સંતાનો કે અન્યો પર નિર્ભર રહ્યા વિના જીવવું છે? તો ૨૦ કે ૩૦ વર્ષની ઉંમરથી જ શરૂ કરી દો આ ખાસ નાણાકીય આયોજન
માનવ જીવનની ઘટમાળમાં યુવાની અને નોકરીનો સમયગાળો જેટલો મહત્વનો છે, એટલો જ અગત્યનો તબક્કો નિવૃત્તિ (Retirement) પછીનો છે. સામાન્ય રીતે લોકો એવું માને છે કે માત્ર એક મોટું ભંડોળ કે બેંક બેલેન્સ ભેગું કરી લેવાથી નિવૃત્તિ સુરક્ષિત થઈ જાય છે, પરંતુ નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે આ એક અડધી અધૂરી સમજણ છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે નિવૃત્તિ માટે માત્ર પૈસા બચાવવા પૂરતા નથી; તે નાણાંનો ઉપયોગ કરીને નિવૃત્તિ પછી દર મહિને નિયમિત આવક એટલે કે પેન્શન (Pension) કેવી રીતે મેળવવું, તેનું ચોક્કસ આયોજન કરવું વધુ જરૂરી છે.
આજના આધુનિક સમયમાં લોકો પોતાના ભવિષ્ય પ્રત્યે વધુ જાગૃત બન્યા છે. નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા ઓફર કરવામાં આવતા વૈવિધ્યસભર રોકાણ વિકલ્પોને કારણે નિવૃત્તિની તૈયારીઓ પહેલા કરતાં ઘણી સુલભ બની છે. જો કે, સામાન્ય રીતે લોકો નિવૃત્તિ અને પેન્શન પ્લાનિંગને એક જ સિક્કાની બે બાજુ માની લે છે, પરંતુ વ્યવહારિક રીતે બંને વચ્ચે નોંધપાત્ર તફાવત છે જે સમજવો અત્યંત અનિવાર્ય છે.
નિવૃત્તિ અને પેન્શન વચ્ચેનો મૂળભૂત તફાવત
નિવૃત્તિ એ વ્યક્તિના જીવનનો એ વળાંક છે જે સક્રિય નોકરી, વ્યવસાય કે રોજગાર સમાપ્ત થયા પછી શરૂ થાય છે. આ એક એવી સ્થિતિ છે જ્યાં તમારી નિયમિત આવક બંધ થઈ જાય છે. બીજી તરફ, પેન્શન એ આ નિવૃત્તિના તબક્કા દરમિયાન વ્યક્તિને સન્માનપૂર્વક જીવવા માટે મળતી નિયમિત અને નિશ્ચિત માસિક આવક કે ચુકવણી છે.
નિવૃત્તિ આયોજન એ એક વ્યાપક વ્યૂહરચના છે, જેનો મુખ્ય હેતુ ૬૦ વર્ષની ઉંમર વટાવ્યા પછી નાણાકીય સ્વતંત્રતા જાળવી રાખવાનો છે. મોટાભાગના સમજદાર લોકો આ પ્રક્રિયા પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆતમાં એટલે કે ૨૦ કે ૩૦ વર્ષની ઉંમરે જ શરૂ કરી દે છે. જ્યારે પેન્શન આયોજન એ ચોક્કસપણે એવું ભંડોળ ઊભું કરવાની પ્રક્રિયા છે, જે નિવૃત્તિ પછી પણ દર મહિને તમારા ઘરખર્ચ માટે નિયમિત વેતનની જેમ પૈસાની આવક ચાલુ રાખે.
નિવૃત્તિની સ્માર્ટ તૈયારી માટેના શ્રેષ્ઠ વિકલ્પો
નિવૃત્તિનું આયોજન કરતી વખતે બે બાબતોનું સંતુલન રાખવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. એક તરફ રોજિંદી અને તાત્કાલિક જરૂરિયાતો માટે ખાતામાં પૂરતી તરલતા (કેશ લિક્વિડિટી) હોવી જોઈએ, તો બીજી તરફ વધતી જતી મોંઘવારી (ફુગાવો) સામે લડીને લાંબા ગાળે સંપત્તિનું નિર્માણ થાય તેવા રોકાણો હોવા જોઈએ.
-
સિસ્ટમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન (SWP): નિવૃત્ત લોકો માટે આ એક શ્રેષ્ઠ અને આધુનિક વિકલ્પ સાબિત થઈ રહ્યો છે. આ મ્યુચ્યુઅલ ફંડની એક એવી સુવિધા છે, જેમાં તમે એકસાથે રોકેલા નાણાંમાંથી દર મહિને એક નિશ્ચિત રકમ તમારા બેંક ખાતામાં જમા થતી રહે છે, જે આબેહૂબ પેન્શન જેવું જ કામ કરે છે.
-
પરંપરાગત બચત અને એફડી: રોજિંદા ખર્ચાઓ પૂરા કરવા અને મૂડીની સુરક્ષા માટે બચત ખાતા અને બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) આજે પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
-
ટૂંકા ગાળાના ડેટ ફંડ્સ: પોર્ટફોલિયોમાં વિવિધતા લાવવા માટે અને બેંક એફડી કરતાં થોડું ચડિયાતું વળતર મેળવવા માટે ટૂંકા ગાળાના ડેટ ફંડ્સ સારો વિકલ્પ છે, જેમાં જોખમનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય છે.
-
ઇક્વિટી લિંક્ડ સેવિંગ્સ સ્કીમ્સ (ELSS): લાંબા ગાળાના ભંડોળ નિર્માણ માટે અને ટેક્સ બચાવવા માટે વૃદ્ધિલક્ષી ઇક્વિટી રોકાણો વધુ યોગ્ય છે, જે મોંઘવારી દરને સરળતાથી મ્હાત આપી શકે છે.
હેલ્થકેર અને મેડિકલ ફંડિંગનું મહત્વ
નિવૃત્તિ આયોજનનો સૌથી મહત્વનો અને વારંવાર અવગણવામાં આવતો હિસ્સો આરોગ્ય સંભાળ છે. જેમ જેમ ઉંમર વધે છે, તેમ તેમ સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ અને હોસ્પિટલના ખર્ચાઓ આકાશે આંબવા લાગે છે. જો તમારી પાસે પૂરતું મેડિકલ બજેટ ન હોય, તો તમારી આખી જિંદગીની બચત સારવારમાં જ સાફ થઈ શકે છે. તેથી, નિવૃત્તિના આયોજનની સાથે એક અલગ હેલ્થ ફંડ સ્થાપિત કરવું અને વરિષ્ઠ નાગરિકો માટેનો યોગ્ય હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ (આરોગ્ય વીમો) ખરીદવો અત્યંત અનિવાર્ય છે, જેથી જીવનના ઉત્તરાર્ધમાં કોઈની પણ સામે હાથ ફેલાવવાનો વારો ન આવે.
