અમેરિકી કંપની GE દ્વારા HALને ત્રીજા F-404 એન્જિનની ડિલિવરી, તેજસ માર્ક-1A પ્રોજેક્ટને મળી ગતિ
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વલણ ઢીલા પડતાં જ અમેરિકી કંપની GE એ HAL (હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ)ને ત્રીજા એવિએશન એન્જિન (F-404)ની ડિલિવરી કરી છે. એવી આશા છે કે ચોથું એન્જિન પણ આ મહિનાના અંત સુધીમાં ભારત પહોંચી જશે. ગયા મહિને, ભારત અને અમેરિકાના સંબંધોમાં તણાવને કારણે અમેરિકા તરફથી એક પણ એન્જિનની સપ્લાય થઈ નહોતી.
ડીલ મુજબ, આ વર્ષના અંત સુધીમાં GE દ્વારા HALને કુલ 99 માંથી 12 એન્જિન મળવાના છે. આ એન્જિનનો ઉપયોગ LCA-તેજસ ફાઇટર જેટના અદ્યતન વર્ઝન LCA માર્ક-1A માટે થવાનો છે. અમેરિકાથી એન્જિનની ડિલિવરી લગભગ બે વર્ષના વિલંબથી થઈ રહી છે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ચીન પ્રવાસ બાદ ટ્રમ્પે સતત ત્રીજી વખત ભારતની પ્રશંસા કરી હતી. ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદન બાદ પીએમ મોદીએ પણ કહ્યું છે કે ભારત અને અમેરિકા ખૂબ સારા મિત્રો અને કુદરતી ભાગીદાર છે. આ પહેલાં, ‘ઓપરેશન સિંદૂર’માં ટ્રમ્પની મધ્યસ્થીને નકારવાને કારણે બંને દેશોના સંબંધોમાં ખટાશ આવી હતી, અને ટ્રમ્પે ભારતને ‘ડેડ-ઇકોનોમી’ કહીને 50% ટેરિફ લગાવી દીધો હતો. પરંતુ ભારતની નીતિઓ સામે ટ્રમ્પને ઝૂકવું પડ્યું અને તેમણે મોદીને મળવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી.
HALએ LCAના 10 વર્ઝન તૈયાર કર્યા
GE કંપની તરફથી F-404 એન્જિનની સપ્લાયમાં સતત વિલંબ હોવા છતાં, HALએ LCAના માર્ક-1Aના દસ વર્ઝન તૈયાર કરી લીધા છે. આ વિલંબને કારણે LCA માર્ક-1A પ્રોજેક્ટ ખૂબ જ મોડો ચાલી રહ્યો છે, જેના પર વાયુસેના પ્રમુખ એર ચીફ માર્શલ એ.પી. સિંહ જાહેરમાં નારાજગી વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે.
જાણકારી મુજબ, આ મહિને (સપ્ટેમ્બરમાં) LCA માર્ક-1Aનું ફાયરિંગ પરીક્ષણ થવાનું છે. આ દરમિયાન, સ્વદેશી લાઇટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (LCA)થી સ્વદેશી અસ્ત્રા (બિયોન્ડ વિઝ્યુઅલ રેન્જ) મિસાઇલ અને શોર્ટ રેન્જ એર ટુ એર મિસાઇલ ફાયર કરવામાં આવશે. આ પરીક્ષણ બાદ વાયુસેનાને બે LCA વિમાન સોંપી દેવામાં આવશે.
HAL અને વાયુસેના વચ્ચે કરાર
વર્ષ 2021માં રક્ષા મંત્રાલયે HAL સાથે વાયુસેના માટે 83 LCA માર્ક-Aનો કરાર કર્યો હતો, જેની કુલ કિંમત આશરે ₹48,000 કરોડ હતી. આ LCA લડાકુ વિમાનો માટે ભારતે અમેરિકાની GE કંપની સાથે 99 F-404 એવિએશન એન્જિનનો સોદો કર્યો હતો. જોકે, છેલ્લા બે વર્ષથી એન્જિનની સપ્લાય યોગ્ય રીતે થઈ નથી અને અત્યાર સુધીમાં માત્ર બે જ એન્જિનની સપ્લાય થઈ હતી. અમેરિકા દાવો કરે છે કે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ જવાથી આવું થઈ રહ્યું છે, પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે ખાલિસ્તાની આતંકી ગુરપતવંત સિંહ પન્નુની હત્યાના પ્રયાસ અને ટેરિફ વોર (તથા ઓપરેશન સિંદૂર)ને કારણે સપ્લાય ધીમી પડી રહી છે.
LCA પ્રોજેક્ટની સમીક્ષા
HALનો દાવો છે કે એન્જિનની સપ્લાય નિયમિત થતાં વાયુસેનાને આ વર્ષના અંત સુધીમાં 10 લડાકુ વિમાનોની સપ્લાય થઈ શકે છે. જુલાઈ મહિનામાં વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO)ના પ્રિન્સિપલ સેક્રેટરી પી.કે. મિશ્રાએ પોતે જ HALની બેંગલુરુ સ્થિત સુવિધાની મુલાકાત લઈને LCA પ્રોજેક્ટની સમીક્ષા કરી હતી. સરકારે ગયા મહિને વાયુસેના માટે વધારાના 97 સ્વદેશી લડાકુ વિમાનોની ખરીદીને પણ મંજૂરી આપી છે, જે ભારતીય વાયુસેનાની ક્ષમતા વધારવામાં મદદ કરશે.
