કોઈ ગેરંટી વિના લોન જોઈએ છે? અસુરક્ષિત લોન લેતા પહેલાં આટલી બાબતો ચકાસવી કેમ છે ખૂબ જ જરૂરી?
જીવનના કોઈને કોઈ તબક્કે મકાન ખરીદવા, ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા, નવો વ્યવસાય શરૂ કરવા કે અણધારી તબીબી કટોકટીને પહોંચી વળવા માટે આપણને નાણાકીય સહાયની જરૂર પડે છે. આવા સમયે બેંક કે અન્ય ધિરાણ સંસ્થાઓ પાસેથી લોન લેવી એ સૌથી વ્યવહારુ માર્ગ છે. જો કે, જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ લોન લેવા માટે બજારમાં જાય છે, ત્યારે તેની સામે બે મુખ્ય વિકલ્પો આવે છે: સુરક્ષિત લોન (Secured Loan) અને અસુરક્ષિત લોન (Unsecured Loan).
ઘણા લોકો આ બંને વચ્ચેના મૂળભૂત તફાવતને સમજ્યા વિના જ નિર્ણય લઈ લે છે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં ભારે આર્થિક બોજ સહન કરવો પડે છે.
નાણાકીય બજારમાં ઉપલબ્ધ તમામ પ્રકારની લોનને મૂળભૂત રીતે બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે. આ બંને પ્રકારના ધિરાણની પોતાની આગવી શરતો, ફાયદા અને મર્યાદાઓ હોય છે. ગ્રાહકે પોતાની જરૂરિયાત અને ચુકવણીની ક્ષમતાના આધારે જ યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરવો જોઈએ.
સુરક્ષિત લોન (Secured Loan) એટલે શું?
સુરક્ષિત લોન એ એવી વ્યવસ્થા છે જેમાં લોન લેનાર વ્યક્તિએ બેંક પાસે પોતાની કોઈ કિંમતી સંપત્તિ અથવા મિલકત ગીરવે (Collateral) મૂકવી પડે છે. આ ગીરવે મૂકેલી સંપત્તિમાં ઘર, જમીન, વાહન, સોનું, ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) અથવા સરકારી બોન્ડ હોઈ શકે છે.
આ લોન આપતી વખતે બેંક સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત અનુભવે છે કારણ કે જો ઉધાર લેનાર વ્યક્તિ ભવિષ્યમાં કોઈ કારણસર લોન ચુકવવામાં અસમર્થ રહે અથવા ડિફોલ્ટ થાય, તો બેંક પાસે કાનૂની અધિકાર હોય છે કે તે ગીરવે મૂકેલી મિલકતને જપ્ત કરીને કે તેની હરાજી કરીને પોતાના નાણાં વસૂલ કરી શકે. હોમ લોન, કાર લોન અને લોન અગેઇન્સ્ટ પ્રોપર્ટી (LAP) આના મુખ્ય ઉદાહરણો છે.
અસુરક્ષિત લોન (Unsecured Loan) એટલે શું?
બીજી તરફ, અસુરક્ષિત લોન મેળવવા માટે ગ્રાહકે બેંક પાસે કોઈ પણ પ્રકારની મિલકત કે ગેરંટી ગીરવે મૂકવાની જરૂર હોતી નથી. બેંક આ લોન સંપૂર્ણપણે ગ્રાહકની શાખ પર આપે છે. આથી જ, આ લોન મંજૂર કરતી વખતે બેંકો મુખ્યત્વે ગ્રાહકની માસિક આવક, તેની નોકરીની સ્થિરતા, અગાઉનો નાણાકીય રેકોર્ડ અને સૌથી મહત્વનો તેનો ક્રેડિટ સ્કોર (CIBIL Score) બારીકાઈથી ચકાસે છે.
આમાં બેંક પાસે સીધી કોઈ સુરક્ષા હોતી નથી, તેથી જો ગ્રાહક લોન ન ભરે તો બેંક માટે નાણાં વસૂલવા મુશ્કેલ બને છે. આ ઊંચા જોખમને કારણે બેંકો આવી લોન પર વ્યાજનો દર ઘણો વધારે રાખે છે. પર્સનલ લોન, બિઝનેસ લોન અને ક્રેડિટ કાર્ડ પર મળતી લોન અસુરક્ષિત લોનની શ્રેણીમાં આવે છે.
તમારા માટે કયો વિકલ્પ ક્યારે યોગ્ય રહેશે?
બંને લોન વચ્ચેની પસંદગી સંપૂર્ણપણે તમારી તત્કાલીન જરૂરિયાત અને નાણાકીય પરિસ્થિતિ પર નિર્ભર કરે છે.
-
સુરક્ષિત લોન ક્યારે પસંદ કરવી: જો તમારે ખૂબ મોટી રકમની જરૂર હોય (જેમ કે મકાન ખરીદવા કે ફેક્ટરી સ્થાપવા માટે) અને તમારી પાસે ગીરવે મૂકવા માટે પૂરતી સંપત્તિ ઉપલબ્ધ હોય, તો સુરક્ષિત લોન શ્રેષ્ઠ છે. આમાં વ્યાજના દર નોંધપાત્ર રીતે ઓછા હોય છે અને લોન પરત કરવા માટે ૧૫ થી ૩૦ વર્ષ જેટલો લાંબો સમયગાળો મળી રહે છે, જેથી માસિક હપ્તો (EMI) નાનો બને છે.
-
અસુરક્ષિત લોન ક્યારે પસંદ કરવી: જો તમારે લગ્ન, ઘરનું નાનું સમારકામ, પ્રવાસ કે તબીબી કટોકટી માટે ટૂંકા સમય માટે ઓછી રકમની જરૂર હોય અને તમે કોઈ મિલકત કાનૂની દસ્તાવેજોના ચક્કરમાં ફસાવવા ન માંગતા હોવ, તો અસુરક્ષિત લોન ઉત્તમ છે. આ લોન ખૂબ જ ઝડપથી અને ઓછા કાગળિયા સાથે મંજૂર થઈ જાય છે, પરંતુ તેના માટે તમારો ક્રેડિટ સ્કોર મજબૂત હોવો અનિવાર્ય છે.
આખરી નિર્ણય લેતા પહેલાં ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો
કોઈપણ લોન માટેની અરજી પર સહી કરતાં પહેલાં તમારા માસિક બજેટનું સચોટ મૂલ્યાંકન કરો. જો તમે વ્યાજનો બોજ ઓછો કરવા ઈચ્છતા હોવ અને નિયમિત હપ્તા ભરવાનો પાકો ભરોસો હોય, તો સુરક્ષિત લોન ફાયદાકારક છે. પરંતુ યાદ રાખો કે તેમાં ચૂકવણીમાં નાની સરખી ખામી પણ તમને તમારી કિંમતી મિલકતથી હાથ ધોવા મજબૂર કરી શકે છે. જ્યારે અસુરક્ષિત લોનમાં મિલકત જપ્ત થવાનું જોખમ નથી, પણ જો હપ્તો ચૂકશે તો ક્રેડિટ સ્કોર ખરાબ થઈ જશે અને ભવિષ્યમાં ક્યારેય કોઈ બેંક ધિરાણ નહીં આપે. આથી, બંને પાસાં વિચારીને જ ડગલું ભરવું હિતાવહ છે.
