રાસાયણિક ખેતીથી દૂર, પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વળવાની અપીલ: પરિયા ગામે માર્ગદર્શક તાલીમ
વલસાડ જિલ્લાના પારડી તાલુકાના પરિયા ગામે ‘આત્મા’ (Agricultural Technology Management Agency – ATMA) પ્રોજેક્ટ હેઠળ પ્રાકૃતિક ખેતી વિષય પર એક દિવસીય તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ ખેડૂતોને પરંપરાગત અને રાસાયણિક ખેતીના જોખમોથી બચાવી, પ્રકૃતિ સાથે જોડાયેલી ખેતી તરફ વાળવાનો હતો.
રાસાયણિક ખેતીના ગંભીર પરિણામો
તાલીમમાં કૃષિ સખી પ્રતીક્ષાબેન અને જશોદાબેન તેમજ સી.આર.પી. હિતેશભાઈએ સાંપ્રત સમયમાં પ્રાકૃતિક ખેતીની અનિવાર્યતા સમજાવતા જણાવ્યું કે:
-
સ્વાસ્થ્ય પર અસર: રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકો દ્વારા પકવેલા અનાજ-શાકભાજીના સેવનથી ગંભીર બીમારીઓ વધી રહી છે.
-
જમીનની ગુણવત્તા: કેમિકલના વધુ પડતા વપરાશથી જમીન બિનફળદ્રુપ બની રહી છે અને ખેતીનો ખર્ચ વધી રહ્યો છે.
-
એકમાત્ર વિકલ્પ: સ્વસ્થ જીવન અને પર્યાવરણના રક્ષણ માટે પ્રાકૃતિક ખેતી જ એકમાત્ર આશાનું કિરણ છે.
જીવામૃત અને બીજામૃતની વૈજ્ઞાનિક સમજ
નિષ્ણાતોએ પ્રાકૃતિક ખેતીના મુખ્ય ઘટકો બનાવવાની રીત વિશે પ્રેક્ટિકલ માર્ગદર્શન આપ્યું:
૧. જીવામૃત અને ઘનજીવામૃત: ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રમાંથી બનતું આ ખાતર જમીનમાં અળસિયા અને ઉપયોગી બેક્ટેરિયાનું પ્રમાણ વધારે છે.
૨. બીજામૃત: વાવણી પહેલાં બીજને રોગમુક્ત કરવા અને અંકુરણ શક્તિ વધારવા માટે બીજામૃતના પટ આપવાની પદ્ધતિ સમજાવી.
૩. ખર્ચમાં ઘટાડો: આ પદ્ધતિમાં તમામ સામગ્રી ખેતરે જ ઉપલબ્ધ હોવાથી ખેતીમાં ‘ઝીરો બજેટ’ જેવો ફાયદો થાય છે.
આ તાલીમમાં પરિયા ગામના અનેક ખેડૂતો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આત્મા પ્રોજેક્ટના આ પ્રયાસથી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પ્રાકૃતિક ખેતીનો વ્યાપ વધવાની અને લોકોના રસોડા સુધી ઝેરમુક્ત આહાર પહોંચવાની આશા જાગી છે.
