લીંબુનું ચટપટું અથાણું: જમવાનો સ્વાદ બમણો કરી દેશે આ સરળ રેસીપી, વર્ષો સુધી જળવાઈ રહેશે આ સ્વાદ!
ભારતીય થાળી ભલે ગમે તેટલી વાનગીઓથી સજાવેલી હોય, પરંતુ જ્યાં સુધી બાજુમાં થોડું અથાણું ન હોય ત્યાં સુધી જમવાનું અધૂરું લાગે છે. પરાઠા હોય, પૂરી હોય કે પછી બપોરના સાદા દાળ-ભાત, અથાણું દરેક ખાવામાં ‘વઘાર’ જેવું કામ કરે છે. ખાસ કરીને ઉનાળાની શરૂઆત થતા જ ઘરોમાં અથાણું બનાવવાની તૈયારીઓ જોરશોરથી શરૂ થઈ જાય છે.
ઉનાળાની ઋતુમાં લીંબુનું અથાણું સૌથી વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે. તેની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે જેટલું જૂનું થાય છે, તેનો સ્વાદ એટલો જ વધુ ખીલે છે. ખાટું-તીખું અને ચટપટું લીંબુનું અથાણું ન માત્ર જીભનો સ્વાદ સુધારે છે, પરંતુ તે પાચન (Digestion) માટે પણ રામબાણ માનવામાં આવે છે. જો તમે પણ બજાર જેવું, પરંતુ કોઈપણ પ્રિઝર્વેટિવ વગરનું શુદ્ધ અથાણું ઘરે બનાવવા માંગતા હોવ, તો આ રેસીપી તમને ખૂબ કામ લાગશે.
ચાલો જાણીએ લીંબુનું અથાણું બનાવવાની તે પરંપરાગત અને સરળ રીત, જે તમે મિનિટોમાં તૈયાર કરી શકો છો.
અથાણાં માટે જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
શ્રેષ્ઠ અથાણાં માટે સામગ્રીની પસંદગી સાચી હોવી ખૂબ જરૂરી છે. નીચે આપેલી માત્રા 500 ગ્રામ લીંબુના હિસાબે છે:
-
લીંબુ: 500 ગ્રામ (પાતળી છાલવાળા અને રસદાર લીંબુ લેવાનો આગ્રહ રાખવો, તે જલ્દી ગળે છે).
-
સફેદ નમક: 50 ગ્રામ (લગભગ 4 મોટી ચમચી).
-
સંચળ (કાળું મીઠું): 1 મોટી ચમચી (સ્વાદ અને પાચન માટે ઉત્તમ).
-
લાલ મરચું પાવડર: 2 મોટી ચમચી (જો વધુ તીખું પસંદ હોય તો માત્રા વધારી શકો છો).
-
હળદર પાવડર: 1 નાની ચમચી.
-
અજમો: 1 મોટી ચમચી (હથેળીથી મસળીને નાખવો, જેથી સુગંધ સારી આવશે).
-
શેકેલું જીરું પાવડર: 1 મોટી ચમચી.
-
હિંગ: અડધી નાની ચમચી (અથાણાંને બગડતું અટકાવે છે અને સ્વાદ વધારે છે).
લીંબુનું અથાણું બનાવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રીત
1. લીંબુની પસંદગી અને સફાઈ
અથાણું બનાવવાની પહેલી શરત એ છે કે ભેજ (Moisture) બિલકુલ ન હોવો જોઈએ. સૌથી પહેલા લીંબુને બરાબર ધોઈ લો. ધોયા પછી તેને સુતરાઉ કપડાથી લૂછીને પંખા નીચે અથવા થોડીવાર તડકામાં સૂકવી દો. જો લીંબુમાં જરા પણ પાણી રહી જશે, તો અથાણું જલ્દી બગડી શકે છે.
2. લીંબુ કાપવાની રીત
જ્યારે લીંબુ પૂરેપૂરા સુકાઈ જાય, ત્યારે એક લીંબુના 4 અથવા 8 ટુકડા કરી લો. તમે તમારી પસંદગી મુજબ નાના કે મોટા ટુકડા રાખી શકો છો. કાપતી વખતે જે રસ નીકળે તેને ફેંકશો નહીં, તે રસમાં જ મસાલા બરાબર ભળશે.
3. મસાલાનું મિશ્રણ
એક મોટું અને પૂરેપૂરું કોરું કાચનું કે પ્લાસ્ટિકનું વાસણ લો. તેમાં લીંબુના ટુકડા નાખો. હવે ઉપરથી મીઠું, સંચળ, હળદર, લાલ મરચું પાવડર, શેકેલું જીરું, હિંગ અને મસળેલો અજમો નાખી દો.
પ્રો ટિપ: જો તમે ખાટું-મીઠું અથાણું (Khatta-Meetha Pickle) પસંદ કરો છો, તો આ જ સમયે તમે તેમાં 200-250 ગ્રામ દળેલી ખાંડ અથવા ગોળ ઉમેરી શકો છો. તે ધીમે ધીમે ચાસણી જેવું બની જશે.
4. બરાબર મિક્સ કરો
એક કોરી ચમચીની મદદથી લીંબુ અને મસાલાને બરાબર મિક્સ કરો. તમે જોશો કે મીઠાના સંપર્કમાં આવતા જ લીંબુ પોતાનો રસ છોડવા લાગશે અને મસાલો દરેક ટુકડા પર બરાબર ચોંટી જશે.
5. બરણીમાં ભરવું અને તડકો બતાવવો
હવે આ મિશ્રણને એક સાફ અને કોરી કાચની બરણી (Glass Jar) માં ભરી લો. અથાણાં માટે હંમેશા કાચ અથવા ચીનાઈ માટીના વાસણનો ઉપયોગ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. બરણીનું ઢાંકણ બંધ કરો અને તેને 4-5 દિવસ સુધી તડકામાં રાખો. દિવસમાં એકવાર બરણીને બરાબર હલાવી દો જેથી મસાલો નીચે બેસી ન જાય.
અથાણાંને વર્ષો સુધી સાચવી રાખવા માટેની ખાસ ટિપ્સ
-
ભીની ચમચીનો ઉપયોગ ન કરવો: અથાણું કાઢવા માટે હંમેશા કોરી અને સાફ ચમચીનો જ ઉપયોગ કરો.
-
તડકાનું મહત્વ: લીંબુની છાલ ગળવામાં થોડો સમય લાગે છે, તેથી સારો તડકો બતાવવો જરૂરી છે. 10-15 દિવસ પછી છાલ એકદમ નરમ અને જેલી જેવી થઈ જશે.
-
તેલનો ઉપયોગ: જો તમે લાંબા સમય (2-3 વર્ષ) માટે અથાણું રાખી રહ્યા છો, તો તેમાં થોડું સરસવનું તેલ ગરમ કરીને ઠંડું કર્યા પછી ઉમેરી શકો છો, જોકે લીંબુનું અથાણું તેલ વગર પણ ખૂબ સારું રહે છે.
ઘરનું બનેલું લીંબુનું અથાણું ન માત્ર ચોખ્ખું હોય છે, પરંતુ તેમાં તમારી પસંદગીના મસાલાનું યોગ્ય સંતુલન હોય છે. તે પેટનો દુખાવો કે ભારેપણું લાગે ત્યારે પણ દવાની જેમ કામ કરે છે. તો આ વખતે બજારમાંથી અથાણું ખરીદવાને બદલે, ઘરે આ સરળ રેસીપી અજમાવો અને તમારા ભોજનના સ્વાદને એક નવી ઊંચાઈ આપો.
