વલસાડ જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર અને વન વિભાગના સહયોગથી “ચકલી બચાવો” અભિયાનને પ્રોત્સાહન
વલસાડ જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર, ધરમપુર અને રેન્જ ફોરેસ્ટ ઓફિસના સંયુક્ત ઉપક્રમે ‘વિશ્વ ચકલી દિવસ’ની ઉત્સાહભેર ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યક્રમમાં આસુરા, ખારવેલ અને કુરગામની શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓ તેમજ વન વિભાગના કર્મચારીઓએ મોટી સંખ્યામાં ભાગ લીધો હતો. નિવૃત જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી મણિલાલ ભૂસારા અને પશુ નિરીક્ષક દિનેશભાઇ ખાંડવી જેવા મહાનુભાવોએ મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજરી આપી ચકલીઓના સંરક્ષણ પર ભાર મૂક્યો હતો. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નવી પેઢીમાં પ્રકૃતિ સાથેના ટકાઉ સહઅસ્તિત્વની ભાવના કેળવવાનો અને પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારી વિકસાવવાનો હતો.
નિવસનતંત્રમાં ચકલીઓનું મહત્વ અને લુપ્ત થવાના કારણો
કાર્યક્રમ દરમિયાન નિષ્ણાતોએ ચકલીઓના ઘટતા જતા પ્રમાણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. પશુ નિરીક્ષક દિનેશભાઇએ જણાવ્યું કે મોબાઈલ ટાવરના કિરણોત્સર્ગને કારણે ચકલીઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. જિલ્લા વિજ્ઞાન અધિકારી પ્રજ્ઞેશ રાઠોડે સમજાવ્યું હતું કે ચકલીઓ કુદરતી રીતે કીટકોનો નાશ કરી પાકને બચાવે છે. ચકલીઓની અછતને કારણે ખેતીમાં જંતુનાશકોનો વપરાશ વધ્યો છે, જે પર્યાવરણ માટે નુકસાનકારક છે. સીમેન્ટ-કોંક્રિટના આધુનિક જંગલો અને બદલાતી જીવનશૈલીને કારણે આ નાનકડું પક્ષી હવે માનવ વસવાટથી દૂર થવા લાગ્યું છે.
ચકલી બચાવવા માટે માળા અને પાણીની ટ્રેનું વિતરણ
ચકલીઓને ફરીથી આપણા આંગણામાં લાવવા માટે કાર્યક્રમમાં પ્રાયોગિક પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા. શિક્ષણ ચિંતક તખુભાઈ સાંડસુર દ્વારા પક્ષીઓના માળાનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેથી ચકલીઓને સુરક્ષિત રહેઠાણ મળી રહે. ઉનાળાની આકરી ગરમીને ધ્યાનમાં રાખીને મણિલાલ ભૂસારાએ પક્ષીઓ માટે પાણીની ટ્રેનું વિતરણ કર્યું હતું અને દરેકને પક્ષીઓ માટે પરબ રાખવા અનુરોધ કર્યો હતો. વન વિભાગના અધિકારીઓએ વિશ્વ ચકલી દિવસના ઇતિહાસ અને જાણીતા પક્ષીવિદ ડો. સલિમઅલીના પ્રદાન વિશે પણ વિદ્યાર્થીઓને વિસ્તૃત માહિતી પૂરી પાડી હતી.
વિદ્યાર્થીઓને ઇકો-ફ્રેન્ડલી નેસ્ટ બોક્સ બનાવવાની તાલીમ
જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્રના સાયન્સ કોમ્યુનિકેટર્સ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ અને ઇકો-ફ્રેન્ડલી નેસ્ટ બોક્સ (માળા) બનાવવાની ખાસ તાલીમ આપવામાં આવી હતી. આ પ્રવૃત્તિ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓએ જાતે માળા બનાવવાની કળા શીખી હતી, જેથી તેઓ પોતાના ઘરે પણ ચકલીઓ માટે આશરો બનાવી શકે. આ સમગ્ર આયોજન દ્વારા સમાજમાં પક્ષી સંરક્ષણ પ્રત્યે સંવેદનશીલતા જાગૃત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. વિજ્ઞાન કેન્દ્ર અને વન વિભાગના સંકલનથી આ કાર્યક્રમ વિદ્યાર્થીઓ માટે જ્ઞાનવર્ધક અને પ્રેરણાદાયી સાબિત થયો હતો.

