વિદેશમાં ભણવા માટે લાખો-કરોડો રૂપિયા હોવા જરૂરી નથી, આ સ્માર્ટ ટિપ્સથી તમારો ખર્ચ થઈ જશે અડધો
આજના સમયમાં ગ્લોબલ એક્સપોઝર, શ્રેષ્ઠ કરિયર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનું શિક્ષણ મેળવવા માટે યુવાનોમાં વિદેશ જઈને અભ્યાસ કરવાનો (Study Abroad) ક્રેઝ ખૂબ જ ઝડપથી વધ્યો છે. દર વર્ષે લાખો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ આ સપનું સેવે છે, પરંતુ જેવી પૈસાની વાત આવે છે કે તરત જ મોટાભાગના લોકો પોતાના પગ પાછા ખેંચી લે છે. સામાન્ય રીતે એવું માની લેવામાં આવે છે કે વિદેશમાં ભણવું એ માત્ર અમીર પરિવારના બાળકોના જ વશની વાત છે અને આ માટે લાખો-કરોડો રૂપિયા હોવા જરૂરી છે.
પરંતુ હકીકત આનાથી તદ્દન અલગ છે. જો તમારી પાસે સાચી માહિતી, યોગ્ય દિશા અને એક મજબૂત પ્લાનિંગ હોય, તો તમે ખૂબ જ મર્યાદિત બજેટમાં પણ વિદેશમાંથી એક શાનદાર ડિગ્રી મેળવી શકો છો. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે મધ્યમ વર્ગના પરિવારના વિદ્યાર્થીઓ પણ કઈ સ્માર્ટ રીતો અપનાવીને ઓછા ખર્ચે વિદેશમાં ભણવાનું પોતાનું સપનું સાકાર કરી શકે છે.
૧. યોગ્ય અને બજેટ-ફ્રેન્ડલી દેશની પસંદગી સૌથી જરૂરી
વિદેશમાં તમારા અભ્યાસનો કુલ ખર્ચ સૌથી વધુ એ વાત પર આધાર રાખે છે કે તમે કયો દેશ પસંદ કર્યો છે. અવારનવાર વિદ્યાર્થીઓ રિસર્ચ કર્યા વિના અમેરિકા, બ્રિટન કે ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા મોંઘા દેશો પાછળ દોડે છે, જ્યાંની ફી અને રહેવાનો ખર્ચ આસમાનને આંબે છે. તેના બદલે તમારે એવા દેશોને તમારી લિસ્ટમાં સામેલ કરવા જોઈએ જ્યાં શિક્ષણની ગુણવત્તા ખૂબ જ ઊંચી હોય, પરંતુ ખર્ચ ઘણો ઓછો હોય.
-
જર્મની: જર્મની ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ વિકલ્પોમાંથી એક છે. અહીંની મોટાભાગની સરકારી યુનિવર્સિટીઓમાં ટ્યુશન ફી નહિવત (તદ્દન મફત અથવા નામ માત્રની એડમિનિસ્ટ્રેટિવ ફી) હોય છે, પછી ભલે તમે ગમે તે દેશના નાગરિક હોવ.
-
યુરોપિયન દેશો: પોલેન્ડ, હંગેરી, ફ્રાન્સ અને ઇટાલી જેવા દેશોમાં શિક્ષણની ફી ખૂબ ઓછી છે અને ત્યાં રહેવાનો ખર્ચ પણ બજેટમાં રહે છે.
-
એશિયન વિકલ્પો: જો તમે યુરોપ જવા ન માંગતા હોવ, તો મલેશિયા, તાઇવાન અને સિંગાપોર જેવા દેશોમાં પણ ઓછા બજેટમાં વિશ્વસ્તરીય શિક્ષણ અને સારા કરિયરના વિકલ્પો મળી રહે છે.
૨. સ્કોલરશિપ (Scholarship) ને બનાવો તમારું સૌથી મોટું હથિયાર
જો તમે વિદેશમાં ભણવાનો ખર્ચ ન્યૂનતમ કે શૂન્ય કરવા માંગો છો, તો સ્કોલરશિપ તમારા માટે સૌથી મોટો સહારો છે. દુનિયાભરની સરકારો અને યુનિવર્સિટીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને આકર્ષવા માટે વિવિધ પ્રકારની ફેલોશિપ અને સ્કોલરશિપ આપે છે.
-
ફુલ્લી-ફંડેડ સ્કોલરશિપ: કેટલીક સ્કોલરશિપ એવી હોય છે જે માત્ર તમારી કોલેજની પૂરેપૂરી ફી જ માફ નથી કરતી, પરંતુ તમારા રહેવા, ખાવા અને વિમાનની ટિકિટનો ખર્ચ પણ ઉઠાવે છે (જેમ કે યુકેની ચેવનિંગ કે અમેરિકાની ફુલબ્રાઈટ સ્કોલરશિપ).
-
યોગ્યતા અને પ્રોફાઇલ: સ્કોલરશિપ મેળવવા માટે તમારો એકેડેમિક રેકોર્ડ (સારા માર્ક્સ), મજબૂત પ્રોફાઇલ અને એક ઉત્તમ સ્ટેટમેન્ટ ઓફ પર્પઝ (SOP) હોવું જરૂરી છે. આની તૈયારી તમારે કોલેજ એડમિશનના ઓછામાં ઓછા એક વર્ષ પહેલાં શરૂ કરી દેવી જોઈએ.
