“આખો દિવસ કેમેરા ઓન રાખવો પડશે…” બોસના આ એક નિયમે કોર્પોરેટ વર્લ્ડમાં મચાવી દીધો હંગામો!
કોરોના મહામારી બાદથી સમગ્ર વિશ્વમાં ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ (Work From Home – WFH) નો ટ્રેન્ડ ખૂબ જ ઝડપથી લોકપ્રિય બન્યો હતો. ઘણી મોટી અને નાની કંપનીઓએ પોતાના કર્મચારીઓની સુવિધા અને સલામતી માટે ઘરેથી કામ કરવાની છૂટ આપી હતી અને આજે પણ કેટલીક કંપનીઓ આ પોલિસી ચાલુ રાખી રહી છે. કર્મચારીઓ માટે પણ ઘરના આરામદાયક વાતાવરણમાં બેસીને કામ કરવું અનુકૂળ રહે છે.
પરંતુ તાજેતરમાં જ એક એવો ચોંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો છે જ્યાં માલિકની એક નવી વર્ક ફ્રોમ હોમ પોલિસી સામે કર્મચારીઓએ એવો સખત વિરોધ નોંધાવ્યો કે એક સાથે ડઝનબંધ કર્મચારીઓએ નોકરીમાંથી રાજીનામું આપી દીધું. આ ઘટના બાદ આખા વિશ્વમાં કર્મચારીઓની પ્રાઈવસી અને કંપનીઓની સર્વેલન્સ (નિરીક્ષણ) નીતિઓ પર નવી ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે.
શું છે આખી ઘટના અને ક્યાંનો છે આ કિસ્સો?
આ કિસ્સો અમેરિકાનો છે, જ્યાંના જાણીતા અબજોપતિ વકીલ અને ફ્લોરિડાના રાજકારણી જોન મોર્ગન (John Morgan) ના એક નિવેદને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા જગાવી છે. જોન મોર્ગનની લો ફર્મમાં જ્યારે વર્ક ફ્રોમ હોમ કરી રહેલા કર્મચારીઓ માટે એક નવો નિયમ લાવવામાં આવ્યો, ત્યારે કર્મચારીઓનો ગુસ્સો ફાટી નીકળ્યો. પરિણામે, માત્ર એક જ સપ્તાહના ટૂંકા ગાળામાં 23 જેટલા કર્મચારીઓએ એકસાથે નોકરી છોડી દીધી.
આ રાજીનામા પાછળનું મુખ્ય કારણ કંપની દ્વારા લાગુ કરવામાં આવેલી ‘વેબકેમ મોનિટરિંગ પોલિસી’ હતી. કંપની ઈચ્છતી હતી કે ઘરેથી કામ કરતા કર્મચારીઓ પર કડક નજર રાખવામાં આવે, પરંતુ કર્મચારીઓને આ નીતિ પોતાની અંગત સ્પેસ અને પ્રાઈવસી પર ત્રાપ સમાન લાગી.
પોડકાસ્ટમાં જોન મોર્ગનનો ચોંકાવનારો ખુલાસો: “કેમેરા ઓન રાખવો પડશે”
આ સમગ્ર વિવાદ અંગે ખુદ જોન મોર્ગને ‘દ આઈસ્ડ કોફી અવર’ (The Iced Coffee Hour) નામના લોકપ્રિય પોડકાસ્ટમાં વિગતવાર વાત કરી હતી. તેમણે ખુલાસો કરતા કહ્યું કે, “જે કર્મચારીઓ કોવિડ પછી પાછા ઓફિસે આવવા માગતા ન હતા, તેમને અમે ઘરેથી કામ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. પરંતુ આ છૂટછાટ સાથે અમે એક શરત પણ મૂકી હતી. શરત એ હતી કે ઘરેથી કામ કરતી વખતે તેમણે પોતાના ઓફિસ લેપટોપનો કેમેરા આખો દિવસ ઓન (ચાલુ) રાખવો પડશે, જેથી તેમના પર નજર રાખી શકાય.”
