‘જોબ સીકર’ નહીં ‘જોબ ક્રિએટર’! ભારતીય યુવાનોમાં વધ્યો સ્ટાર્ટઅપનો ક્રેઝ, સર્વેમાં મોટો ખુલાસો
ભારતમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવી રહેલા યુવાનોની વિચારસરણી અને સપનાઓમાં એક મોટો ઐતિહાસિક બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી કોઈ બહુરાષ્ટ્રીય કંપની (MNC) માં મોટા પગારની નોકરી મેળવવાની ઈચ્છા રાખવાને બદલે, હવે દેશના યુવાનો પોતાનું સ્ટાર્ટઅપ અને બિઝનેસ શરૂ કરવાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. યુવાનો હવે માત્ર ‘જોબ સીકર’ (નોકરી માંગનારા) નહીં, પરંતુ ‘જોબ ક્રિએટર’ (નોકરી આપનારા) બનવા તરફ ઝડપથી ડગ માંડી રહ્યા છે.
તાજેતરમાં બહાર આવેલા એક રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતમાં લગભગ 22 ટકાથી વધુ કોલેજ વિદ્યાર્થીઓ પોતાના અભ્યાસ દરમિયાન જ પોતાનો બિઝનેસ કે સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કરી ચૂક્યા છે.
GUESSS ઈન્ડિયા નેશનલ સર્વે રિપોર્ટનો મોટો ખુલાસો
આ રસપ્રદ અને ઉત્સાહવર્ધક ખુલાસો IIT મંડી અને રેવા યુનિવર્સિટી, બેંગલુરુ દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરવામાં આવેલા ‘GUESSS ઈન્ડિયા નેશનલ સર્વે રિપોર્ટ’ માં થયો છે.
આ સર્વેક્ષણના આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં ઉદ્યોગસાહસિકતા (Entrepreneurship) ને લઈને જુસ્સો કેટલી ઝડપથી વધ્યો છે. રિપોર્ટના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:
ગ્લોબલ એવરેજની ખૂબ નજીક ભારત: ભારતમાં 22% કોલેજ વિદ્યાર્થીઓનો પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરી દેવો, 23% ના વૈશ્વિક સરેરાશ (Global Average) ની બિલકુલ બરાબર ઊભો છે. આ સાબિત કરે છે કે ભારતીય યુવાનો નવીનતા (Innovation) અને જોખમ લેવાની બાબતમાં દુનિયાના કોઈ પણ દેશથી પાછળ નથી.
કરિયરની પહેલી પસંદ ‘સ્ટાર્ટઅપ’: સર્વેમાં સામેલ 38% થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ એવી ઈચ્છા વ્યક્ત કરી કે અભ્યાસ પૂરો કર્યા પછી તરત જ તેઓ કોઈ કંપનીમાં નોકરી કરવાને બદલે સીધો પોતાનો બિઝનેસ સંભાળવા માંગે છે.
5 વર્ષ પછીનું લક્ષ્ય: જ્યારે વિદ્યાર્થીઓને તેમના 5 વર્ષ પછીના કરિયર પ્લાન વિશે પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે લગભગ 45% થી વધુ યુવાનોએ કહ્યું કે તેઓ પોતાને એક સફળ ઉદ્યોગસાહસિક તરીકે જુએ છે.
કેમ બદલાઈ રહી છે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની વિચારસરણી?
ભારતના એજ્યુકેશન સિસ્ટમ અને યુવાનોની માનસિકતામાં આવેલા આ સકારાત્મક બદલાવ પાછળ ઘણા મુખ્ય કારણો છે:
સ્ટાર્ટઅપ ઈકોસિસ્ટમ અને સરકારી નીતિઓ: ‘સ્ટાર્ટઅપ ઈન્ડિયા’, ‘સ્ટેન્ડઅપ ઈન્ડિયા’ જેવી સરકારી યોજનાઓ અને સરળ લોન સુવિધાઓએ યુવાનો માટે બિઝનેસ શરૂ કરવાનો માર્ગ સરળ બનાવ્યો છે.
કોલેજ ઈન્ક્યુબેશન સેન્ટર: IIT, NIT અને દેશની અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓમાં હવે ‘ઈન્ક્યુબેશન સેન્ટર્સ’ અને ‘સ્ટાર્ટઅપ સેલ્સ’ ઉપલબ્ધ છે, જે વિદ્યાર્થીઓને પ્રારંભિક ફંડિંગ, માર્ગદર્શન (Mentorship) અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરું પાડે છે.
ડિજિટલ ક્રાંતિ અને સોશિયલ મીડિયા: ઈન્ટરનેટ અને AI ના આ યુગમાં હવે બિઝનેસ શરૂ કરવા માટે કરોડો રૂપિયાની મૂડીની જરૂર નથી હોતી. વિદ્યાર્થીઓ એક નાના આઈડિયા, લેપટોપ અને સોશિયલ મીડિયાના દમ પર પણ પોતાનું સફળ વેન્ચર ઊભું કરી રહ્યા છે.
જોખમ લેવાની ક્ષમતા: આજની યુવા પેઢી નિષ્ફળતાથી ડરવાને બદલે નવા આઈડિયાઝ પર કામ કરવા અને રિસ્ક લેવા તૈયાર છે.
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું નોકરીની દોડમાંથી બહાર નીકળીને પોતાનો કારોબાર સ્થાપિત કરવો એ દેશના અર્થતંત્ર માટે ખૂબ જ શુભ સંકેત છે. જ્યારે 22% થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ કોલેજના પગથિયેથી જ ઉદ્યોગસાહસિક બની રહ્યા છે, ત્યારે આ માત્ર દેશમાં બેરોજગારીની સમસ્યા ઘટાડશે નહીં, પરંતુ ભારતને આવનારા સમયમાં વિશ્વનું સૌથી મોટું ‘સ્ટાર્ટઅપ હબ’ બનાવવામાં પણ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
