કોણ છે શિંદે, જેણે ઉદ્ધવની સરકારને હચમચાવી દીધી, જેના રાજનીતિક ગુરુ થી ડરતા હતા બાલ ઠાકરે

0
122

અત્યારે મહારાષ્ટ્રનું આખું રાજકારણ એક વ્યક્તિ પર ટકે છે તો તે છે એકનાથ શિંદે. શિવસેનાના બળવાખોર નેતા એકનાથ શિંદે આ સમયે ખૂબ ચર્ચામાં છે. ચર્ચાનું કારણ એ છે કે તેમનો એક નિર્ણય હવે મહારાષ્ટ્ર સરકારને નીચે લાવી શકે છે. તમામ બળવાખોર ધારાસભ્યોએ દરેક નિર્ણય શિંદે પર છોડી દીધો છે અને દરેકનું કહેવું છે કે શિંદે જે નિર્ણય લેશે તે તમામ બળવાખોરો માટે માન્ય રહેશે. આવી સ્થિતિમાં એ જાણવું જરૂરી છે કે એકનાથ શિંદે કોણ છે અને તેઓ અચાનક મહારાષ્ટ્રના રાજકારણના આટલા મહત્વના નેતા કેવી રીતે બની ગયા.

58 વર્ષીય એકનાથ શિંદેનો જન્મ મહારાષ્ટ્રના સતારા જિલ્લામાં થયો હતો અને તેમનું બાળપણ ગરીબીમાં વીત્યું હતું. જ્યારે તે 16 વર્ષનો હતો ત્યારે તેણે પોતાના પરિવારને મદદ કરવા માટે લાંબા સમય સુધી ઓટો રિક્ષા પણ ચલાવી હતી. આ ઉપરાંત પૈસા કમાવવા માટે તેણે લાંબા સમય સુધી દારૂની ફેક્ટરીમાં પણ કામ કર્યું હતું. એવું પણ કહેવાય છે કે 1980ના દાયકામાં તેઓ બાળ ઠાકરેથી ખૂબ પ્રભાવિત હતા અને ત્યાર બાદ તેઓ શિવસેના પાર્ટીમાં જોડાયા હતા. તે સમયે મહારાષ્ટ્રમાં શિવસેના એકમાત્ર એવી પાર્ટી હતી જે હિન્દુત્વના મુદ્દા પર લોકોમાં જતી હતી. ભાજપ પણ આ મામલે ખૂબ પાછળ રહી ગયું હતું. એકનાથ શિંદે 2004માં પ્રથમ વખત ધારાસભ્ય બન્યા હતા અને બાળ ઠાકરેના નિધન બાદ તેમને શિવસેનાના સૌથી ઊંચા નેતા તરીકે જોવામાં આવ્યા હતા. જો કે, છેલ્લાં બે વર્ષમાં તેમનું કદ ઘટ્યું અને પાર્ટીમાં તેમના કરતાં વધુ પ્રાધાન્ય ઉદ્ધવ ઠાકરેના પુત્ર અને મહારાષ્ટ્ર સરકારમાં મંત્રી આદિત્ય ઠાકરેને આપવામાં આવ્યું, જેનાથી એકનાથ શિંદે નારાજ થયા. વાસ્તવમાં એકનાથ શિંદેને પાર્ટીમાં તેમના નામ માટે જ છોડી દેવામાં આવ્યા હતા અને તેમને વધારે મહત્વ આપવામાં આવ્યું ન હતું.

અહીં એક વાત તમારે એ પણ સમજવાની છે કે શિવસેનાની સ્થાપના વર્ષ 1966માં બાળ ઠાકરેએ કરી હતી અને તે સમયે આ પાર્ટીની સ્થાપનાનો હેતુ મરાઠી સમુદાયના લોકોને સરકારી નોકરીઓમાં પ્રાથમિકતા આપવાનો હતો. મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠી ભાષાનો પ્રચાર કરવો અને મરાઠી સંસ્કૃતિનો પ્રચાર કરવો. 1980ના દાયકામાં શિવસેનાએ હિન્દુત્વની વિચારધારાને અપનાવી હતી. એટલે કે શિવસેનાની સ્થાપના સમયે હિંદુત્વ કોઈ મોટો મુદ્દો નહોતો. પરંતુ 1980ના દાયકામાં, બાળ ઠાકરેએ હિંદુત્વ અને પ્રાદેશિકતાનું વિલિનીકરણ કર્યું અને મહારાષ્ટ્રમાં હિન્દુત્વના સૌથી મોટા બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બન્યા. આ સિવાય બાળ ઠાકરેએ જીવતી વખતે ક્યારેય સરકારમાં કોઈ હોદ્દો સંભાળ્યો ન હતો અને ન તો તેમણે પોતાના પરિવારમાંથી કોઈને સરકારનો ભાગ બનવા દીધો હતો. પરંતુ વર્ષ 2012માં બાળ ઠાકરેના અવસાન બાદ શિવસેના એક પારિવારિક પક્ષ બની ગઈ અને ઉદ્ધવ ઠાકરે 2019માં કોંગ્રેસ અને એનસીપી સાથે ગઠબંધન કરીને રાજ્યના મુખ્યમંત્રી બન્યા અને તેમના પુત્ર આદિત્ય ઠાકરેને પણ સરકારમાં મંત્રી બનાવ્યા. પતનનું સૌથી મોટું કારણ.

