પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં મોટો ભડકો: પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલ ૬ અને ડીઝલ ૭ રૂપિયા સસ્તું થયું, એક જ અઠવાડિયામાં બીજી વખત ઘટ્યા દામ
વૈશ્વિક સ્તરે અને ખાસ કરીને મિડલ ઈસ્ટ (પશ્ચિમ અસિયા) માં ચાલી રહેલા સૈન્ય તણાવ અને કટોકટીની અસરો દુનિયાના અલગ-અલગ દેશો પર જુદી-જુદી રીતે પડી રહી છે. એક તરફ જ્યાં મિડલ ઈસ્ટના આ સંકટના કારણે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોમાં સતત વધારો ઝીંકાઈ રહ્યો છે, ત્યારે બીજી તરફ ભારતના પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનમાંથી તદ્દન વિપરીત સમાચાર સામે આવ્યા છે. પાકિસ્તાન સરકારે પોતાના દેશની જનતાને થોડી રાહત આપતા ફરી એકવાર પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં આશરે છ થી સાત રૂપિયા સુધીનો ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિને જોતા પાકિસ્તાનમાં ચાલુ અઠવાડિયામાં જ આ બીજી વખત ઇંધણના ભાવ ઘટાડવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે ત્યાંના સ્થાનિક બજારમાં તાજા રેટ જાહેર થઈ ગયા છે.
પાકિસ્તાન સરકારના નાણાં મંત્રાલય દ્વારા સત્તાવાર રીતે જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ, દેશમાં પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લીટર ૬ રૂપિયાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે વાહનો અને ટ્રાન્સપોર્ટ ઉદ્યોગ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણાતા હાઈ સ્પીડ ડીઝલ (HSD) ના ભાવમાં પ્રતિ લીટર આશરે ૬.૮૦ રૂપિયા (જે લગભગ ૭ રૂપિયા જેટલો થાય છે) નો કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે. પેટ્રોલિયમ પેદાશોની આ નવી અને ઘટેલી કિંમતો ૨૩ મે ૨૦Headline એટલે કે આજથી જ સમગ્ર પાકિસ્તાનમાં સખત રીતે લાગુ કરી દેવામાં આવી છે.
ભાવો ઘટવા છતાં પાકિસ્તાનમાં સ્થિતિ ગંભીર: ભારત કરતાં બમણા ભાવ
પાકિસ્તાનની જનતા માટે આ ભાવઘટાડો ચોક્કસપણે થોડો આશ્વાસન સમાન છે, પરંતુ જો વાસ્તવિક ચિત્ર જોવામાં આવે તો ત્યાં ઇંધણના ભાવો હજુ પણ આકાશે આંબી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પાકિસ્તાની રૂપિયાના અવમૂલ્યન અને આર્થિક કટોકટીના કારણે ત્યાં પેટ્રોલિયમ પદાર્થોના ભાવ ભારત કરતા લગભગ બમણા એટલે કે ડબલ છે.
આજના લેટેસ્ટ ભાવ ઘટાડા બાદ પણ, પાકિસ્તાનમાં એક લીટર પેટ્રોલ ખરીદવા માટે જનતાએ ૪૦૩.૭૮ પાકિસ્તાની રૂપિયા ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. તેવી જ રીતે, હાઈ સ્પીડ ડીઝલના ભાવમાં ૬.૮૦ રૂપિયાનો ઘટાડો થયા પછી પણ તેની કિંમત પ્રતિ લીટર ૪૦૨.૭૮ પાકિસ્તાની રૂપિયા પર પહોંચી ગઈ છે. પાકિસ્તાનના ઈતિહાસમાં આ એક અનોખી ઘટના છે જ્યાં માત્ર એક જ અઠવાડિયાની અંદર સરકારને બે વખત ભાવોમાં ઘટાડો કરવાની ફરજ પડી છે, જે દર્શાવે છે કે ત્યાંની આર્થિક સ્થિતિ કેટલી અસ્થિર છે.
