મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધવિરામ કોણ નક્કી કરશે? વોશિંગ્ટન કે તેહરાન?
મધ્ય પૂર્વમાં છેલ્લા ૧૧ દિવસથી ચાલી રહેલું ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેનું યુદ્ધ હવે એક નિર્ણાયક વળાંક પર પહોંચી ગયું છે. સોમવારે મોડી રાત્રે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફ્લોરિડામાં એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન દાવો કર્યો હતો કે આ સંઘર્ષ “ખૂબ જ જલ્દી” સમાપ્ત થઈ જશે. જોકે, તેમના આ દાવાને ઈરાને ફગાવી દીધો છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે યુદ્ધનો અંત અમેરિકા નહીં પરંતુ ઈરાનનું સૈન્ય નક્કી કરશે.
ટ્રમ્પની પ્રેસ કોન્ફરન્સ: “ટૂંક સમયમાં બધું શાંત થશે”
ભારતીય સમય અનુસાર સવારે ૩ વાગ્યે ફ્લોરિડાના ડોરલ નેશનલ ગોલ્ફ ક્લબ ખાતે ટ્રમ્પે પત્રકારોને સંબોધ્યા હતા. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે, “મને લાગે છે કે યુદ્ધ ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થશે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલાઓએ ઈરાનના મહત્વના લક્ષ્યોને નષ્ટ કરી દીધા છે.” ટ્રમ્પે વધુમાં ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન હુમલા ચાલુ રાખશે અથવા વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં અવરોધ ઉભો કરશે, તો તેણે અકલ્પનીય વિનાશનો સામનો કરવો પડશે.
ટ્રમ્પનો દાવો છે કે ઈરાન અમેરિકા પર મોટા હુમલાની તૈયારી કરી રહ્યું હતું, તેથી જ ઇઝરાયલે અગમચેતીના ભાગરૂપે પ્રહાર કર્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકા ઈરાનમાં ભૂમિ સેના (Ground Troops) મોકલશે નહીં, પરંતુ ‘બિનશરતી શરણાગતિ’ સિવાય બીજો કોઈ રસ્તો નથી.
ઈરાનનો પલટવાર: “અમેરિકા ભ્રમમાં ન રહે”
ટ્રમ્પના નિવેદનના થોડા જ કલાકોમાં ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) દ્વારા સત્તાવાર જવાબ આપવામાં આવ્યો છે. ઈરાને કહ્યું, “યુદ્ધ ક્યારે સમાપ્ત થશે તે અમે નક્કી કરીશું, વોશિંગ્ટન નહીં. પ્રાદેશિક ગતિશીલતા હવે અમારા સશસ્ત્ર દળોના હાથમાં છે.”
ઉલ્લેખનીય છે કે ઈરાનમાં હવે નવું અને કટ્ટરપંથી નેતૃત્વ સત્તામાં છે. આયાતુલ્લાહ મોજતબા ખામેનીના શાસન હેઠળ ઈરાન પીછેહઠ કરવાના મૂડમાં જણાતું નથી. ઈરાનનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી ઇઝરાયલ તેની આક્રમકતા બંધ નહીં કરે ત્યાં સુધી તેમનો વળતો જવાબ ચાલુ રહેશે.
યુદ્ધના મેદાનની તાજી સ્થિતિ
-
ઇઝરાયલી હુમલા: ઇઝરાયલી વાયુસેનાએ મધ્ય ઈરાનમાં IRGC ના કમાન્ડ સેન્ટરો અને લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહના ઠેકાણાઓ પર સચોટ હુમલા કર્યા છે.
-
ખાડી દેશોમાં તણાવ: બહેરીનમાં અમેરિકી નેવીના બેઝ પર ડ્રોન હુમલો થયો છે, જેમાં જાનહાનિના અહેવાલ છે. કુવૈત, UAE અને સાઉદી અરેબિયામાં પણ ઈરાની મિસાઈલો અને ડ્રોન દેખાયા છે. સાઉદીમાં વધુ એક અમેરિકી સૈનિકનું મોત થતા કુલ મૃત્યુઆંક ૮ પર પહોંચ્યો છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર
આ યુદ્ધને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જે ૨૦૨૨ પછીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા હતા. જોકે, ટ્રમ્પના શાંતિના દાવા બાદ આજે મંગળવારે સવારે ભાવમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. રોકાણકારો હવે એ વાત પર નજર રાખી રહ્યા છે કે શું ટ્રમ્પ ખરેખર રાજદ્વારી દબાણ લાવીને આ યુદ્ધને અટકાવી શકશે કે પછી ઈરાનનો વળતો જવાબ આખા વિશ્વને ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ તરફ ધકેલશે.
મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ અત્યારે કાચના ટુકડા જેવી નાજુક છે. એકબાજુ ટ્રમ્પની સત્તા અને બીજી બાજુ ઈરાનનું નવું નેતૃત્વ – આ બંને વચ્ચેની ખેંચતાણમાં નિર્દોષ લોકો અને વૈશ્વિક બજારો પીસાઈ રહ્યા છે. આગામી ૪૮ કલાક આ યુદ્ધની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વના સાબિત થશે.
