કેબિનેટમાં મોટો ફેરબદલ! શું આ પૂર્વ IAS અધિકારી સંભાળશે ભારતની તિજોરી?
દેશના રાજકીય ગલિયારાઓમાં હાલમાં એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા તેજ બની છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના કેબિનેટમાં ફેરબદલ અને વિસ્તાર થવાની અટકળોએ જોર પકડ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, આગામી ૨૮ કે ૨૯ જૂનના રોજ મોદી સરકારના કેબિનેટમાં મોટું પરિવર્તન જોવા મળી શકે છે. આ રિશફલિંગમાં ઘણા મંત્રીઓની છટણી થઈ શકે છે, તો અનેક દિગ્ગજ મંત્રીઓના વિભાગો (પોર્ટફોલિયો) બદલવામાં આવે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે. આ અટકળો વચ્ચે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણના સ્થાને કોઈ નવા ચહેરાની એન્ટ્રી થશે? અને આ રેસમાં અત્યારે આરબીઆઈના પૂર્વ ગવર્નર શક્તિકાંત દાસનું નામ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે.
શક્તિકાંત દાસનું નામ કેમ ચર્ચામાં?
શક્તિકાંત દાસ હાલમાં વડાપ્રધાનના પ્રિન્સિપલ સેક્રેટરી તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે. ૬૯ વર્ષીય શક્તિકાંત દાસનો વહીવટી અને આર્થિક અનુભવ ખૂબ જ વિશાળ છે. તેઓ માત્ર એક બ્યુરોક્રેટ નથી, પરંતુ દેશની આર્થિક નીતિઓ સમજવાની તેમની પકડ અદ્ભુત છે. જો તેમને નાણામંત્રી બનાવવામાં આવે, તો તે સરકારના આર્થિક સુધારાઓને એક નવી ગતિ આપી શકે છે.
તેમની પસંદગી પાછળનું મુખ્ય કારણ તેમનો અનુભવ છે. શક્તિકાંત દાસ આઠ કેન્દ્રીય બજેટ બનાવવાની પ્રક્રિયાનો સીધો હિસ્સો રહી ચૂક્યા છે. નાણા મંત્રાલયમાં કામ કરવાનો તેમનો લાંબો અનુભવ, ટેક્સેશન અને રોકાણના મુદ્દાઓ પર તેમની પકડ તેમને આ પદ માટેના મજબૂત દાવેદાર બનાવે છે.
શું ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન થશે?
જો શક્તિકાંત દાસ ભારતના નાણામંત્રી બને છે, તો તેઓ ભારતીય રાજકારણના એક ખાસ ક્લબમાં સામેલ થઈ જશે. અત્યાર સુધી દેશમાં માત્ર બે જ એવા વ્યક્તિઓ રહ્યા છે જેઓ આરબીઆઈના ગવર્નર રહી ચૂક્યા હોય અને ત્યારબાદ દેશના નાણામંત્રી બન્યા હોય.
૧. સી.ડી. દેશમુખ: તેઓ ૧૯૪૩ થી ૧૯૪૯ સુધી આરબીઆઈના પ્રથમ ભારતીય ગવર્નર હતા અને બાદમાં ૧૯૫૦ થી ૧૯૫૬ સુધી દેશના નાણામંત્રી તરીકે સેવા આપી હતી.
૨. ડૉ. મનમોહન સિંહ: ૧૯૮૨ થી ૧૯૮૫ સુધી આરબીઆઈના ગવર્નર રહ્યા બાદ, તેઓ ૧૯૯૧ થી ૧૯૯૬ સુધી નાણામંત્રી રહ્યા અને પાછળથી ૨૦૦૪ થી ૨૦૧૪ સુધી દેશના વડાપ્રધાન બન્યા. ડૉ. મનમોહન સિંહ એકમાત્ર એવા વ્યક્તિ છે જેમણે આરબીઆઈ ગવર્નર, નાણામંત્રી અને વડાપ્રધાન ત્રણેય પદો શોભાવ્યા છે.
શક્તિકાંત દાસે આરબીઆઈના ૨૫માં ગવર્નર તરીકે સફળ કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યો છે. તેથી, જો તેઓ નાણામંત્રી બને છે, તો તે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક ખૂબ જ રસપ્રદ સ્થિતિ હશે.
સંસદ સભ્ય બનવાની પ્રક્રિયા
અત્યારે શક્તિકાંત દાસ સંસદના કોઈ પણ ગૃહના સભ્ય નથી. પરંતુ ભારતીય બંધારણ મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ મંત્રી બને તો તેણે ૬ મહિનાની અંદર સંસદના કોઈ પણ ગૃહનું સભ્યપદ મેળવવું પડે છે. આ અંગે એવી અટકળો છે કે ભારતીય જનતા પાર્ટી તેમને ઉત્તર પ્રદેશમાંથી રાજ્યસભામાં મોકલી શકે છે. નવેમ્બર ૨૦૨૬માં ઉત્તર પ્રદેશની ૧૦ રાજ્યસભા બેઠકો ખાલી થવાની છે, જે તેમના માટે એક માર્ગ મોકળો કરી શકે છે.
કેબિનેટમાં ફેરબદલ: શા માટે અત્યારે?
સરકાર જ્યારે પણ કેબિનેટમાં ફેરબદલ કરે છે ત્યારે તેની પાછળ ઘણા રાજકીય અને વહીવટી કારણો હોય છે. ૨૦૨૬ના આ સમયગાળામાં જ્યારે દેશનું અર્થતંત્ર વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂતી સાથે આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે નાણામંત્રીના પદ પર એક અનુભવી અને નીતિનિર્ધારક વ્યક્તિની જરૂરિયાત અનુભવાય છે. વડાપ્રધાન મોદી હંમેશા પ્રશાસનિક ક્ષમતાને મહત્વ આપે છે, અને શક્તિકાંત દાસનું નામ એ જ દિશામાં લેવાઈ રહ્યું છે.
