શું તમને ખબર છે? નોકરીની સાથે જ મળે છે ₹7 લાખનું ફ્રી ઇન્સ્યોરન્સ કવર, આ રીતે કરો ગણતરી!
નોકરી કરતા કર્મચારીઓ માટે ભવિષ્ય નિધિ એટલે કે EPF (Employees’ Provident Fund) માત્ર નિવૃત્તિ સમયની બચતનું સાધન નથી, પરંતુ તે કર્મચારી અને તેના પરિવારને સામાજિક તથા નાણાકીય સુરક્ષા પણ પૂરી પાડે છે. કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) હેઠળ આવતી જ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને લાભદાયી યોજના એટલે કર્મચારી ડિપોઝિટ લિંક્ડ ઇન્સ્યોરન્સ (EDLI) સ્કીમ. ઘણા કર્મચારીઓને એ વાતની જાણકારી હોતી નથી કે EPF ખાતું ધરાવતા દરેક કર્મચારીને કોઈ પણ વધારાના પ્રીમિયમ વગર કુદરતી કે અકસ્માતે સેવા દરમિયાન મૃત્યુના કિસ્સામાં રૂ. ૭ લાખ સુધીનું મફત જીવન વીમા કવચ મળે છે. ચાલો, આ યોજના વિશે, તેની ગણતરીની રીત અને તેના નિયમો વિશે વિગતવાર સમજીએ.
EDLI સ્કીમ શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
EDLI યોજના મુખ્યત્વે EPFO સભ્યોના પરિવારોને નાણાકીય સુરક્ષા આપવાના હેતુથી શરૂ કરવામાં આવી છે. જો કોઈ કર્મચારીનું તેની સક્રિય નોકરી (સેવા) દરમિયાન અકાળે અવસાન થાય છે, તો તેના દ્વારા નામાંકિત વ્યક્તિ (Nominee) અથવા કાયદેસરના વારસદારને આ યોજના હેઠળ વીમાની રકમ ચૂકવવામાં આવે છે.
આ યોજનાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે કર્મચારીએ આ વીમા કવર માટે પોતાના ખિસ્સામાંથી એક પણ રૂપિયો પ્રીમિયમ પેટે આપવો પડતો નથી.
એમ્પ્લોયર (માલિક)નું યોગદાન: કર્મચારીનો જે સંસ્થા કે કંપનીમાં રોજગાર હોય છે, તે એમ્પ્લોયર દ્વારા આ વીમા યોજના માટે જરૂરી પ્રીમિયમ નિયત મર્યાદા અનુસાર જમા કરાવવામાં આવે છે.
આપમેળે નોંધણી (Auto-enrollment): જેવો કોઈ કર્મચારી EPF યોજનામાં જોડાય છે, તે સાથે જ તે આપમેળે EDLI યોજના હેઠળ પણ આવરી લેવાય છે.
જોબ બદલતી વખતે પોર્ટેબિલિટી: જ્યારે કર્મચારી એક કંપની છોડીને બીજી કંપનીમાં જોડાય છે, ત્યારે તેનું EDLI વીમા કવર પણ તેની નવી નોકરી સાથે ચાલુ રહે છે, શરત માત્ર એટલી કે EPF મેમ્બરશિપ ચાલુ રહેવી જોઈએ.
EDLI હેઠળ ₹૭ લાખના મહત્તમ લાભની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે?
EDLI યોજના હેઠળ મળતી વીમાની રકમ કર્મચારીના મૃત્યુ પહેલાના છેલ્લા ૧૨ મહિનાના સરેરાશ માસિક પગાર (Average Monthly Salary) આધારિત હોય છે.
ગણતરી માટે ધ્યાનમાં લેવાના મુખ્ય નિયમો નીચે મુજબ છે:
૧. સેલરી કેપ (મહત્તમ વેતન મર્યાદા)
ગણતરીના હેતુ માટે કર્મચારીનો મહત્તમ માસિક પગાર ₹૧૫,૦૦૦ ગણવામાં આવે છે. જો કર્મચારીનો વાસ્તવિક પગાર ₹૧૫,૦૦૦ કરતાં વધુ હોય, તો પણ ગણતરી માટે તેને ₹૧૫,૦૦૦ જ ગણવામાં આવશે. આ પગારમાં મૂળ પગાર (Basic Pay) અને મોંઘવારી ભથ્થું (Dearness Allowance – DA) શામેલ થાય છે.
૨. ગણતરીનું ફોર્મ્યુલા
EDLI payout ગણવા માટેનું અધિકૃત સૂત્ર આ મુજબ છે:
લઘુત્તમ વીમા રકમ અને અન્ય મહત્વની શરતો
EDLI યોજના માત્ર મહત્તમ રકમ જ નહીં, પરંતુ કર્મચારીના કિસ્સામાં લઘુત્તમ ચૂકવણીની પણ ખાતરી આપે છે.
લઘુત્તમ આશ્વાસન (Minimum Assurance): જો કર્મચારીએ મૃત્યુ પહેલાં ઓછામાં ઓછી ૧૨ મહિનાની સતત સેવા પૂરી કરી હોય અને તે વધુ લાભ માટેની પાત્રતા ધરાવતો હોય, તો ગણતરી ગમે તેટલી થાય પરંતુ પરિવારને ઓછામાં ઓછા ₹૨ લાખનું વીમા કવર ચોક્કસપણે મળે છે.
૧ વર્ષથી ઓછી સેવા માટે: જો કોઈ EPF સભાનુ સતત ૧ વર્ષ (૧૨ મહિના)ની સેવા પૂર્ણ કર્યા પહેલાં જ અવસાન થાય છે, તો પણ યોજના હેઠળ લઘુત્તમ ₹૫૦,૦૦૦ ની ચૂકવણી કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
શરતો અને પાત્રતા (Eligibility Criteria)
EDLI યોજનાનો પૂરેપૂરો લાભ મેળવવા માટે કેટલીક મહત્વની શરતો પૂર્ણ થવી જરૂરી છે:
સતત ૧૨ મહિનાની સેવા: ₹૭ લાખ સુધીનો મહત્તમ લાભ મેળવવા માટે સૌથી મહત્વની શરત એ છે કે મૃતક કર્મચારીએ મૃત્યુની તારીખ પહેલાં ઓછામાં ઓછા ૧૨ મહિના સતત નોકરી કરી હોવી જોઈએ. જો આ ૧૨ મહિના દરમિયાન તેણે કંપની બદલી હોય પણ EPF ખાતું સતત ચાલુ રહ્યું હોય, તો પણ તે સતત સેવા ગણવામાં આવે છે.
સેવા દરમિયાન મૃત્યુ: વીમાનો દાવો ત્યારે જ કરી શકાય છે જ્યારે કર્મચારીનું મૃત્યુ તે નોકરીમાં ચાલુ (In-service) હોય ત્યારે થયું હોય.
ઈ-નોમિનેશન (E-Nomination): પરિવારને સરળતાથી અને વગર કોઈ વિલંબે આ રકમ મળી રહે તે માટે દરેક EPF સભ્યએ પોતાના ખાતામાં નોમિનેશન અપડેટ કરી રાખવું અત્યંત જરૂરી છે. જો નોમિનેશન ન હોય તો કાયદેસરના વારસદારોએ જરૂરી આધાર પુરાવા રજૂ કરવા પડે છે.
