પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ક્યારે ઘટશે? પેટ્રોલિયમ મંત્રીએ આપ્યો સાચો જવાબ

જાણો કયા કારણોસર ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ સસ્તું થવામાં હજુ લાગશે થોડો સમય

વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા રાજકીય અને ઊર્જા સંકટ વચ્ચે ભારતીય ગ્રાહકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ હંમેશાં ચર્ચાનો વિષય રહ્યા છે. આજે ૨૨ જૂન, ૨૦૨૬ના રોજ સવારે ૬ વાગ્યે સરકારી તેલ કંપનીઓ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નવા આંકડા મુજબ, દેશભરમાં ઇંધણના ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે અને તેમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. આ સ્થિરતા વચ્ચે સામાન્ય જનતાના મનમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે આખરે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ક્યારે ઘટશે?

ઉત્તર પ્રદેશમાં આયોજિત એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી સસ્તું ક્રૂડ ઓઇલ (કાચું તેલ) ઉપલબ્ધ થતાં જ ઘરેલું બજારમાં ઇંધણના ભાવ ઘટાડવામાં આવશે. જોકે, આ પ્રક્રિયામાં હજુ થોડો સમય લાગી શકે છે. તેની પાછળનું ટેકનિકલ કારણ આપતા તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે, હાલમાં ભારતીય તેલ કંપનીઓ પાસે અગાઉ ઊંચા ભાવે ખરીદેલા ક્રૂડ તેલનો જૂનો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. આ મોંઘા તેલનો સ્ટોક ખાલી થઈને નવી કિંમતનું સસ્તું ક્રૂડ કંપનીઓ પાસે પહોંચશે, એટલે તરત જ ભાવ ઘટાડાનો લાભ સામાન્ય ગ્રાહકોને મળવાનું શરૂ થઈ જશે.

વૈશ્વિક સંકટ વચ્ચે ભારતની મજબૂત સ્થિતિ

પેટ્રોલિયમ મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટ છતાં ભારતમાં ઇંધણના ભાવ મોટાભાગે સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે. વિશ્વના અન્ય વિકસિત દેશોની સરખામણીએ ભારત અત્યારે ઘણી સારી સ્થિતિમાં છે. દેશમાં તેલના ભાવ આસમાને ન પહોંચે તે માટે કેન્દ્ર સરકારે નવેમ્બર ૨૦૨૧, મે ૨૦૨૨ અને ફરીથી  (૨૦૨૬) માં પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટી (આબકારી જકાત) માં ધરખમ ઘટાડો કર્યો હતો. આ નીતિના કારણે સરકારે પ્રતિ લિટર અંદાજે ₹૧૦ સુધીનું આર્થિક નુકસાન પોતે સહન કર્યું છે, જેથી સામાન્ય નાગરિકો પર બોજ ન પડે. પરિણામે, વૈશ્વિક કટોકટી વચ્ચે પણ દેશમાં તેલના ભાવમાં સરેરાશ વધારો માત્ર ₹૭.૬૦ પ્રતિ લિટર સુધી જ મર્યાદિત રહ્યો છે.

લોન બજારનો એ નિયમ જે તમારા ક્રેડિટ સ્કોરને બચાવી પણ શકે અને ડૂબાડી પણ શકે

સોના-ચાંદીના ભાવ આસમાનેથી જમીન પર આવ્યા!

દેશના મુખ્ય શહેરોમાં આજના ભાવ (૨૨ જૂન, ૨૦૨૬)

આજે દેશના જુદા જુદા મહાનગરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ સ્થિર રહ્યા છે, જે નીચે મુજબ છે:

• દિલ્હી: અહીં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૧૦૨.૧૨ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૯૫.૨૦ રૂપિયા છે.

• મુંબઈ: આર્થિક રાજધાનીમાં પેટ્રોલ ૧૧૧.૧૮ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૭.calc (૯૭.૮૩) રૂપિયા પ્રતિ લિટરે મળી રહ્યું છે.

• કોલકાતા: અહીં પેટ્રોલની કિંમત ૧૧૩.૪૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૮૨ રૂપિયા છે.

• ચેન્નાઈ: દક્ષિણના આ મહાનગરમાં પેટ્રોલ ૧૦૭.૭૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૫૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે.

• બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદ: બેંગલુરુમાં પેટ્રોલ ૧૧૦.૯૩ રૂપિયા (ડીઝલ ૯૮.૮૦ રૂપિયા) અને હૈદરાબાદમાં પેટ્રોલ દેશમાં સૌથી મોંઘા સ્તરે એટલે કે ૧૧૫.૬૯ રૂપિયા (ડીઝલ ૧૦૩.core – ૧૦૩.૮૨ રૂપિયા) પર સ્થિર છે.

• પટના અને પૂર્વોત્તર રાજ્યો: બિહારના પટનામાં પેટ્રોલ ૧૧૩.૩૫ રૂપિયા (ડીઝલ ૯૯.૩૬ રૂપિયા) છે. જ્યારે અગરતલામાં પેટ્રોલ ૧૦૫.૧૭ રૂપિયા અને ગુવાહાટીમાં ૧૦૫.૮૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.

ગ્રાહકો સુધી પહોંચતા ભાવ કેવી રીતે નક્કી થાય છે?

ભારતમાં સામાન્ય ગ્રાહક પેટ્રોલ પંપ પર જે કિંમત ચૂકવે છે, તે માત્ર તેલની કિંમત નથી હોતી. તેની પાછળ એક આખી પ્રક્રિયા કામ કરે છે. ઇંધણના ભાવ મુખ્યત્વે ચાર બાબતો પર આધાર રાખે છે: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત, યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાનું મૂલ્ય, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના ટેક્સ તેમજ પેટ્રોલ પંપ ડીલર્સનું કમિશન.

સરકારી તેલ કંપનીઓ કાચા તેલની આયાત કિંમત, રિફાઇનિંગ ખર્ચ (કાચા તેલમાંથી પેટ્રોલ બનાવવાનો ખર્ચ), નૂર નુકસાન અને પોતાનો નફો ઉમેરીને એક ‘બેઝ પ્રાઇસ’ નક્કી કરે છે. આ બેઝ પ્રાઇસ પર કેન્દ્ર સરકાર એક્સાઇઝ ડ્યુટી લગાવે છે અને ત્યારબાદ દરેક રાજ્ય સરકાર પોતાના નિયમો અનુસાર તેના પર વેટ (VAT – વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ) વસૂલ કરે છે. આ ઉપરાંત પેટ્રોલ પંપના માલિકોનું ફિક્સ કમિશન પણ આમાં ઉમેરવામાં આવે છે. તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે આપણે જે અંતિમ કિંમત ચૂકવીએ છીએ, તેના આશરે ૫૦ થી ૫૫ ટકા હિસ્સો માત્ર વિવિધ ટેક્સ અને કમિશન સ્વરૂપે સરકારો અને ડીલરો પાસે જાય છે. આ જ કારણે જુદા જુદા રાજ્યોમાં વેટના દર અલગ હોવાથી પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં તફાવત જોવા મળે છે