મોર્ગને વધુમાં ઉમેર્યું કે આ નવી નીતિ લાગુ થતાંની સાથે જ પ્રથમ અઠવાડિયામાં જ 23 કર્મચારીઓએ પોતાના રાજીનામા સોંપી દીધા હતા. જોકે, આ રાજીનામાથી મોર્ગનને કોઈ અફસોસ ન હતો. તેમનું માનવું હતું કે જે લોકોએ નોકરી છોડી છે, તેઓ વાસ્તવમાં કંપનીની જવાબદારી અને નિરીક્ષણને સ્વીકારવા તૈયાર નહોતા. તેમના મતે, આ કર્મચારીઓને ઘરેથી કામ કરવામાં તકલીફ નહોતી, પરંતુ તેઓ ખરેખર કામ જ કરવા નહોતા માગતા અને કેમેરા ઓન રહેવાથી તેમની કામચોરી પકડાઈ જવાનો ડર હતો.
સોશિયલ મીડિયા પર બે જૂથો વચ્ચે મોટો સંગ્રામ
જોન મોર્ગનનો આ પોડકાસ્ટ વિડીયો વાયરલ થતાં જ સોશિયલ મીડિયા પર લોકો બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયા છે અને તીવ્ર બહેસ શરૂ થઈ ગઈ છે:
કર્મચારીઓના સમર્થકોનું વલણ: મોટાભાગના ડિજિટલ યુઝર્સ અને એમ્પ્લોયી રાઈટ્સના હિમાયતીઓએ મોર્ગનની આ નીતિની સખત શબ્દોમાં ટીકા કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે 8 થી 9 કલાક સુધી સતત કેમેરાની સામે બેસી રહેવું એ માનસિક રીતે અત્યંત તણાવપૂર્ણ છે. લોકોનું માનવું છે કે ઘરે કામ કરતી વખતે પરિવારના સભ્યો, બાળકો કે અંગત વાતાવરણ પણ કેમેરામાં કેપ્ચર થાય છે, જે પ્રાઈવસીનો સીધો ભંગ છે. કર્મચારીઓ કામથી નથી ભાગી રહ્યા, પરંતુ તેઓ એ વાતથી પરેશાન છે કે બોસ આખો દિવસ તેમની ગરદન પર ઊભા રહીને તેમને જોઈ રહ્યા હોય તેવો અનુભવ થાય છે.
કંપની અને બોસના સમર્થકોનું વલણ: બીજી તરફ, કેટલાક ઉદ્યોગપતિઓ અને મેનેજરોએ મોર્ગનના નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવ્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે જ્યારે કંપની કર્મચારીઓને પગાર આપે છે, ત્યારે તેઓ ખરેખર કામ કરી રહ્યા છે કે નહીં તે જાણવાનો કંપનીને પૂરો હક છે.ઘણા કિસ્સાઓમાં વર્ક ફ્રોમ હોમ દરમિયાન લોકો અન્ય કામોમાં વ્યસ્ત રહે છે અથવા સમયનો દુરુપયોગ કરે છે, તેથી ટ્રેકિંગ જરૂરી છે.
પ્રોડક્ટિવિટી કે માઇક્રોમેનેજમેન્ટ: ખરેખર સાચું શું?
આ ઘટનાએ કોર્પોરેટ વર્લ્ડમાં એક મોટો પ્રશ્ન ઊભો કર્યો છે: શું કર્મચારીઓ પર સતત નજર રાખવાથી તેમની કામ કરવાની ક્ષમતા (Productivity) વધે છે?
નિષ્ણાતોના મતે, અતિશય મોનિટરિંગ અથવા ‘માઇક્રોમેનેજમેન્ટ’ કરવાથી કર્મચારીઓ અને માલિક વચ્ચેનો વિશ્વાસ (Trust) ખતમ થઈ જાય છે. જ્યારે કોઈ કર્મચારીને એવું લાગે છે કે તેના પર શંકા કરવામાં આવી રહી છે, ત્યારે તેની કાર્યક્ષમતા વધવાને બદલે ઘટી જાય છે અને માનસિક ટેન્શન વધે છે. પરિણામ એ આવે છે કે સારા અને પ્રતિભાશાળી કર્મચારીઓ આવી ગૂંગળામણ ભરી જગ્યાએ કામ કરવાને બદલે નોકરી છોડવાનું વધારે પસંદ કરે છે.
