રિટાયરમેન્ટ પર મળશે લાખોનો ફાયદો! સરકાર EPFO ની સેલરી લિમિટમાં કરી રહી છે ઐતિહાસિક વધારો
ભારતના સંગઠિત ક્ષેત્ર (Formal Sector) માં કામ કરતા કરોડો કર્મચારીઓ માટે એક મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારનું શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય એક એવા પ્રસ્તાવ પર ફરી વિચાર કરી રહ્યું છે, જે છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી પેન્ડિંગ હતો. આ પ્રસ્તાવ છે— કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) હેઠળ ફરજિયાત પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) કવરેજ માટે પગાર મર્યાદા (Salary Limit) વધારવી.
વર્તમાન નિયમો મુજબ, જે કર્મચારીનો બેઝિક પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થું મળીને મહિને 15,000 રૂપિયા સુધી હોય, તેના માટે EPFO હેઠળ PF ફાળો આપવો ફરજિયાત છે. હવે સરકાર તેને વધારીને 25,000 અથવા 30,000 રૂપિયા કરવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. ચાલો સમજીએ કે આ ફેરફારની જરૂર કેમ પડી અને તેનાથી કર્મચારીઓ તથા કંપનીઓના બજેટ પર શું અસર પડશે.
પગાર મર્યાદા વધારવાની જરૂર કેમ પડી?
આ વિચારણા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ દેશના વિવિધ ભાગોમાં, ખાસ કરીને દિલ્હી-NCR અને અન્ય ઔદ્યોગિક કેન્દ્રોમાં વધતું લઘુત્તમ વેતન (Minimum Wages) છે. તાજેતરના વર્ષોમાં કુશળ અને અર્ધ-કુશળ શ્રમિકોના પગારમાં સારો વધારો થયો છે.
સમસ્યા શું છે? જેવો કોઈ કર્મચારીનો બેઝિક પગાર 15,000 રૂપિયાની મર્યાદા વટાવે છે, તે ફરજિયાત PF કવરેજની બહાર થઈ જાય છે (જો તે પ્રથમ વખત નોકરીમાં જોડાતો હોય તો). આનાથી સરકારના ‘યુનિવર્સલ સોશિયલ સિક્યોરિટી’ એટલે કે દરેકને સામાજિક સુરક્ષા આપવાના લક્ષ્યને ફટકો પડી રહ્યો છે. સરકાર નથી ઈચ્છતી કે પગાર વધવાને કારણે કોઈ કર્મચારી તેના રિટાયરમેન્ટ ફંડ અને પેન્શનના લાભથી વંચિત રહી જાય.
ESIC અને EPFO ને સમાન લાવવાનો પ્રયાસ
હાલમાં બે મુખ્ય સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ અલગ-અલગ પગાર મર્યાદા પર કામ કરી રહી છે:
EPFO: પગાર મર્યાદા 15,000 રૂપિયા.
ESIC (કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ): પગાર મર્યાદા 21,000 રૂપિયા.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર આ બંને મર્યાદાઓને એક સમાન (કદાચ 21,000 કે 25,000 રૂપિયા) કરવા પર વિચાર કરી રહી છે. આનાથી કંપનીઓ માટે ‘ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ’ (Ease of Doing Business) ને પ્રોત્સાહન મળશે, કારણ કે તેમને અલગ-અલગ સ્લેબ માટે અલગ-અલગ ગણતરી કરવી નહીં પડે.
સુપ્રીમ કોર્ટની ‘વોર્નિંગ’ થી હલચલ વધી
રસપ્રદ વાત એ છે કે આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ હસ્તક્ષેપ કર્યો છે. કોર્ટે તાજેતરમાં સરકારને ચેતવણી આપી હતી કે વર્તમાન પગાર મર્યાદા ઘણી જૂની થઈ ગઈ છે અને તે આજની મોંઘવારી તથા વધતા પગારના દરો સાથે સુસંગત નથી. જો આ મર્યાદા અપડેટ કરવામાં નહીં આવે, તો વર્કફોર્સનો એક મોટો હિસ્સો સામાજિક સુરક્ષાના ચક્રમાંથી બહાર નીકળી જશે.
કર્મચારીઓ અને કંપનીઓ પર શું અસર થશે?
આ ફેરફારના બે પાસાં છે. એક તરફ તે લાંબા ગાળા માટે ફાયદાકારક છે, તો બીજી તરફ દર મહિને હાથમાં આવતા પગાર (Take-home salary) પર તેની તાત્કાલિક અસર પડશે.
કર્મચારીઓ માટે ફાયદો અને નુકસાન:
મોટું રિટાયરમેન્ટ ફંડ: પગાર મર્યાદા વધતા તમારા બેઝિક પગારના 12% PF માં જશે. કંપની પણ તેટલો જ ફાળો આપશે. આનાથી નિવૃત્તિ સમયે તમારી પાસે મોટી રકમ જમા થશે.
ઇન-હેન્ડ પગારમાં ઘટાડો: પગારનો મોટો હિસ્સો PF માં કપાવા લાગશે, તેથી દર મહિને હાથમાં આવતી રોકડ થોડી ઓછી થઈ શકે છે.
કંપનીઓ પર આર્થિક દબાણ: કંપનીઓ માટે આ નિર્ણય તેમના પર વધારાનો બોજ નાખશે, કારણ કે તેમને દરેક કર્મચારી માટે વધુ ફાળો આપવો પડશે.
