CBDT ની નવી માર્ગદર્શિકાઃ રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ કે લિંક્ડ નંબર વગર પાસવર્ડ રીસેટ કરવાના બેસ્ટ ઓપ્શન્સ
દેશમાં નાણાકીય વર્ષ માટે આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે. લાખો કરદાતાઓએ સમયમર્યાદા પહેલા દંડથી બચવા માટે પોતાના રિટર્ન સબમિટ કરી દીધા છે. સામાન્ય રીતે, આવકવેરા વિભાગના અધિકૃત ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર લોગ ઇન કરવા માટે અથવા પાસવર્ડ બદલવા માટે ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબર પર વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) મોકલવામાં આવે છે. પરંતુ ઘણી વખત એવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય છે જ્યાં કરદાતાનો રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબર બંધ થઈ ગયો હોય, સિમ કાર્ડ ખોવાઈ ગયું હોય, અથવા તે નંબર કોઈ અન્ય વ્યક્તિને ફાળવી દેવામાં આવ્યો હોય. આવા સમયે ઓટીપી મેળવવો અશક્ય બની જાય છે અને કરદાતાઓ ચિંતામાં મુકાઈ જાય છે. જો કે, સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) એ આ સમસ્યાના કાયમી અને સુરક્ષિત ઉકેલો આપ્યા છે, જેનાથી તમે રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર વગર પણ પોર્ટલ એક્સેસ કરી શકો છો.
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) ના સત્તાવાર વિકલ્પો
આવકવેરા ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ માટે સીબીડીટી (CBDT) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા અધિકૃત યુઝર મેન્યુઅલ અનુસાર, જો કોઈ કરદાતા પાસે તેનો જૂનો રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર કે અન્ય સત્તાવાર લિંક્ડ નંબર ઉપલબ્ધ ન હોય, તો તેણે ગભરાવાની જરૂર નથી. વિભાગ કરદાતાના ખાતા પર સક્ષમ સુરક્ષા સેટિંગ્સના આધારે પાસવર્ડ રીસેટ કરવા માટે બહુવિધ પ્રમાણીકરણ (ઓથેન્ટિકેશન) પદ્ધતિઓ પ્રદાન કરે છે. જો પ્રાથમિક મોબાઈલ વેરિફિકેશન નિષ્ફળ જાય, તો બાકીના બે મુખ્ય અને સૌથી લોકપ્રિય વિકલ્પો ડિજિટલ સિગ્નેચર સર્ટિફિકેટ (DSC) અને નેટ બેંકિંગ છે.
પહેલો વિકલ્પ: ડિજિટલ સિગ્નેચર સર્ટિફિકેટ (DSC) નો ઉપયોગ
સીબીડીટીના નિયમો અનુસાર, જે કરદાતાઓ ઓટીપી-આધારિત વેરિફિકેશનનો ઉપયોગ કરી શકતા નથી, તેઓ માન્ય ડિજિટલ સિગ્નેચર સર્ટિફિકેટ (DSC) ની મદદથી પોતાનો પાસવર્ડ સરળતાથી રીસેટ કરી શકે છે. આ પ્રક્રિયા માટે એ જરૂરી નથી કે તમારી ડીએસસી ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર અગાઉથી નોંધાયેલી જ હોય, પરંતુ તે પ્રમાણપત્ર કરદાતાના પરમેનન્ટ એકાઉન્ટ નંબર (PAN) સાથે ચોક્કસ રીતે લિંક થયેલું હોવું જોઈએ.
આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવા માટે કરદાતા પાસે સક્રિય ડીએસસી હોવી જોઈએ અને તેમના કમ્પ્યુટર સિસ્ટમમાં ’emSigner’ યુટિલિટી સોફ્ટવેર ઇન્સ્ટોલ કરેલું હોવું જોઈએ. આ સોફ્ટવેર ઇલેક્ટ્રોનિક હસ્તાક્ષરને માન્ય રાખવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત, પાસવર્ડ રીસેટ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરતા પહેલાં એ ખાતરી કરી લેવી કે ડિજિટલ પ્રમાણપત્ર કોઈ માન્ય પ્રમાણિત અધિકારી દ્વારા જારી કરાયેલું અને ક્લાસ ૨ અથવા ક્લાસ ૩ ની શ્રેણીનું હોવું જોઈએ. પોર્ટલ પર જઈને ડીએસસી ઓપ્શન સિલેક્ટ કરીને નવી સિક્યુરિટી કી જનરેટ કરી શકાય છે.
