સ્વાદિષ્ટ અને તીખા મહારાષ્ટ્રીયન મિસળ પાવની સરળ રેસીપી
સાંજના સમયે જ્યારે હળવી ભૂખ લાગે છે, ત્યારે કંઈક ચટાકેદાર અને મસાલેદાર ખાવાની ઈચ્છા દરેકને થાય છે. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં દરેક રાજ્યની પોતાની એક આગવી ખાદ્ય સંસ્કૃતિ છે. જેમ ગુજરાતના ખમણ-ઢોકળા અને બિહારના લિટ્ટી-ચોખા દેશભરમાં જાણીતા છે, તેમ જ મહારાષ્ટ્રનું સ્ટ્રીટ ફૂડ ‘મિસળ પાવ’ તેના તીખા, ઝણઝણાટીભર્યા સ્વાદ અને સુગંધ માટે આખા ભારતમાં મશહૂર છે. જો તમે મહારાષ્ટ્રના અસલી પ્રાદેશિક સ્વાદના શોખીન હોવ અને ત્યાં જઈ શકતા નથી, તો ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી. તમે ખૂબ જ સરળતાથી તમારા રસોડામાં ઉપલબ્ધ સામગ્રીથી હોટેલ જેવો જ સ્વાદિષ્ટ અને પૌષ્ટિક મહારાષ્ટ્રીયન સ્ટાઇલ મિસળ પાવ બનાવી શકો છો. આ વાનગી માત્ર સ્વાદમાં જ ઉત્તમ નથી, પરંતુ ફણગાવેલા કઠોળના કારણે સ્વાસ્થ્ય માટે પણ એટલી જ ફાયદાકારક છે.
મિસળ પાવ એક એવી વાનગી છે જેને તમે સવારના નાસ્તામાં, લંચમાં અથવા સાંજના સમયે હાઈ-ટી સ્નેક્સ તરીકે પીરસી શકો છો. આ વાનગીની મુખ્ય ખાસિયત તેની ઉપર તરી આવતું મસાલેદાર તેલ (જેને મહારાષ્ટ્રમાં કટ અથવા રસ્સા કહેવાય છે) અને ફણગાવેલા મઠનું મિશ્રણ છે. ચાલો જાણીએ કે ઘરે આ અદભુત વાનગી કેવી રીતે તૈયાર કરવી.
મિસળ બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી
આ સ્વાદિષ્ટ વાનગીના મુખ્ય ભાગ એટલે કે મિસળ (ગ્રેવી) તૈયાર કરવા માટે તમારે મુખ્ય સામગ્રી તરીકે ફણગાવેલા મઠની જરૂર પડશે. આ સિવાય ગ્રેવી માટે બે નંગ ઝીણી સમારેલી બહુમુખી ડુંગળી, બે નંગ ઝીણા સમારેલા દેશી ટામેટાં, એક નાની ચમચી આદુ-લસણની તાજી પેસ્ટ અને બે નંગ બારીક સમારેલા લીલા તીખા મરચાંની જરૂર પડશે.
મસાલાઓમાં એક નાની ચમચી લાલ મરચું પાવડર (વધુ તીખાશ માટે કાશ્મીરી કે રેશમપટ્ટો મરચું વાપરી શકાય), એક નાની ચમચી હળદર પાવડર, એક નાની ચમચી ધાણા પાવડર, અડધી ચમચી ગરમ મસાલો અથવા સ્પેશિયલ મિસળ મસાલો, અડધી ચમચી વઘાર માટે જીરું, આઠથી નવ નંગ મીઠા લીમડાના પાન, બે મોટી ચમચી રાંધવાનું તેલ, સ્વાદ અનુસાર મીઠું અને ગ્રેવીની જરૂરિયાત પ્રમાણે શુદ્ધ પાણી રાખવું.
આકર્ષક સ્વાદ અને ટોપિંગ માટેની સામગ્રી
મિસળ પાવની ખરી મજા તેના ઉપર થતા ગાર્નિશિંગ અને કરકરા ટોપિંગમાં છે. આ માટે તમારે એક કપ મિક્સ ફરસાણ અથવા તીખી સેવ, એક નંગ ઝીણી સમારેલી કાચી ડુંગળી, અડધો કપ તાજી સમારેલી લીલી કોથમીર, એક આખા લીંબુનો રસ અને બજારમાંથી લાવેલા પાંચથી છ નંગ તાજા નરમ પાવ અને પાવને શેકવા માટે પૂરતા પ્રમાણમાં માખણ (બટર) ની જરૂર પડશે.
