ફ દેશો નિશાના પર
ઈરાને પણ આ હુમલાનો વળતો જવાબ આપતા રવિવારે સવારે બહેરીન, કુવૈત, કતાર, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને જોર્ડન પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા છે. ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ દાવો કર્યો છે કે તેમણે ઈઝરાયેલના તેલ અવીવ અને બીરશેવા શહેરો તેમજ જોર્ડનના અલ-અઝરાક એરબેઝ પર સફળતાપૂર્વક મિસાઈલો છોડી છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો તેમના પ્રદેશ પર હુમલા ચાલુ રહેશે, તો તેઓ પડોશી દેશોને પણ નિશાન બનાવતા અચકાશે નહીં.
નેતૃત્વમાં પરિવર્તનની અટકળો
યુદ્ધના આ માહોલ વચ્ચે તેહરાનના રાજકીય ગલિયારાઓમાં નવા સર્વોચ્ચ નેતા (Supreme Leader) અંગેની ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે. અહેવાલો મુજબ, આયાતુલ્લા ખામેનીના ઉત્તરાધિકારી અંગે આંતરિક સર્વસંમતિ સાધવામાં આવી છે. યુદ્ધની ગંભીરતાને જોતા, ઈરાન ટૂંક સમયમાં નવા નેતૃત્વની જાહેરાત કરી શકે છે, જે કદાચ યુદ્ધની રણનીતિમાં પણ ફેરફાર લાવી શકે.
માનવીય કટોકટી અને સ્થળાંતર
યુદ્ધની ભીષણતા વધતા ઈરાને લેબનોનથી પોતાના ૧૧૭ નાગરિકો અને કેટલાક ઉચ્ચ રાજદ્વારીઓને સુરક્ષિત બહાર કાઢ્યા છે. રશિયન વિમાન દ્વારા કરવામાં આવેલા આ રેસ્ક્યુ ઓપરેશન બાદ હવે એવી આશંકા સેવાઈ રહી છે કે લેબનોનમાં પણ સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બની શકે છે.
૮ માર્ચ, ૨૦૨૬ની આ સ્થિતિ દર્શાવે છે કે મધ્ય પૂર્વ હવે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધની ઉંબરે આવી ગયું છે. એકબાજુ ઈરાનનું આર્થિક માળખું તૂટી રહ્યું છે, તો બીજી બાજુ ટ્રમ્પનું મક્કમ વલણ આ યુદ્ધને ક્યાં લઈ જશે તે જોવું રહ્યું.