બીજો વિકલ્પ: નેટ બેંકિંગ દ્વારા લોગ ઇન
જો તમારી પાસે ડીએસસી ઉપલબ્ધ ન હોય, તો નેટ બેંકિંગ એ બીજો સૌથી સરળ અને વ્યવહારુ વિકલ્પ સાબિત થાય છે. આ સુવિધાનો લાભ લેવા માટે તમારો પાન (PAN) નંબર જે-તે બેંક ખાતા સાથે લિંક હોવો અનિવાર્ય છે. આ સાથે જ, ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલની ‘ઈ-ફાઈલિંગ વોલ્ટ હાયર સિક્યુરિટી’ સેવા હેઠળ નેટ બેંકિંગ લોગિન વિકલ્પ સક્ષમ કરેલો હોવો જોઈએ.
આ પ્રક્રિયામાં કરદાતાએ સીધા આવકવેરાની વેબસાઈટ પર જવાની જરૂર નથી. સૌ પ્રથમ તેમણે પોતાની બેંકના અધિકૃત નેટ બેંકિંગ પોર્ટલ પર યુઝર આઈડી અને ટ્રાન્ઝેક્શન પાસવર્ડ વડે લોગ ઇન કરવાનું રહેશે. લોગ ઇન થયા પછી, બેંકિંગ ડેશબોર્ડ પર સામાન્ય રીતે ‘ટેક્સ સર્વિસીસ’ અથવા ‘ઈ-ફાઈલિંગ’ ની લિંક જોવા મળે છે. તેના પર ક્લિક કરવાથી બેંકનું પોર્ટલ કરદાતાને સુરક્ષિત રીતે આવકવેરાના ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર રીડાયરેક્ટ (મોકલી) કરી દે છે. એકવાર પોર્ટલની અંદર એન્ટ્રી મળી ગયા પછી, યુઝર્સ પ્રોફાઈલ સેટિંગ્સ ઓપ્શનમાં જઈને પોતાનો નવો પાસવર્ડ બનાવી શકે છે અને સાથે સાથે નવો ચાલુ મોબાઈલ નંબર પણ અપડેટ કરી શકે છે.
ત્રીજો અંતિમ વિકલ્પ: ઈમેઈલ દ્વારા સત્તાવાર વિનંતી
જો કોઈ કરદાતા પાસે ડિજિટલ સિગ્નેચર સર્ટિફિકેટ (DSC) પણ ન હોય અને તેઓ નેટ બેંકિંગનો ઉપયોગ પણ ન કરતા હોય, તો આવકવેરા વિભાગે તેમના માટે એક છેલ્લો રસ્તો ખુલ્લો રાખ્યો છે. આવા કિસ્સાઓમાં, કરદાતાઓ આવકવેરા વિભાગના સત્તાવાર ઈમેઈલ આઈડી ‘[email protected]’ પર ઈમેઈલ મોકલીને પાસવર્ડ રીસેટ કરવાની વિનંતી કરી શકે છે. આ ઈમેઈલ સાથે કરદાતાએ પોતાની ઓળખ સાબિત કરતા જરૂરી દસ્તાવેજો સ્કેન કરીને જોડવાના રહેશે. વિભાગ દ્વારા દસ્તાવેજોની ચકાસણી પૂર્ણ થયા બાદ પાસવર્ડ રીસેટ કરવાની લિંક અથવા પ્રક્રિયા ઈમેઈલ દ્વારા મોકલવામાં આવે છે. આ તમામ વિકલ્પો સુનિશ્ચિત કરે છે કે કોઈ પણ ગ્રાહક મોબાઈલ નંબર ન હોવાના કારણે રિટર્ન ભરવાથી વંચિત ન રહી જાય.
