દક્ષિણ ગુજરાતની શિયાળુ વાનગીનો અસલી સ્વાદ: સુરતી પાપડી, રતાળું અને લીલા લસણના મસાલા સાથે ઉંબાડિયું બનાવવાની પદ્ધતિ
શિયાળાની ગુલાબી ઠંડીની શરૂઆત થતાં જ દક્ષિણ ગુજરાતના વાતાવરણમાં એક અલગ જ સુગંધ અને ઉત્સાહ જોવા મળે છે. ખાસ કરીને વલસાડ અને સુરત પંથકની ઓળખ સમાન ‘ઉંબાડિયું’ (Umbadiyu) ખાવાની મજા આ ઋતુમાં બેગણી થઈ જાય છે. શિયાળાની મોસમમાં શરીરને ઊર્જા આપતી અને ગરમાવો પૂરો પાડતી દેશી વાનગીઓમાં ઉંબાડિયું સૌથી અગ્રણી સ્થાને આવે છે. સામાન્ય રીતે ગામડાઓમાં ચૂલા કે માટીના મોટા માટલામાં કમ્બોય (એક પ્રકારની વનસ્પતિ) ના પાંદડા સાથે બનાવવામાં આવતું આ દેશી ઉંબાડિયું હવે તમે તમારા ઘરે જ માટલામાં કે કિચન કૂકરમાં હોટેલ જેવા અસલી સ્વાદ સાથે અત્યંત સરળતાથી બનાવી શકો છો.
ઉંબાડિયું બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી
ઘરે જ ઉત્તમ સ્વાદિષ્ટ ઉંબાડિયું તૈયાર કરવા માટે સીઝનલ શાકભાજીની ગુણવત્તા ખૂબ મહત્વની છે. આ માટે તમારે આશરે ૬૦૦ ગ્રામ તાજી સુરતી પાપડી, ૪૦૦ ગ્રામ રતાળું, બે નંગ શક્કરિયાં, ૬ થી ૭ નાના બટાકા, નાના કદના રીંગણ, બે કપ સિંગદાણાનો ભૂકો, સ્વાદ મુજબ મીઠું અને જરૂરિયાત મુજબ શુદ્ધ તેલની જરૂર પડશે.
ખાસ લીલા મસાલાનું મિશ્રણ
ઉંબાડિયાનો અસલી ચટાકેદાર સ્વાદ તેના ખાસ લીલા મસાલા પર આધારિત હોય છે. આ મસાલો તૈયાર કરવા માટે કોથમીરની પેસ્ટ, લીલા લસણની પેસ્ટ, લીલા મરચાની પેસ્ટ, આદુની પેસ્ટ અને લીલી હળદરની પેસ્ટ એકત્રિત કરવી. આ મિશ્રણમાં સિંગદાણાનો ભૂકો, ધાણાજીરું, સફેદ તલ, ગરમ મસાલો, અજમો, હિંગ અને થોડું તેલ ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરી લેવું. અજમો અને હિંગ પચવામાં ભારે ગણાતા રતાળું અને પાપડીને પચાવવામાં ખૂબ મદદરૂપ થાય છે.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ઉંબાડિયું બનાવવાની દેશી રીત
સૌપ્રથમ તમામ શાકભાજીને મોટા ટુકડામાં કાપીને બરાબર ધોઈ તૈયાર કરવા. બટાકા અને રીંગણમાં વચ્ચેથી ચીરા પાડી લેવા. લીલા ધાણા, લીલું લસણ, લીલી ડુંગળી અને ફુદીનાને ધોઈને ડાળીઓ અલગ રાખી મૂકવી, કારણ કે સ્ટીમિંગ માટે આ ડાળીઓનો ઉપયોગ થશે.
હવે એક મોટા વાસણમાં તૈયાર કરેલો લીલો મસાલો મિક્સ કરી એકરસ કરી લેવો. ત્યારબાદ તેમાં સમારેલા શાકભાજી ઉમેરીને દરેક શાકભાજી પર મસાલો બરાબર લાગી જાય તે રીતે હાથથી હલાવી લેવું. બટાકા અને રીંગણના ચીરામાં પણ આ ચટાકેદાર મસાલો ભરી દેવો.
જો તમે માટલામાં બનાવી રહ્યા હોવ, તો માટલાના તળિયે પા કપ પાણી ઉમેરી ધાણા, ફુદીના અને લીલા લસણની ડાળીઓનું સ્તર પાથરવું. તેના પર મસાલેદાર શાકભાજી ગોઠવી દેવા અને ઉપરથી વધેલી ડાળીઓથી ઢાંકી દેવું. માટલાનું મોં બંધ કરી તેને ૪૦ થી ૪૫ મિનિટ માટે ધીમા તાપે બાફવા દેવું.
જો તમે કિચન કૂકરમાં બનાવી રહ્યા હોવ, તો ગેસ પર પહેલા એક જાડી તવી કે ખાંચો રાખી તેની ઉપર કૂકર મૂકવું, જેથી શાકભાજી નીચેથી દાઝી ના જાય. કૂકરમાં પણ આ જ પ્રમાણે સ્તર બનાવીને ધીમા તાપે ૪૦ મિનિટ સુધી ચડવા દેવું.
શાકભાજી પૂરા બફાઈ જાય એટલે છેલ્લે વધેલી મસાલાની ચટણી ઉમેરી બે મિનિટ માટે વરાળમાં પાકવા દેવું. હવે તમારું ગરમાગરમ, સુગંધીદાર અને પૌષ્ટિક વલસાડી ઉંબાડિયું પીરસવા માટે બિલકુલ તૈયાર છે. શિયાળાની સાંજે પરિવાર સાથે આ ગરમાગરમ વાનગી આરોગવાનો આનંદ કંઈક અલગ જ હોય છે.
