પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી કંપની કઈ છે અને તેનો માલિક કોણ? અંબાણી સાથે સરખામણી જાણો
દુનિયાભરમાં જ્યારે પણ સૌથી મોટી કંપનીઓ અને અબજોપતિઓની વાત આવે છે, ત્યારે ભારતનું નામ હંમેશા ટોચ પર રહે છે. મુકેશ અંબાણીની રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ માત્ર ભારત જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર એશિયાની દિગ્ગજ કંપનીઓમાં સ્થાન ધરાવે છે. શેરબજારમાં માર્કેટ કેપિટલના મામલે રિલાયન્સ સતત ભારતની નંબર-1 કંપની બની રહી છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આપણા પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી કંપની કઈ છે અને તેનું સંચાલન કોણ કરે છે? ચાલો આજે આ વિષયને વિગતે સમજીએ અને બંને દેશોની ટોચની કંપનીઓ વચ્ચેનો તફાવત જાણીએ.
પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી કંપની: ઓઈલ એન્ડ ગેસ ડેવલપમેન્ટ કંપની (OGDC)
પાકિસ્તાનના શેરબજાર (Pakistan Stock Exchange) પર નજર કરીએ તો, માર્કેટ કેપિટલના મામલે ‘ઓઈલ એન્ડ ગેસ ડેવલપમેન્ટ કંપની’ (OGDC) પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી કંપની ગણાય છે. આ કંપનીનું કદ પાકિસ્તાની અર્થતંત્રમાં ખૂબ જ મહત્વનું છે. જો આપણે આ કંપનીના માર્કેટ કેપિટલની વાત કરીએ, તો તે આશરે 506 કરોડ ડોલર એટલે કે ભારતીય રૂપિયામાં અંદાજે 47,887 કરોડ રૂપિયાની આસપાસ છે.
અહીં નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે જ્યાં રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝનું માર્કેટ કેપિટલ આશરે 18.01 લાખ કરોડ રૂપિયા છે, ત્યાં પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી કંપનીનું કદ આ આંકડા સામે ઘણું નાનું લાગે છે. આ તફાવત સ્પષ્ટ કરે છે કે બંને દેશોના કોર્પોરેટ સેક્ટરમાં કેટલો મોટો તફાવત છે.
શું કામ કરે છે OGDC?
ઓઈલ એન્ડ ગેસ ડેવલપમેન્ટ કંપની મુખ્યત્વે પાકિસ્તાનની સરકારી પેટ્રોલિયમ અને ઉર્જા ક્ષેત્રની કંપની છે. આ કંપનીનું કાર્યક્ષેત્ર ઘણું વિશાળ છે. તે ખાસ કરીને નીચે મુજબની કામગીરી કરે છે:
-
સંશોધન અને ડ્રિલિંગ: તે પાકિસ્તાનના વિવિધ વિસ્તારોમાં કચા તેલ અને કુદરતી ગેસની શોધખોળ અને ડ્રિલિંગનું કામ કરે છે.
-
ઉત્પાદન: કંપની લિક્વિફાઈડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG), સલ્ફર અને અન્ય ઉર્જા સંસાધનોનું ઉત્પાદન કરે છે.
-
સપ્લાય ચેઈન: આ સંસાધનો પાકિસ્તાનની સ્થાનિક વીજળી ઉત્પાદક કંપનીઓ, ફર્ટિલાઈઝર પ્લાન્ટ્સ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓને પૂરા પાડવામાં આવે છે, જે પાકિસ્તાનના ઉદ્યોગોને ચલાવવા માટે જીવાદોરી સમાન છે.
રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ પણ ઉર્જા અને પેટ્રોકેમિકલ્સના ક્ષેત્રમાં મહારત ધરાવે છે, પરંતુ રિલાયન્સનું સામ્રાજ્ય ટેલિકોમ, રિટેલ અને ડિજિટલ સેવાઓ જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં ફેલાયેલું છે, જ્યારે OGDC મુખ્યત્વે ઉર્જા ક્ષેત્ર પર જ કેન્દ્રિત છે.
કોણ છે માલિક? સરકારી વિરુદ્ધ ખાનગી મોડેલ
OGDC અને રિલાયન્સ વચ્ચેનો સૌથી મોટો તફાવત તેમની માલિકીમાં છે. ઓઈલ એન્ડ ગેસ ડેવલપમેન્ટ કંપની એક સંપૂર્ણપણે સરકારી કંપની છે. તેનો અર્થ એ કે તેનું સંચાલન અને માલિકી પાકિસ્તાન સરકાર પાસે છે. તેનાથી વિપરીત, રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ એક ખાનગી કંપની છે, જેના સ્થાપક ધીરુભાઈ અંબાણી હતા અને આજે તેનું નેતૃત્વ મુકેશ અંબાણી અને તેમનો પરિવાર કરે છે.
સરકારી કંપની હોવાને કારણે OGDC ના નિર્ણયોમાં સરકારનો હસ્તક્ષેપ વધુ હોય છે, જ્યારે રિલાયન્સ જેવા કોર્પોરેટ હાઉસ વ્યાપારી લાભ અને નવીનતા (Innovation) પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
ઇતિહાસ: શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
દરેક સફળ કંપની પાછળ એક લાંબો સંઘર્ષ હોય છે. OGDC ની સ્થાપના 4 એપ્રિલ 1961 ના રોજ કરવામાં આવી હતી. તે સમયે પાકિસ્તાન સરકારે સોવિયેત યુનિયન સાથે 30 મિલિયન ડોલરની લોન માટે કરાર કર્યો હતો. આ લોનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તેલ અને ગેસની શોધ માટે જરૂરી આધુનિક ઉપકરણો અને ટેકનિકલ સહાય મેળવવાનો હતો.
બીજી તરફ, રિલાયન્સની સફર તેના કરતા પણ પહેલા, 1958માં એક નાના ટેક્સટાઈલ વેપાર તરીકે શરૂ થઈ હતી. આજે રિલાયન્સ જે ઊંચાઈ પર છે, તે દાયકાઓની મહેનત અને વ્યૂહાત્મક વિકાસનું પરિણામ છે.
શેરબજાર અને લિસ્ટિંગ
બંને કંપનીઓ પોતાની મજબૂતી સાબિત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લિસ્ટ થયેલી છે. OGDC પાકિસ્તાન સ્ટોક એક્સચેન્જ અને લંડન સ્ટોક એક્સચેન્જ પર લિસ્ટ છે. રિલાયન્સ ભારતની મુખ્ય એક્સચેન્જ એટલે કે BSE અને NSE ઉપરાંત લંડન સ્ટોક એક્સચેન્જ પર પણ લિસ્ટ છે.
