NCLTમાં કાર્યકારી પ્રમુખની નિમણૂક પર હાઈકોર્ટ લાલઘૂમ: કહ્યું- ‘જો પરંપરા કાયદાની વિરુદ્ધ હશે, તો તેને ચલાવી લેવાશે નહીં’
નેશનલ કંપની લો ટ્રિબ્યુનલ (NCLT) માં કાર્યકારી પ્રમુખની નિમણૂકને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદમાં દિલ્હી હાઈકોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને જ્યુડિશિયલ મેમ્બર બચુ વેંકટ બલરામ દાસને નોટિસ ફટકારી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કાયદો (Statute) વરિષ્ઠ સભ્યને પ્રમુખ બનાવવાનું કહેતો હોય, તો માત્ર જ્યુડિશિયલ મેમ્બરને જ પ્રાધાન્ય આપવાની જૂની પરંપરા કાયદાથી ઉપર હોઈ શકે નહીં.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
આ મામલો NCLTના ટેકનિકલ મેમ્બર કૌશલેન્દ્ર કુમાર સિંહ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી સાથે જોડાયેલો છે. કેન્દ્ર સરકારે 16 માર્ચે જ્યુડિશિયલ મેમ્બર બચુ વેંકટ બલરામ દાસને છ મહિના માટે અથવા કાયમી પ્રમુખની નિમણૂક ન થાય ત્યાં સુધી ‘કાર્યકારી પ્રમુખ’ તરીકે નિયુક્ત કર્યા હતા.
કૌશલેન્દ્ર કુમાર સિંહનો દાવો છે કે તેઓ દાસ કરતા વરિષ્ઠ છે. સિંઘે 1 ઓક્ટોબર 2021ના રોજ પદભાર સંભાળ્યો હતો, જ્યારે દાસે 18 ઓક્ટોબર 2021ના રોજ ચાર્જ લીધો હતો. આમ છતાં, તેમને બાજુ પર રાખીને દાસની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.
હાઈકોર્ટનું કડક વલણ: ‘કાયદો સર્વોપરી છે’
જસ્ટિસ સી. હરિ શંકર અને ઓમ પ્રકાશ શુક્લાની બેન્ચે આ મામલે સુનાવણી કરતા કહ્યું કે, “જો કાયદો કહેતો હોય કે વરિષ્ઠ સભ્યને જવાબદારી સોંપવી જોઈએ, તો તે ટેકનિકલ મેમ્બર હોય કે જ્યુડિશિયલ, તે કોઈ વાંધો નથી. અમે કાયદાના દાયરાની બહાર જઈશું નહીં.”
જ્યારે દાસના વકીલે એવી દલીલ કરી કે વર્ષોથી એવી પરંપરા (Convention) ચાલી આવે છે કે માત્ર જ્યુડિશિયલ મેમ્બરને જ કાર્યકારી પ્રમુખ બનાવવામાં આવે છે, ત્યારે કોર્ટે વળતો જવાબ આપતા કહ્યું, “અમને એવું ન કહેશો કે વર્ષોથી આ પ્રથા ચાલી આવે છે. જો આ પ્રથા કાયદાની જોગવાઈઓ વિરુદ્ધ હશે, તો અમે તેને ચાલુ રાખવા દઈશું નહીં.”
કંપની એક્ટની જોગવાઈઓ
અરજદાર સિંહ તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે કંપની એક્ટ, 2013ની કલમ 415 અને 407 મુજબ, ટ્રિબ્યુનલના ‘સૌથી વરિષ્ઠ સભ્ય’ ને કાર્યકારી પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કરવા જોઈએ. આ કાયદામાં ‘સભ્ય’ શબ્દનો અર્થ જ્યુડિશિયલ અને ટેકનિકલ એમ બંને પ્રકારના સભ્યો થાય છે.
કેન્દ્ર સરકારનો પક્ષ
કેન્દ્ર સરકારે અગાઉ એક સોગંદનામામાં જણાવ્યું હતું કે NCLTમાં વરિષ્ઠતા નક્કી કરવા માટે કોઈ કાયદાકીય માળખું નથી, તેથી પ્રસ્થાપિત પરંપરા મુજબ જે જ્યુડિશિયલ મેમ્બર વહેલા શપથ લે છે તેમને વરિષ્ઠ માનવામાં આવે છે. કેન્દ્રએ આ જ તર્ક સાથે બે વરિષ્ઠ ટેકનિકલ મેમ્બર્સ હોવા છતાં જ્યુડિશિયલ મેમ્બર દાસની નિમણૂક કરી હતી.
હવે શું થશે? દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ મુદ્દાને ગંભીર ગણાવ્યો છે અને કેન્દ્ર સરકાર તેમજ બચુ વેંકટ બલરામ દાસ પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે. હવે આ કેસની આગામી સુનાવણીમાં નક્કી થશે કે NCLTના પ્રમુખ પદ માટે ‘વરિષ્ઠતા’નો માપદંડ શું હશે – વર્ષો જૂની પરંપરા કે પછી લેખિત કાયદો?
