આત્મનિર્ભર ભારત: હવે વિદેશી ટેકનોલોજીની જરૂર નહીં! ભારત ફોર્જ લાવ્યું નૌસેના માટે ખાસ પાવર પ્લાન્ટ
ભારતના ઓટોમોબાઇલ અને ડિફેન્સ સેક્ટરમાં એક અગ્રણી નામ ધરાવતી કંપની ‘ભારત ફોર્જ’ માટે એક ખૂબ જ મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. કંપનીને તાજેતરમાં સંરક્ષણ મંત્રાલય તરફથી ₹425 કરોડનો વિશાળ ઓર્ડર મળ્યો છે. આ કરાર ભારતીય નૌસેના માટે અત્યંત મહત્વનો છે, કારણ કે તેના દ્વારા કોલકાતા-ક્લાસના યુદ્ધપોતો (Warships) પર વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે અત્યાધુનિક ગેસ ટર્બાઇન જનરેટર (GTG) પૂરા પાડવામાં આવશે. આ સમાચાર બાદ શેરબજારમાં પણ ભારત ફોર્જ તરફ રોકાણકારોની નજર ટકેલી છે.
શું છે આ નવો કરાર અને તેનું મહત્વ?
આ ઓર્ડર ડિફેન્સ એક્વિઝિશન પ્રોસીજર (DAP) 2020 ની ‘બાય (ઇન્ડિયન)’ કેટેગરી હેઠળ આપવામાં આવ્યો છે, જે ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના સપનાને સાકાર કરવામાં મદદરૂપ થશે. આ પ્રોજેક્ટ આગામી પાંચ વર્ષની સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આ કરાર હેઠળ જે 1.25 મેગાવોટ (MW) ક્ષમતાના નવા જનરેટર સપ્લાય કરવામાં આવશે, તે હાલમાં યુદ્ધપોતો પર કાર્યરત જૂની અને ઓછી ક્ષમતાવાળી સિસ્ટમ્સની જગ્યા લેશે.
ખાસ નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે, આ પ્રોજેક્ટ સાથે ભારત ફોર્જ હવે મરીન ગેસ ટર્બાઇન બિઝનેસમાં પણ સત્તાવાર રીતે પ્રવેશ કરી રહી છે. આ પ્રથમ વખત હશે જ્યારે ભારતીય નૌસેનાના જહાજો પર સંપૂર્ણપણે દેશી ટેકનોલોજીથી બનેલા ગેસ ટર્બાઇન આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સ ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવશે. આ સફળતા માત્ર કંપની માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતના સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્ર માટે પણ ગૌરવની વાત છે.
કારગિલ યુદ્ધના તે કપરા દિવસો અને ભારત ફોર્જની ભૂમિકા
ભારત ફોર્જ અને ભારતીય સેનાનો સંબંધ વર્ષો જૂનો અને ખૂબ જ ગહન છે. વર્ષ 1999માં જ્યારે કારગિલનું યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું હતું, ત્યારે દેશને અત્યંત કપરી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તે સમયે ભારતીય સેનાને તોપખાના માટે મોટા પાયે ગોળા-બારૂદની જરૂર હતી. ભારત ફોર્જ, જે બાબા કલ્યાણી ગ્રુપની કંપની છે, તેણે તે કટોકટીના સમયે દેશને મદદ કરવા માટે આગળ આવી હતી.
ખૂબ જ ઓછા સમયમાં, કંપનીએ પોતાની ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારીને ભારતીય સેનાને 1,00,000 થી વધુ 155mm ના ખાલી ગોળા (Shells) બનાવીને આપ્યા હતા. આ ગોળાઓને બાદમાં ઓર્ડિનન્સ ફેક્ટરીઓ દ્વારા બારૂદથી ભરીને સીધા કારગિલના મોરચે મોકલવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનાએ જ બાબા કલ્યાણીને અહેસાસ કરાવ્યો હતો કે ભારતનું સૈન્ય સામર્થ્ય બીજા દેશો પર નિર્ભર હોવું તે કેટલું જોખમી છે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ: સ્વદેશી શસ્ત્રોનું નિર્માણ
કારગિલ યુદ્ધના અનુભવોમાંથી શીખીને બાબા કલ્યાણીએ સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં મજબૂત રીતે પગપેસારો કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. આજે ભારત ફોર્જ માત્ર ઓટો પાર્ટ્સ બનાવતી કંપની નથી રહી, પરંતુ તે ભારતની સુરક્ષાનું એક મજબૂત સ્તંભ બની ચૂકી છે. કંપનીની પેટાકંપની ‘કલ્યાણી સ્ટ્રેટેજિક સિસ્ટમ્સ’ (KSSL) દ્વારા DRDO સાથે મળીને અનેક અત્યાધુનિક હથિયારો વિકસાવવામાં આવ્યા છે.
-
અદ્યતન તોપો: કંપની દ્વારા ‘એડવાન્સ્ડ ટોડ આર્ટિલરી ગન સિસ્ટમ’ (ATAGS) અને ‘ભારત-52’ જેવી આધુનિક સ્વદેશી તોપોનું નિર્માણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે દુનિયાભરમાં ચર્ચાનો વિષય છે.
-
વૈશ્વિક ભાગીદારી: તાજેતરમાં KSSL એ અમેરિકન કંપની AM જનરલ સાથે એક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી કરી છે. આ ભાગીદારીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આગામી પેઢીના ‘માઉન્ટેડ આર્ટિલરી ગન પ્લેટફોર્મ’ને વિકસિત કરવાનો છે, જે માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં પણ નિકાસ કરી શકાય તેવા લેવલનું હશે.