૩. માત્ર નામ પાછળ ન દોડો, ઓછી ફી વાળી યુનિવર્સિટીઓ શોધો
૩. માત્ર નામ પાછળ ન દોડો, ઓછી ફી વાળી યુનિવર્સિટીઓ શોધોઘણી વખત વિદ્યાર્થીઓ માત્ર યુનિવર્સિટીનું મોટું રેન્કિંગ કે સોશિયલ મીડિયા પર તેનું નામ જોઈને અરજી કરી દે છે. મોટી અને પ્રખ્યાત પ્રાઇવેટ યુનિવર્સિટીઓની ફી ખૂબ જ વધારે હોય છે. આનાથી વિપરીત, ઘણી એવી સરકારી કે રીઝનેબલ યુનિવર્સિટીઓ હોય છે, જેમનું રેન્કિંગ પણ સારું હોય છે અને ત્યાંથી મળતી ડિગ્રીની વેલ્યુ પણ એટલી જ હોય છે, પરંતુ તેમની ફી ઘણી ઓછી હોય છે.
અરજી કરતાં પહેલાં ઓછામાં ઓછી ૫ થી ૬ યુનિવર્સિટીઓના ફી સ્ટ્રક્ચરની આપસમાં સરખામણી જરૂર કરો. કોર્સના સમયગાળા પર પણ ધ્યાન આપો; ઉદાહરણ તરીકે, ઘણા દેશોમાં માસ્ટર્સ ડિગ્રી બે વર્ષના બદલે એક વર્ષની હોય છે, જેનાથી તમારા એક વર્ષનો રહેવા-ખાવાનો ખર્ચ સીધો બચી જાય છે.
૪. પાર્ટ-ટાઇમ જોબ (Part-Time Job) નો વિકલ્પ પસંદ કરો
મોટાભાગના વિકસિત દેશો (જેમ કે કેનેડા, જર્મની, યુકે વગેરે) આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસની સાથે-સાથે અઠવાડિયામાં ૨૦ કલાક પાર્ટ-ટાઇમ કામ કરવાની કાયદાકીય મંજૂરી આપે છે.
-
ખર્ચનું જાતે મેનેજમેન્ટ: વિદ્યાર્થીઓ પોતાના અભ્યાસ પછીના ફ્રી સમયમાં કેફે, બુકસ્ટોર, યુનિવર્સિટી લાઇબ્રેરી, ડેટા એન્ટ્રી કે કેમ્પસની અંદર જ નાના-મોટા કામ કરીને દર મહિને એટલું કમાઈ લે છે કે તેમના રહેવા અને ખાવાનો રોજિંદો ખર્ચ (Living Expenses) આસાનીથી નીકળી જાય છે.
-
સંતુલન છે જરૂરી: જો કે, કામ કરતી વખતે એ હંમેશા યાદ રાખવું જોઈએ કે તમારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અભ્યાસ છે. કામ અને અભ્યાસ વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન જાળવવું અત્યંત જરૂરી છે જેથી તમારી ડિગ્રી પર કોઈ આંચ ન આવે.
૫. એજન્ટોના ભરોસે ન રહો, જાતે કરો પૂરેપૂરું રિસર્ચ
આજકાલ બજારમાં એવા ઘણા કન્સલ્ટન્ટ કે એજન્ટ છે જે વિદ્યાર્થીઓને વિદેશ મોકલવાના નામે મોટી રકમ વસૂલે છે. ઘણી વખત આ એજન્ટો પોતાના કમિશનના ચક્કરમાં વિદ્યાર્થીઓને એવી મોંઘી કોલેજો કે દેશોમાં મોકલી દે છે જે વિદ્યાર્થીના બજેટની બહાર હોય છે.
આજના ઇન્ટરનેટના યુગમાં દરેક નાની-મોટી માહિતી ઓનલાઇન ઉપલબ્ધ છે. તમે સીધા યુનિવર્સિટીની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જઈને ત્યાંની ફી, એલિજિબિલિટી અને સ્કોલરશિપની ડેડલાઇન ચેક કરી શકો છો. જાતે રિસર્ચ કરવાથી માત્ર તમારા હજારો રૂપિયા જ નહીં બચે, પરંતુ તમે કોઈ પણ પ્રકારની છેતરપિંડીનો ભોગ બનવાથી પણ બચી જશો.
સંક્ષેપમાં કહીએ તો, વિદેશમાં ભણવાનું સપનું હવે માત્ર પૈસાનું મોહતાજ નથી રહ્યું. આ માટે મોંઘી બેંકોમાંથી મોટી લોન લેવાની જરૂર નથી, પરંતુ જરૂર છે તો માત્ર એક સાચી રણનીતિની. યોગ્ય દેશની પસંદગી, સમયસર સ્કોલરશિપ માટે અરજી અને આત્મનિર્ભર બનવાનો જુસ્સો તમને ઓછા બજેટમાં પણ એક સફળ ગ્લોબલ કરિયર આપી શકે છે. તેથી બજેટની ચિંતા છોડીને આજથી જ તમારું રિસર્ચ અને સાચી દિશામાં તૈયારી શરૂ કરો.