અત્રે એ પણ નોંધનીય છે કે શિવસેનામાં જોડાવાની શિંદેની પ્રેરણા બાલ ઠાકરેથી નહીં પરંતુ તત્કાલીન મજબૂત નેતા આનંદ દિઘે પાસેથી મળી હતી. આનંદ દિઘેથી પ્રભાવિત થઈને તેઓ શિવસેનામાં જોડાયા. પહેલા શિવસેનાના શાખા પ્રમુખ અને પછી થાણે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેટર તરીકે ચૂંટાયા. પરંતુ તેમના અંગત જીવનમાં એક એવો સમયગાળો આવ્યો કે તે સમયે તે ખરાબ રીતે તૂટી ગયો. તેઓ આ સમયગાળાને તેમના જીવનના અંધકારમય તબક્કા તરીકે વર્ણવે છે. આ તે સમય હતો જ્યારે તેનો આખો પરિવાર વિખેરાઈ ગયો હતો. તેમના પુત્ર અને પુત્રીના મૃત્યુ પછી, શિંદેએ રાજકારણ છોડવાનો નિર્ણય પણ લીધો હતો. પરંતુ આ ખરાબ તબક્કામાં પણ આનંદ દિઘેએ તેમને સાચો રસ્તો બતાવ્યો અને રાજકારણમાં સક્રિય રહેવા કહ્યું.

જણાવી દઈએ કે 2 જૂન 2000ના રોજ એકનાથ શિંદેએ તેમના 11 વર્ષના પુત્ર દિપેશ અને 7 વર્ષની પુત્રી શુભદાને ગુમાવી દીધી હતી. તે પોતાના બાળકો સાથે સતારા ગયો હતો. બોટિંગ કરતી વખતે અકસ્માત થયો અને શિંદેના બંને બાળકો તેની નજર સામે જ ડૂબી ગયા. તે સમયે શિંદેનું ત્રીજું સંતાન શ્રીકાંત માત્ર 14 વર્ષનો હતો.

આનંદ દિઘેના રાજકીય કદનો અંદાજ તમે એ વાત પરથી પણ લગાવી શકો છો કે મહારાષ્ટ્રમાં બાળાસાહેબ ઠાકરેને પણ લાગ્યું કે તેમણે પાર્ટી કરતા મોટા નેતા ન બનવું જોઈએ. થાણેમાં દિઘેની સામે કોઈ રાજકીય વ્યક્તિ નહોતી.

પરંતુ થોડા સમય પછી શિંદેના ગુરુનું પણ અચાનક અવસાન થયું. 26 ઓગસ્ટ 2001ના રોજ એક અકસ્માતમાં દિઘેનું અવસાન થયું હતું. તેમના મૃત્યુને હજુ પણ ઘણા લોકો હત્યા માને છે. દિઘેના મૃત્યુ પછી, શિવસેનાએ થાણે પ્રદેશમાં શૂન્યાવકાશ અનુભવ્યો અને શિવસેનાની સર્વોપરિતા ઘટવા લાગી. પરંતુ સમય જતાં પાર્ટીએ તેની ભરપાઈ કરવાની યોજના બનાવી અને શિંદેને કમાન સોંપી. શિંદે શરૂઆતથી જ ડિગે સાથે સંકળાયેલા હતા કારણ કે જનતાએ શિંદેમાં વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો અને પક્ષનો ઝંડો લહેરાતો રહ્યો હતો.

શિંદેના નજીકના લોકો કહે છે કે તેમના ગુરુની જેમ તેઓ પણ લોકસેવક હતા. 2004માં તેઓ પ્રથમ વખત ધારાસભ્ય બન્યા હતા. આ પછી 2009, 20014 અને 2019ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પણ લોકોએ તેમને જીતાડ્યા. મંત્રી પદ પર હતા ત્યારે શિંદે પાસે હંમેશા મહત્વના ખાતા હતા. વર્ષ 2014માં તેઓ ફડણવીસ સરકારમાં PWD મંત્રી હતા. આ પછી, 2019 માં, શિંદેને જાહેર આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ અને શહેરી વિકાસ મંત્રાલયની જવાબદારી મળી. મહારાષ્ટ્રમાં સામાન્ય રીતે મુખ્યમંત્રી આ વિભાગ પોતાની પાસે રાખે છે.

છેલ્લા બે વર્ષમાં, શિંદેની નારાજગીનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે મુખ્ય પ્રધાન ઉદ્ધવ ઠાકરેએ ન તો કોઈ મોટી મીટિંગ કરી કે ન તો વધુ ધારાસભ્યોને મળ્યા. એવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે સીએમ ભલે શિવસેનાના હોય, પરંતુ સરકારનું રિમોટ એનસીપીના શરદ પવારના હાથમાં રહે છે. આવી સ્થિતિમાં ઠાકરેને બદલે શિંદે ધારાસભ્યોને મળવાનું અને તેમની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. અહીં તેમણે શિવસેનાના ધારાસભ્યોનો વિશ્વાસ જીત્યો અને તેમને બળવા માટે તૈયાર કર્યા.