દેશભરમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ સ્થિર: નિકાસ ડ્યુટી ઘટાડવા છતાં ગ્રાહકોને રાહત નહીં, બીજી તરફ પેટ્રોલ પંપ પર UPI પેમેન્ટ અટકવાનો ખતરો
આજે, શનિવાર, ૧૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ દેશના તમામ મુખ્ય શહેરોમાં સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે. દરરોજ સવારે ૬ વાગ્યે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના દરોને આધારે ઇંધણના ભાવમાં સુધારો કરવામાં આવે છે. તાજેતરમાં કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એર ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ની નિકાસ પરના અણધાર્યા કર (વિન્ડફોલ ટેક્સ) માં મોટો ઘટાડો કર્યો હતો, પરંતુ આ નિર્ણયની સ્થાનિક છૂટક કિંમતો પર કોઈ સીધી સકારાત્મક અસર જોવા મળી નથી અને સામાન્ય ગ્રાહકો માટે કિંમતો પહેલાની જેમ જ જાળવી રાખવામાં આવી છે.
સરકારે વિન્ડફોલ ટેક્સમાં કેટલો કાપ મૂક્યો?
સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવા દરો મુજબ:
પેટ્રોલ: પેટ્રોલ પરની નિકાસ ડ્યુટી ₹૧.૫૦ પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને ₹૦.૫૦ (૫૦ પૈસા) પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે, એટલે કે નિકાસકારોને પ્રતિ લિટર ₹૧.૦૦ ની રાહત આપવામાં આવી છે.
ડીઝલ: ડીઝલ પરની નિકાસ ડ્યુટી ₹૨૫ પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને ₹૨૦ પ્રતિ લિટર કરી દેવામાં આવી છે, જેમાં પ્રતિ લિટર ₹૫ નો ઘટાડો થયો છે. આ સાથે સરકારે ₹૧ નો રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ (RIC) પણ માફ કર્યો છે.
એટીએફ (એર ટર્બાઇન ફ્યુઅલ): વિમાનના બળતણ પરનો નિકાસ ટેક્સ ₹૧૯ પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને ₹૧૫ પ્રતિ લિટર કરાતાં પ્રતિ લિટર ₹૪ ની રાહત મળી છે.
આ ઘટાડો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નિકાસ કરતી ઓઇલ કંપનીઓ માટે ફાયદાકારક સાબિત થશે, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે છૂટક વેચાણમાં તેનો લાભ ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યો નથી.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના તાજા ભાવ
દેશના અગ્રણી મહાનગરો અને શહેરોમાં આજે ઇંધણના દરો સ્થિર રહ્યા છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹૧૦૨.૧૨ અને ડીઝલ ₹૯૫.૨૦ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹૧૧૧.૩૧ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૭.૯૭ પ્રતિ લિટર નોંધાયો છે.
કોલકાતામાં ગ્રાહકોને પેટ્રોલ માટે ₹૧૧૩.૫૧ અને ડીઝલ માટે ₹૯૯.૮૨ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે, જ્યારે ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૭.૭૮ અને ડીઝલ ₹૯૯.૫૬ પ્રતિ લિટર છે. બિહારની રાજધાની પટનામાં પેટ્રોલનો દર ₹૧૧૩.૩૫ અને ડીઝલનો દર ₹૯૯.૩૬ પર પહોંચ્યો છે. તે જ રીતે, ઉત્તર પ્રદેશના ગાઝિયાબાદમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૧.૭૬ અને ડીઝલ ₹૯૫.૩૬, જ્યારે આગ્રામાં પેટ્રોલ ₹૧૦૧.૬૬ અને ડીઝલ ₹૯૫.૦૨ ના ભાવે ઉપલબ્ધ છે. નાગપુર ખાતે પેટ્રોલ ₹૧૧૧.૯૦ અને ડીઝલ ₹૯૮.૨૦ પ્રતિ લિટર સ્થિર છે, જ્યારે દેહરાદૂનમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૩.૫૪ અને ડીઝલ ₹૯૫.૯૩ ના ભાવે મળી રહ્યું છે.
પેટ્રોલ પંપ પર UPI પેમેન્ટ્સ અંગે નવો વિવાદ
એક તરફ ઇંધણના ઊંચા દરોથી ગ્રાહકો પ્રભાવિત છે, ત્યારે બીજી તરફ દેશભરના પેટ્રોલ પંપ ડીલરોએ એક નવી મુશ્કેલી ઊભી કરી છે. ડીલરો આવતા મહિનાથી અમલમાં આવનારા યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) વ્યવહારો પરના નવા મર્ચન્ટ ચાર્જિસમાંથી મુક્તિની સતત માગ કરી રહ્યા છે.
ડીલર એસોસિએશનનું કહેવું છે કે સરકાર અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ અને તેમનું કમિશન પહેલાથી જ નિર્ધારિત કરવામાં આવે છે. આ સંજોગોમાં તેમનું માર્જિન ખૂબ ઓછું રહે છે અને તેઓ ટ્રાન્ઝેક્શન ફીનો નવો બોજ ગ્રાહકો પર પાસ કરી શકતા નથી. તેમણે આ આર્થિક નુકસાન જાતે જ સહન કરવું પડે તેમ હોવાથી ડીલરોએ ચેતવણી આપી છે કે જો તેમને રાહત નહીં મળે, તો તેઓ ₹૨,૦૦૦ થી વધુના UPI પેમેન્ટ સ્વીકારવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી શકે છે.
જો પેટ્રોલ પંપ પર મોટી રકમના ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન પર પ્રતિબંધ લાગશે, તો દેશના કરોડો વાહનચાલકોએ ફરીથી મોટી માત્રામાં રોકડ રકમ અથવા ક્રેડિટ અને ડેબિટ કાર્ડ પર નિર્ભર રહેવું પડશે. આ પરિસ્થિતિ કેન્દ્ર સરકારના ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ અભિયાન માટે એક મોટો આંચકો સાબિત થઈ શકે છે.
