દિવાળીની મીઠાશમાં ઉમેરો બંગાળી ટચ! સરળ રેસિપીથી બનાવો સંદેશ
દિવાળીનો પવિત્ર તહેવાર આવતાની સાથે જ ઘરોમાં અવનવી મીઠાઈઓ અને પકવાન બનવા લાગે છે. મહેમાનોની આવન-જાવનનો સિલસિલો પણ શરૂ થઈ જાય છે. જો આ દિવાળી પર તમે બજારની ભેળસેળવાળી મીઠાઈઓ ના બદલે તમારા મહેમાનોને કંઈક ઘરનું બનાવેલું અને ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ પીરસવા માંગતા હો, તો બંગાળની પ્રખ્યાત મીઠાઈ ‘સંદેશ’ (Bengali Sandesh) એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
પશ્ચિમ બંગાળનું નામ સાંભળતા જ ત્યાંની પરંપરાગત મીઠાઈઓનું સ્મરણ થઈ જાય છે, જેમાં રસગુલ્લા અને મિસ્ટી દોઈની સાથે-સાથે ‘સંદેશ’નું પણ એક અલગ જ સ્થાન છે. તાજા છીણા (પનીર) અને હળવા ગળ્યા સ્વાદથી તૈયાર થતી આ મીઠાઈ ખાવામાં જેટલી નરમ હોય છે, તેટલી જ મોંમાં જતાની સાથે જ ઓગળી જાય છે. તો ચાલો જાણીએ કે આ દિવાળી પર તમે ઘરે ખૂબ જ સરળ રીતથી હલવાઈ જેવી સ્વાદિષ્ટ સંદેશ કેવી રીતે બનાવી શકો છો.
સંદેશ બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી
આ પરંપરાગત બંગાળી મીઠાઈ બનાવવા માટે તમારે ઘરની જ કેટલીક સામાન્ય ચીજવસ્તુઓની જરૂર પડશે:
ફુલ ક્રીમ દૂધ: 1 લિટર
લીંબુનો રસ: 2 થી 3 મોટી ચમચી (દૂધ ફાડવા માટે)
પાવડર ખાંડ (પીસેલી ખાંડ): 4 થી 5 મોટી ચમચી (ગળપણ તમે તમારા સ્વાદ મુજબ થોડું ઓછું કે વધુ કરી શકો છો)
એલચી પાવડર: અડધી નાની ચમચી (સુગંધ અને સ્વાદ માટે)
ડ્રાયફ્રુટ્સ: સમારેલા પિસ્તા અથવા બદામ (સજાવટ માટે)
સાફ સુતરાઉ કાપડ અથવા મલમલનું કાપડ: છીણ ગાળવા માટે
પાણી: જરૂરિયાત મુજબ
ઘરે ‘સંદેશ’ બનાવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ સરળ રીત
સ્ટેપ 1: તાજું છીણ તૈયાર કરવું
સૌપ્રથમ એક ઊંડા અને જાડા તળિયાવાળા વાસણમાં 1 લિટર ફુલ ક્રીમ દૂધ નાખીને ગેસ પર ઉકાળવા માટે મૂકો. જ્યારે દૂધમાં એક ઉભરો આવે, ત્યારે ગેસની આંચી ધીમી કરી દો. હવે તેમાં થોડું-થોડું કરીને લીંબુનો રસ ઉમેરો અને ચમચાથી હળવા હાથે હલાવતા રહો. થોડી જ ક્ષણોમાં દૂધ ફાટી જશે અને પનીર (છીણ) પાણીથી બિલકુલ અલગ થઈ જશે. ત્યારબાદ ગેસ બંધ કરી દો.
સ્ટેપ 2: છીણને સારી રીતે ધોવું અને નિચોવવું
હવે એક સાફ સુતરાઉ કે મલમલના કાપડને કોઈ વાસણ પર ફેલાવીને ફાટેલા દૂધને ગાળી લો. છીણને તરત જ સાદા અને તાજા પાણીથી સારી રીતે ધોઈ લો, જેથી લીંબુની ખટાશ સંપૂર્ણપણે નીકળી જાય. ત્યારબાદ કાપડને ચારે બાજુથી ભેગું કરીને સારી રીતે બાંધી લો અને નળ કે કોઈ હૂક પર 15 થી 20 મિનિટ માટે લટકાવી દો જેથી તેનું વધારાનું પાણી નિતરી જાય. ધ્યાન રાખો કે છીણ એકદમ સૂકું ન હોવું જોઈએ, તેમાં હળવી ભીનાશ જળવાઈ રહેવી જોઈએ.
