વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ સ્થિર
વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો પર જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને ઈરાન કટોકટી અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ની આસપાસ વધી રહેલા સૈન્ય તણાવને કારણે કાચા તેલના પુરવઠામાં અવરોધ ઊભો થવાની આશંકા છે, જેના લીધે વૈશ્વિક સ્તરે ઇંધણના ભાવમાં સતત ઉતાર-ચઢાવ આવી રહ્યો છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વચ્ચે પણ ભારતીય ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આજે સ્થાનિક સ્તરે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ મોટો ફેરફાર ન કરીને ગ્રાહકોને સામાન્ય રાહત આપી છે. જો કે, દેશના જુદા જુદા રાજ્યોમાં સ્થાનિક ટેક્સ અને વેટ (VAT) ના કારણે કિંમતોમાં મોટો તફાવત છે, જ્યાં કેટલીક જગ્યાએ પેટ્રોલનો ભાવ ૧૧૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટરની ઐતિહાસિક સપાટીને વટાવી ગયો છે.
મહાનગરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના આજના તાજા ભાવ
દેશની રાજધાની નવી દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલનો ભાવ ૧૦૨.૧૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર પર સ્થિર છે, જ્યારે વાહનો ચલાવવા માટે અનિવાર્ય એવા ડીઝલનો ભાવ ૯૫.૨૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટર નોંધાયો છે. પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતામાં પેટ્રોલની કિંમત ૧૧૩.૪૭ રૂપિયા અને ડીઝલની કિંમત ૯૯.૮૨ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં પેટ્રોલ ૧૧૧.૨૧ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૭.૮૩ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. દક્ષિણ ભારતના શહેરોમાં પણ મોંઘવારીનો આકરો મિજાજ છે; ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ ૧૦૭.૭૬ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૫૫ રૂપિયા છે. સૌથી મોંઘું ઇંધણ હૈદરાબાદમાં જોવા મળી રહ્યું છે, જ્યાં પેટ્રોલનો ભાવ ૧૧.૭૩ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૧૦૩.૮૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર પર પહોંચી ગયો છે, જ્યારે આઈટી હબ ગણાતા બેંગલુરુમાં પેટ્રોલનો દર ૧૧૦.૯૩ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે.
ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ (EBP) અંગે મંત્રાલયની મહત્વની સ્પષ્ટતા
સોશિયલ મીડિયા પર છેલ્લા કેટલાક સમયથી પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ કરવાને કારણે વાહનોના એન્જિન ખરાબ થતા હોવાના દાવાઓ ખૂબ વાયરલ થઈ રહ્યા છે. આ ભ્રામક વાયરલ પોસ્ટ્સ પર ગંભીર નોંધ લેતા પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે ૨૩ જૂને એક સત્તાવાર પ્રેસ રિલીઝ જાહેર કરીને સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે. મંત્રાલયે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ભેળવવાની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે વૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રમાણિત અને સુરક્ષિત છે. આ પ્રક્રિયાથી વાહનોના એન્જિન પર કોઈપણ પ્રકારની પ્રતિકૂળ કે નકારાત્મક અસર પડતી નથી.
સરકારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર ચાલી રહેલા આ અહેવાલોને તદ્દન પાયાવિહોણા અને સનસનાટીભર્યા ગણાવ્યા છે. સત્તાવાર નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, “કેટલાક અસામાજિક તત્વો અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ માત્ર વધુ વ્યુઝ અને લાઈક્સ મેળવવાની લાલચમાં જૂની અપ્રાસંગિક તસવીરો અને એડિટેડ વીડિયો ફરીથી શેર કરીને સામાન્ય જનતામાં બિનજરૂરી ચિંતા અને મૂંઝવણ પેદા કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.” સરકારે નાગરિકોને આવી કોઈ પણ અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવાની અપીલ કરી છે.
ઇથેનોલ મિશ્રણ કેમ દેશના અર્થતંત્ર અને પર્યાવરણ માટે ગેમચેન્જર છે?
જ્યારે દેશમાં પેટ્રોલના ભાવ સતત ૧૦૦ રૂપિયાની ઉપર ચાલી રહ્યા હોય, ત્યારે ઇથેનોલ મિશ્રણ પ્રોગ્રામ ભારત માટે આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ રહ્યો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ વિદેશથી આયાત કરે છે. પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધારવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી થતી મોંઘી આયાત પરની નિર્ભરતામાં મોટો ઘટાડો થશે, જે લાંબા ગાળે દેશમાં ઇંધણના ભાવોને સ્થિર રાખવામાં અને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરશે.
આ ઉપરાંત, ઇથેનોલ એક બાયો-ફ્યુઅલ (પર્યાવરણને અનુકૂળ બળતણ) હોવાથી, તેને ગેસોલિન સાથે મિશ્રિત કરવાથી વાહનોમાંથી નીકળતા હાનિકારક કાર્બન મોનોક્સાઇડ અને હાઇડ્રોકાર્બન ઉત્સર્જનમાં ભારે ઘટાડો થાય છે, જે ગ્રીનહાઉસ અસરોને રોકવામાં મદદરૂપ છે. સૌથી મોટો આર્થિક ફાયદો દેશના કૃષિ ક્ષેત્રને થાય છે. ઇથેનોલનું ઉત્પાદન મુખ્યત્વે શેરડીના રસ, મોલાસીસ અને બગડેલા અનાજમાંથી કરવામાં આવે છે. આનાથી દેશભરના લાખો ખેડૂતોને તેમના પાકનું મૂલ્યવર્ધન મળે છે અને તેમની આવકમાં સીધો વધારો થાય છે. આ તમામ સકારાત્મક પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે આગામી સમયમાં દેશભરમાં ૨૦% ઇથેનોલ મિશ્રણ (E20) નો મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવા માટે કમર કસી લીધી છે.