મિસળ પાવ બનાવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રીત
-
સ્ટેપ ૧ (કઠોળ ઉકાળવું): સૌથી પહેલા ફણગાવેલા મઠને ચોખ્ખા પાણીથી બે-ત્રણ વાર બરાબર ધોઈ લો. ત્યારબાદ તેને પ્રેશર કૂકરમાં સ્વાદ મુજબ મીઠું, થોડી હળદર અને જરૂરિયાત મુજબ પાણી ઉમેરીને મધ્યમ આંચ પર બે થી ત્રણ સીટી વાગે ત્યાં સુધી બરાબર બાફી લો. મઠ એકદમ ગળી ન જાય તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું.
-
સ્ટેપ ૨ (વઘાર અને મસાલો): હવે ગેસ પર એક ઊંડી કડાઈ અથવા પેન ગરમ કરવા મૂકો અને તેમાં બે મોટી ચમચી તેલ ઉમેરો. તેલ બરાબર ગરમ થાય એટલે તેમાં જીરું અને લીમડાના પાન નાખીને વઘાર કરો. ત્યારબાદ તેમાં ઝીણી સમારેલી ડુંગળી ઉમેરો અને તે આછી ગુલાબી કે ગોલ્ડન બ્રાઉન થાય ત્યાં સુધી સાંતળો.
-
સ્ટેપ ૩ (ગ્રેવી તૈયાર કરવી): ડુંગળી સંતળાઈ જાય એટલે તેમાં આદુ-લસણની પેસ્ટ અને સમારેલા લીલા મરચાં ઉમેરીને એક મિનિટ સુધી સાંતળો જેથી લસણની કાચી સુગંધ જતી રહે. હવે તેમાં સમારેલા ટામેટાં ઉમેરો અને તે એકદમ નરમ અને એકરસ થઈ જાય ત્યાં સુધી પકાવો.
-
સ્ટેપ ૪ (મસાલાનું મિશ્રણ): ટામેટાં ગળી જાય એટલે આંચ ધીમી કરીને તેમાં હળદર, લાલ મરચું પાવડર, ધાણા પાવડર, ગરમ મસાલો અને મીઠું ઉમેરીને મસાલાને બરાબર મિક્સ કરો. મસાલામાંથી તેલ છૂટું પડવા લાગે ત્યાં સુધી તેને ધીમા તાપે સાંતળતા રહો.
-
સ્ટેપ ૫ (મિસળ ઉકાળવું): હવે આ તૈયાર મસાલામાં પહેલાથી બાફીને રાખેલા ફણગાવેલા મઠ પાણી સહિત ઉમેરી દો. જો તમને ગ્રેવી પાતળી જોઈતી હોય તો ઉપરથી થોડું નવશેકું પાણી ઉમેરી શકો છો. હવે કડાઈ પર ઢાંકણ ઢાંકીને તેને ધીમા આંચ પર લગભગ ૧૫ મિનિટ સુધી ઉકળવા દો, જેથી બધા મસાલાનો સ્વાદ મઠમાં બેસી જાય અને ઉપર સરસ લાલ તેલની તરી (કટ) આવી જાય. તમારું ગરમાગરમ મિસળ તૈયાર છે.
પીરસવાની શાહી શૈલી (Serving Style)
એક ઊંડી પ્લેટ કે બાઉલમાં સૌપ્રથમ તૈયાર કરેલું મઠનું મિસળ કાઢો. તેની ઉપર પુષ્કળ પ્રમાણમાં મિક્સ ફરસાણ અથવા સેવ ભભરાવો. ત્યારબાદ તેના પર ઝીણી સમારેલી કાચી ડુંગળી અને લીલી કોથમીર સ્પ્રિંકલ કરો. ઉપરથી અડધા લીંબુનો રસ નીચવો. બીજી તરફ એક તવા પર બટર લગાવીને પાવને બંને બાજુથી હળવા શેકી લો. ગરમાગરમ મિસળને આ બટર વાળા પાવ, કાચી ડુંગળીની સ્લાઈસ અને લીંબુના ટુકડા સાથે સર્વ કરો. સાંજની ભૂખ મટાડવા માટે આનાથી ઉત્તમ અને સ્વાદિષ્ટ બીજો કોઈ વિકલ્પ હોઈ શકે નહીં.
