બ્રિટનમાં ડેટા સેન્ટરોના નિર્માણનો અભાવ: શું દેશ એક મોટી આર્થિક તક ગુમાવી રહ્યો છે?
લંડનના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા ડૉકલેન્ડ્સ વિસ્તારની તસવીર હવે સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ચૂકી છે. એક સમયે અવગણનાનો ભોગ બનેલા આ વિસ્તારમાં હવે ટેક્નોલોજીની નવી ક્રાંતિ જોવા મળી રહી છે. અહીંની સાદી અને બારી વગરની ઈમારતોની અંદર હજારો કમ્પ્યુટર સર્વર્સ ગોઠવાયેલા છે, જે એર-કન્ડિશનિંગના ભારે અવાજ સાથે અવિરત કામ કરી રહ્યા છે. આ ડેટા સેન્ટર્સ વિશ્વના પ્રખ્યાત નાણાકીય કેન્દ્ર ‘કેનેરી વ્હાર્ફ’ (Canary Wharf) ની બિલકુલ નજીક જ બનાવવામાં આવ્યા છે. આટલી નદીકીના કારણે અહીંના ઈન્ટરનેટ સ્પીડ અતિશય ઝડપી છે, જે શેરબજાર અને ટ્રેડિંગ ક્ષેત્રે સોનાની ખાણ સમાન સાબિત થાય છે, કારણ કે આ જગતમાં એક મિલિસેકન્ડની ઝડપ પણ કરોડો રૂપિયા કમાવી કે ગુમાવી શકે છે.
હાઈ-ટેક સુરક્ષા અને ગુપ્તતાનો કિલ્લો
આ ડેટા સેન્ટર્સની અંદરનું જગત સામાન્ય દુનિયાથી બિલકુલ અલગ અને રહસ્યમય છે. આ સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરતી કંપનીઓ પોતાની માહિતી અત્યંત ગુપ્ત રાખે છે. લંડનના આ નવા ડેટા સેન્ટર ‘ટેલિહાઉસ સાઉથ’ (Telehouse South) માં પ્રવેશવું એ કોઈ જાસૂસી ફિલ્મના દ્રશ્ય જેવું લાગે છે. અહીં પ્રવેશવા માટે વ્યક્તિએ પાંચ અલગ-અલગ સુરક્ષા સ્તરોમાંથી પસાર થવું પડે છે. કેટલાક ગ્રાહકોની માંગ તો એટલી કડક હોય છે કે અંદર જવા માટે આઈરિસ સ્કૅન (આંખની કીકીનું સ્કેનિંગ) સહિત કુલ 12 અલગ-અલગ પ્રકારની સુરક્ષા તપાસમાંથી પસાર થવું પડે છે.
પરંતુ સવાલ એ ઊભો થાય છે કે આટલા અદભુત અને અત્યાધુનિક ડેટા સેન્ટર્સ હોવા છતાં, બ્રિટન આજે ડેટા સેન્ટરોના નિર્માણમાં પાછળ કેમ પડી રહ્યું છે? આધુનિક ડિજિટલ યુગમાં ડેટા સેન્ટર્સ એ કોઈપણ દેશના આર્થિક વિકાસનું હૃદય સમાન છે, અને જો બ્રિટન સમયસર આ ક્ષેત્રે ધ્યાન નહીં આપે, તો તે મોટી આર્થિક તક ગુમાવી શકે છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) યુગમાં ડેટા સેન્ટરોની અનિવાર્ય જરૂરિયાત
આજના સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ અને બિગ ડેટા એનાલિટિક્સનો વ્યાપ આખી દુનિયામાં ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. કોઈપણ AI મૉડેલને ટ્રેઈન કરવા માટે અથવા તો વૈશ્વિક સ્તરે ડેટા પ્રોસેસ કરવા માટે વિશાળ ક્ષમતાવાળા ડેટા સેન્ટર્સની જરૂર પડે છે. જે દેશ પાસે આ પ્રકારનું મજબૂત ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હશે, તે જ ભવિષ્યના ટેક્નોલોજી બજાર પર રાજ કરશે.
બ્રિટનમાં નાણાકીય અને બેંકિંગ ક્ષેત્રનો મજબૂત પાયો છે, અને લંડન વૈશ્વિક ફાઇનાન્સનું કેન્દ્ર છે. પરંતુ જ્યારે હાર્ડવેર અને ડેટા સ્ટોરેજ આધારિત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવાની વાત આવે છે, ત્યારે બ્રિટનની સરકાર અને વહીવટી તંત્ર મંદ ગતિએ કામ કરી રહ્યા છે. જમીનની અછત, કડક કાનૂની મંજૂરીઓ અને પાવર ગ્રીડની મર્યાદાઓને કારણે નવી કંપનીઓ માટે અહીં ડેટા સેન્ટર બનાવવા એ લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન બની ગયું છે.