સ્ટેપ 3: છીણને નરમ કરવું (મસળવું)
હવે તૈયાર કરેલા છીણને એક થાળી અથવા પહોળા વાસણમાં કાઢી લો. તમારી હથેળીઓની મદદથી છીણને ઓછામાં ઓછી 5 થી 8 મિનિટ સુધી સતત અને સારી રીતે મસળો. તેને ત્યાં સુધી મસળવાનું છે જ્યાં સુધી તેની બધી જ ગાંઠો દૂર ન થઈ જાય અને તે બિલકુલ માખણની જેમ મુલાયમ તથા લીસું ન બની જાય. યાદ રાખો, છીણ જેટલું સરસ મસળાય છે, સંદેશનું ટેક્સચર એટલું જ સોફ્ટ અને શાનદાર બને છે.
સ્ટેપ 4: ખાંડ અને એલચી મલાવવી
હવે આ લીસા કરેલા છીણમાં પીસેલી ખાંડ અને એલચી પાવડર ઉમેરો. તેને ફરીથી હાથેથી સારી રીતે મિક્સ કરી લો જેથી ખાંડ છીણના એક-એક રેસામાં ભળી જાય.
સ્ટેપ 5: ધીમી આંચ પર પકાવવું (શોર્ટ કુકિંગ)
હવે એક નોન-સ્ટીક પેન લો અને તેમાં આ તૈયાર મિશ્રણ નાખી દો. ગેસની આંચ એકદમ ધીમી રાખો અને તેને સતત હલાવતા 3 થી 5 મિનિટ સુધી પકાવો. ધ્યાન રાખો કે મિશ્રણ પેનના તળિયે બિલકુલ ન ચોંટે. જેવું છીણ થોડું ઘટ્ટ થવા લાગે અને એક જગ્યાએ ભેગું થવા લાગે, તરત જ ગેસ બંધ કરી દો. તેને વધુ સમય સુધી ન પકાવો, નહિતર છીણ કઠણ થઈ જશે અને સંદેશ કડક બની જશે. હવે તેને એક પ્લેટમાં કાઢીને થોડું ઠંડુ થવા દો.
સ્ટેપ 6: મનપસંદ આકાર આપવો અને સજાવટ કરવી
જ્યારે મિશ્રણ હૂંફાળું અને અડવા લાયક થઈ જાય, ત્યારે હાથમાં થોડું ઘી લગાવીને તેના નાના-નાના ગોળા બનાવી લો. તમે ઈચ્છો તો તેને ગોળ, ચપટી ટિક્કી જેવા અથવા પરંપરાગત બરફીના આકારમાં પણ ઢાળી શકો છો. જો તમારી પાસે લાકડા કે પ્લાસ્ટિકના મીઠાઈના સાંચા (મોલ્ડ્સ) હોય, તો તેના પર થોડું ઘી લગાવીને આ મિશ્રણથી ખૂબ જ સુંદર ડિઝાઇનવાળા સંદેશ તૈયાર કરી શકો છો.
સર્વ કરવાની સાચી રીત
તૈયાર કરેલા સંદેશની ઉપર ઝીણા સમારેલા પિસ્તા અને બદામના ટુકડા મૂકીને તેને સુંદર રીતે સજાવી લો. હવે તેને થોડીવાર માટે ફ્રિજમાં મૂકી દો જેથી તે સારી રીતે સેટ થઈ જાય.
આ દિવાળી પર બજારની ભેળસેળવાળી મીઠાઈઓથી દૂર રહો અને તમારા પરિવાર તેમજ આવનાર મહેમાનોને ઘરના બનેલા આ શુદ્ધ, તાજા અને સ્વાદિષ્ટ બંગાળી સંદેશનો સ્વાદ ચખાડો. વિશ્વાસ રાખો, દરેક વ્યક્તિ તમારી રસોઈના વખાણ કર્યા વગર નહીં રહે!
