આ દિવાળીએ ઘરના જ શુદ્ધ દૂધમાંથી બનાવો બજાર જેવી સોફ્ટ રસમલાઈ
પ્રકાશ અને ઉલ્લાસના મહાપર્વ દિવાળીની ઉજવણી સમગ્ર દેશમાં હર્ષોલ્લાસ સાથે કરવામાં આવે છે. તહેવારોના આ દિવસોમાં ઘરોમાં એક અનોખો જ આનંદ અને ચિહ્નિત ઉત્સાહનો માહોલ જોવા મળે છે. રોજીરોટી કે અભ્યાસ અર્થે પરિવારથી દૂર રહેતા લોકો પણ આ ખાસ દિવસોમાં પોતાના ઘરે પહોંચીને પરિવારજનો સાથે પર્વનો આનંદ માણતા હોય છે. દિવાળી પર ઘરને રંગબેરંગી રોશની અને રંગોળીથી શણગારવાની સાથે સાથે માતા લક્ષ્મીના પૂજન અર્થે વિવિધ પ્રકારના પકવાનો અને નૈવેદ્ય બનાવવાની પ્રાચીન પરંપરા રહી છે.
ધનતેરસ અને લક્ષ્મીપૂજનના દિવસે માતાજીને ભોગ ધરાવવા માટે બજારમાંથી ગુલાબ જાંબુ, બરફી, લાડુ કે પેડા ખરીદી લાવવામાં આવે છે. પરંતુ, તહેવારોના દિવસોમાં બજારમાં મળતી મીઠાઈઓમાં ભેળસેળનો ભય વધુ રહેતો હોય છે. તેવામાં ઘરે જ સંપૂર્ણ શુદ્ધતા અને પ્રેમથી સ્વાદિષ્ટ રસમલાઈ તૈયાર કરીને માતા લક્ષ્મીને અર્પણ કરવામાં આવે તો પૂજાનું મહત્વ બેવડાઈ જાય છે. બાળકોથી લઈને વડીલો સુધી સૌ કોઈ આ રસદાર અને ક્રીમી રસમલાઈ ખૂબ જ ચાવથી આરોગે છે.
રસમલાઈ બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી
ઘરે જ બજાર જેવી સુકોમળ અને સ્વાદિષ્ટ રસમલાઈ બનાવવા માટે બહુ ઓછી અને ઘરમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ સામગ્રીની જરૂર પડે છે:
છેના (માવો) બનાવવા માટે: ૧ લિટર તાજું દૂધ અને દૂધ ફાડવા માટે ૨ થી ૩ ચમચી પાણીમાં મેળવેલો વિનેગર (સરકો).
ચાસણી માટે: ૨૫૦ મિલી ખાંડ અને જરૂરી પ્રમાણમાં પાણી.
રબડી (રસ) તૈયાર કરવા માટે: ૫૦૦ ગ્રામ દૂધ, ૧ ચમચી એલચી પાવડર, ૧ થી ૨ ચમચી ગુલાબજળ, ૫ થી ૬ કેસરના તાંતણા અને ૧ કપ ઝીણા સમારેલા કાજુ, બદામ તથા પિસ્તા જેવા ડ્રાયફૂટ્સના ટુકડા.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રસમલાઈ બનાવવાની રીત
પ્રથમ તબક્કો – દૂધમાંથી છાશ/છેના અલગ કરવો:
સૌપ્રથમ એક મોટી કઢાઈમાં ૧ લિટર દૂધ ગરમ કરવા મૂકો. દૂધમાં એક ઉભરો આવે એટલે ગેસની આંચ ફુલ રાખીને તેમાં પાણી મિશ્રિત વિનેગર ધીમે-ધીમે ઉમેરતા જાવ. દૂધ ફાટીને પાણી અને માવો (છેના) અલગ થઈ જાય એટલે તુરંત ગેસ બંધ કરી દો. હવે આ મિશ્રણમાં થોડું ઠંડુ પાણી ઉમેરીને એક સુતરાઉ કે મસલિનના મલમલ કપડા વડે ગાળી લો, જેથી વિનેગરની ખટાશ નીકળી જાય. કપડાને સરસ રીતે નીચોવીને વધારાનું પાણી નિતારી લો.
બીજો તબક્કો – છેના મેશ કરવો અને ચાસણી તૈયાર કરવી:
હવે ગાળેલા માવાને એક ખુલ્લી થાળીમાં કાઢી લો. હથેળીના મૂળ ભાગ વડે આ માવાને ૭ થી ૮ મિનિટ સુધી સરસ રીતે મેશ કરો, જેથી તે એકદમ સોફ્ટ અને ક્રીમી ટેક્ષ્ચર પકડી લે. ત્યારબાદ તેમાંથી નાના-નાના ગોળા બનાવીને હળવા હાથે ચપટા કરીને રસમલાઈની ટીકીનો આકાર આપો. બીજી તરફ, એક તપેલીમાં પાણી અને ખાંડ ભેગા કરીને ઉકાળો. ચાસણીને એક તારી કે બે તારી જાડી કરવાની નથી, માત્ર ખાંડ ઓગળીને પાણી ઉકળવા લાગે એટલે ચાસણી તૈયાર થઈ જશે.
ત્રીજો તબક્કો – રસમલાઈ પકવવી અને રબડી બનાવવી:
ઉકળતી ચાસણીમાં તૈયાર કરેલી છેનાની ટીકીઓ એક પછી એક ઉમેરો અને ઢાંકણ ઢાંકીને લગભગ ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ સુધી મધ્યમ આંચ પર પકવવા દો. આ સમય દરમિયાન છેનાની ટીકીઓ ફૂલીને બમણી થઈ જશે. હવે ગેસ બંધ કરી તેને ચાસણીમાંથી હળવેથી બહાર કાઢીને સહેજ નીચોવી લો.
ત્યારબાદ અન્ય એક વાસણમાં ૫૦૦ ગ્રામ દૂધ ગરમ કરવા મૂકો. તેમાં કેસર, એલચી પાવડર, ગુલાબજળ અને વધેલી ચાસણી ઉમેરીને દૂધ અડધું થઈ જાય ત્યાં સુધી ઉકાળીને ઘટ્ટ રબડી તૈયાર કરો. ગેસ બંધ કરી દૂધને રૂમ ટેમ્પરેચર પર ઠંડુ થવા દો. હવે તેમાં ચાસણીમાંથી કાઢેલી રસમલાઈની ટીકીઓ અને ઉપરથી ડ્રાયફૂટ્સના ટુકડા ઉમેરો.
આ મિશ્રણને ૧ થી ૨ કલાક સુધી ફ્રિજમાં મૂકીને એકદમ ઠંડુ થવા દો. આ રીતે માતા લક્ષ્મીના ભોગ અર્થે અત્યંત સ્વાદિષ્ટ, શુદ્ધ અને સોફ્ટ કેસર રસમલાઈ તૈયાર થઈ જશે.