માર્ચ અને એપ્રિલ મહિનામાં થયો હતો ઐતિહાસિક ભાવ વધારો
પાકિસ્તાનમાં અત્યારે ભલે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો હોય, પરંતુ આ વર્ષના માર્ચ અને એપ્રિલ મહિનામાં ત્યાંની જનતાએ મોંઘવારીનો સૌથી ભયાનક માર સહન કર્યો હતો. આ વર્ષની શરૂઆતમાં જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે અચાનક ભીષણ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું, ત્યારે વૈશ્વિક તેલ બજાર સદંતર ખોરવાઈ ગયું હતું.
તે સમયે પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવોમાં એક જ ઝાટકે પ્રતિ લીટર ૫૫ રૂપિયા સુધીનો રેકોર્ડતોડ અને ઐતિહાસિક ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. એપ્રિલ મહિનાના એ ભારે ભાવવધારાના કારણે પાકિસ્તાનમાં ટ્રાન્સપોર્ટ કોસ્ટ વધી ગઈ હતી અને શાકભાજી, દૂધ તેમજ અનાજ જેવી જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ સામાન્ય માણસની પહોંચથી બિલકુલ બહાર નીકળી ગઈ હતી.
પાકિસ્તાનમાં હવે દર અઠવાડિયે પેટ્રોલ-ડીઝલના રેટની સમીક્ષા
વર્તમાન વર્ષના ફેબ્રુઆરી મહિનામાં જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સૈન્ય સંઘર્ષ શરૂ થયો, ત્યારથી પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ વધુ નાજુક બની ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારની દરરોજ બદલાતી કિંમતોના કારણે પાકિસ્તાન સરકાર ભારે દેવા હેઠળ દબાઈ ગઈ છે. આ જ કારણે પાકિસ્તાન સરકારે એક નવો નિયમ બનાવ્યો છે, જેના અંતર્ગત હવે દેશમાં દર અઠવાડિયે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોની કાનૂની સમીક્ષા (Weekly Review) કરવામાં આવે છે.
પહેલાં આ સમીક્ષા દર ૧૫ દિવસે થતી હતી, પરંતુ હવે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાને કારણે દર શુક્રવારે પાકિસ્તાનમાં ઇંધણના ભાવોની નવી સમીક્ષા થાય છે. આ જ કારણ છે કે દર શુક્રવારે રાત્રે પાકિસ્તાનના બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ અથવા મોટો વિસ્ફોટ જોવા મળે છે, જેના લીધે ત્યાંના વેપારીઓ અને સામાન્ય નાગરિકો હંમેશાં ચિંતામાં રહે છે.
મિડલ ઈસ્ટ સંકટની ભારત પર અસર: ત્રણ વાર વધ્યા તેલના દામ
મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા આ ભયાનક ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) સંકટ અને તેલના કૂવાઓ પર મંડરાતા યુદ્ધના વાદળોથી ભારત દેશ પણ અછૂતો રહ્યો નથી. વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) મોંઘું થવાના કારણે ભારતની સરકારી તેલ કંપનીઓ પર પણ આર્થિક દબાણ ખૂબ વધી ગયું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશની જનતાને વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓને સમજીને ઉર્જાનો સયંમપૂર્વક ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરી હતી, જે બાદ ભારતમાં અત્યાર સુધીમાં ત્રણ વખત પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોમાં વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો છે.
આ ત્રણ વખતના ભાવવધારાને કારણે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ સરેરાશ ૫ રૂપિયા જેટલું મોંઘું થઈ ગયું છે. આ આર્થિક બોજ અહીં જ અટક્યો નથી, શનિવારે પણ દેશના કેટલાક રાજ્યો અને શહેરોમાં સ્થાનિક ટેક્સ અને વૈશ્વિક દબાણના કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવોમાં ફરીથી વધારો નોંધાયો હતો, જેના લીધે ભારતીય મધ્યમ વર્ગના બજેટ પર પણ હવે ધીમે-ધીમે અસર થવા લાગી છે. જો મિડલ ઈસ્ટનું આ યુદ્ધ જલ્દી શાંત નહીં થાય, તો આગામી દિવસોમાં ભારતીયોએ વધુ મોંઘવારીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
