મધ્ય પૂર્વમાં ખળભળાટ: ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી બંધ કરી; અમેરિકા સામે આકરા પ્રહાર
વૈશ્વિક અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ સમાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં આજે ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ફરીથી તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. ઈરાને આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગને ખુલ્લો રાખવાના તેના શુક્રવારના નિર્ણયને પલટાવી દીધો છે. ઈરાની લશ્કરી કમાન્ડે સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હવે ફરીથી સશસ્ત્ર દળોના કડક નિયંત્રણ હેઠળ છે અને કોઈપણ વિદેશી જહાજની અવરજવર માટે ઈરાની પરવાનગી અનિવાર્ય રહેશે.
૧. ટ્રમ્પના વલણથી ભડક્યું ઈરાન
૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આ વિવાદનું મુખ્ય કારણ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું નિવેદન બન્યું છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભલે ઈરાન જળમાર્ગ ખોલે, પરંતુ અમેરિકા ઈરાની બંદરો અને શિપિંગ પરની તેની નાકાબંધી “સંપૂર્ણ તાકાત” (Full Strength) સાથે ચાલુ રાખશે. આ નિવેદનને ઈરાને યુદ્ધવિરામની શરતોનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે.
૨. “જૈસે થે” સ્થિતિમાં પરત ફર્યું નિયંત્રણ
ઈરાની લશ્કરી કમાન્ડે ધમકી આપી છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા તેની આર્થિક અને નૌકાદળ નાકાબંધી હટાવશે નહીં, ત્યાં સુધી આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા દેવામાં આવશે નહીં. શનિવારે (૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬) જારી કરાયેલા નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે, “અમેરિકાની ઉશ્કેરણીજનક ટિપ્પણીઓને કારણે અમે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરનું અમારું નિયંત્રણ પાછલી સ્થિતિમાં પાછું લાવી રહ્યા છીએ.”
૩. ઈસ્લામાબાદમાં શાંતિ મંત્રણાની આશા
તણાવની વચ્ચે એક આશાનું કિરણ પણ જોવા મળ્યું છે. ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ સીએનએન (CNN) ના અહેવાલ મુજબ, આગામી સોમવારે એટલે કે ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ પાકિસ્તાનની રાજધાની ઈસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાટાઘાટોનો નવો રાઉન્ડ શરૂ થઈ શકે છે. રવિવારે (૧૯ એપ્રિલ) બંને દેશોના ટોચના રાજદ્વારીઓ પાકિસ્તાન પહોંચશે તેવી શક્યતા છે.
૪. વૈશ્વિક તેલ બજાર પર અસર
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી બંધ થતા આજે ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અનિશ્ચિતતા ફેલાઈ છે. ભારત જેવા દેશો, જેઓ ક્રૂડ ઓઈલ માટે આ માર્ગ પર નિર્ભર છે, તેમની ચિંતા વધી ગઈ છે. જો આ મડાગાંઠ લાંબો સમય ચાલશે, તો ઉર્જાના ભાવોમાં જંગી ઉછાળો આવી શકે છે.
૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ ઘટનાક્રમથી સ્પષ્ટ થાય છે કે મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ હજુ પણ ઘણી દૂર છે. હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર રવિવારે પાકિસ્તાનમાં થનારી રાજદ્વારી હિલચાલ પર છે, જે નક્કી કરશે કે હોર્મુઝનો રસ્તો ખુલશે કે પછી વિશ્વ વધુ એક મોટા સંઘર્ષ તરફ ધકેલાશે.