બ્રિટિશ માર્ગમાં આવતા મોટા અવરોધો અને પડકારો
ડેટા સેન્ટર બનાવવા માટે માત્ર મોટી ઈમારત ઊભી કરી દેવી પૂરતી નથી હોતી. આ માટે બે મુખ્ય બાબતોની સૌથી વધુ આવશ્યકતા હોય છે: પુષ્કળ પ્રમાણમાં વીજળી અને અત્યાધુનિક કૂલિંગ સિસ્ટમ. કમ્પ્યુટર સર્વર્સ સતત ચાલવાથી ભારે ગરમી પેદા કરે છે, જેને ઠંડા રાખવા માટે લાખો લિટર પાણી કે અદભુત પાવર બેકઅપની જરૂર પડે છે.
બ્રિટનની પાવર ગ્રીડ હાલમાં એટલી સક્ષમ નથી કે તે એકસાથે ડેટા સેન્ટર્સની આશરે હાઇ-વોલ્ટેજ વીજળીની માંગને સરળતાથી પૂરી કરી શકે. નવી વીજળી લાઈનો મંજૂર થવામાં વર્ષો નીકળી જાય છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક સ્તરે પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ મેળવવી અને અવાજ તથા કાર્બન ઉત્સર્જન સંબંધિત નિયમોનું પાલન કરવું એ પણ રોકાણકારો માટે મોટો સિરદર્દ બની ગયું છે. પરિણામે, ઘણી મોટી ટેક્નોલોજી કંપનીઓ બ્રિટનને બદલે યુરોપના અન્ય દેશો અથવા આયર્લેન્ડ તરફ રૂખ કરી રહી છે.
આર્થિક નુકસાન અને વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં પાછળ રહેવાનો ખતરો
જો બ્રિટન સમયસર આ દિશામાં નક્કર પગલાં નહીં ભરે, તો દેશને મોટું આર્થિક નુકસાન વેઠવું પડી શકે છે. ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થામાં નોકરીઓની નવી તકો, ટેક્નોલોજીકલ રિસર્ચ અને વિદેશી રોકાણ સીધા જ ડેટા સેન્ટર જેવા આધારભૂત માળખા સાથે જોડાયેલા છે. જો બ્રિટિશ સરકાર આ પ્રોજેક્ટ્સને રેડ ટેપિઝમ (લાફ્તાશાહી) અને કાગળની કાર્યવાહીમાંથી મુક્ત નહીં કરાવે, તો દેશ આખી દુનિયાની રેસમાં ઘણો પાછળ રહી જશે.
અમેરિકા અને એશિયાના કેટલાક દેશો આ ક્ષેત્રે રેકોર્ડબ્રેક ગતિએ આગળ વધી રહ્યા છે. ચીન અને સિંગાપોર જેવા દેશોમાં સરકાર પોતે ટેક્નોલોજી કંપનીઓને સસ્તી વીજળી અને જમીન ઉપલબ્ધ કરાવી રહી છે જેથી ડેટા હબ ઝડપથી વિકસી શકે. તેની સરખામણીમાં બ્રિટનમાં માત્ર પરવાનગી મેળવવામાં જ મહિનાઓ અને વર્ષો બગડી જાય છે.
શું બ્રિટન પોતાની ભૂલ સુધારી શકશે?
બ્રિટન પાસે હજુ પણ સમય છે કે તે પોતાની નીતિઓમાં ફેરફાર કરે. દેશના અર્થશાસ્ત્રીઓ અને ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતો સરકારને સતત ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે ડેટા સેન્ટરના નિર્માણને રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતા તરીકે જાહેર કરવામાં આવે. જો નવી સરકારી યોજનાઓ હેઠળ પાવર ગ્રીડનું આધુનિકીકરણ કરવામાં આવે અને સિંગલ વિન્ડો સિસ્ટમ દ્વારા મંજૂરીઓ આપવામાં આવે, તો જ આ સ્થિતિ બદલાઈ શકે છે.
લંડનના ડૉકલેન્ડ્સમાં આવેલા આ નાના સર્વર રૂમ્સ માત્ર કોડ્સ કે ફાઇલો નથી સાચવી રહ્યા, પરંતુ તે આવનારા સમયના ડિજિટલ ભવિષ્યની રૂપરેખા તૈયાર કરી રહ્યા છે. બ્રિટને જો વૈશ્વિક મહાસત્તા તરીકે પોતાની નામના ટકાવી રાખવી હશે, તો તેણે આધુનિક ટેક્નોલોજીના આ પાયાના પથ્થર એટલે કે ડેટા સેન્ટરોના નિર્માણ માટે આવતી અડચણોને તાત્કાલિક દૂર કરવી પડશે, નહીંતર હાથમાં આવેલી આ મોટી સોનેરી તક હંમેશા માટે સરકી જશે.
