જાણ કર્યા વિના કેમ ઘટી જાય છે ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટ? જાણી લો તેના મુખ્ય કારણો

ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરતા મોટાભાગના ગ્રાહકો સમય જતાં પોતાની ક્રેડિટ લિમિટમાં વધારો થવાની અપેક્ષા રાખતા હોય છે. પરંતુ ઘણી વખત એવું બને છે કે ગ્રાહકે કોઈ વિનંતી ન કરી હોય છતાં પણ બેંક અચાનક તેમની કાર્ડ લિમિટ ઘટાડી દે છે. આ નિર્ણય ગ્રાહકો માટે આશ્ચર્યજનક અને ચિંતાજનક હોય છે, અને લોકોને લાગે છે કે તેમનાથી કોઈ મોટી ભૂલ થઈ છે. જોકે, બેંક દ્વારા લિમિટ ઘટાડવા પાછળનું કારણ હંમેશા ગ્રાહકની ભૂલ જ હોય તેવું જરૂરી નથી.

ક્રેડિટ લિમિટ ઘટવાનું એક મુખ્ય કારણ કાર્ડનો ઓછો ઉપયોગ હોઈ શકે છે. જો તમે મહિનાઓ સુધી કાર્ડનો ઉપયોગ ન કરો અથવા માત્ર નાની-મોટી ખરીદી માટે જ ક્યારેક વાપરો, તો બેંક એવું માની લે છે કે ગ્રાહકને આટલી ઊંચી ક્રેડિટ મર્યાદાની જરૂર નથી. બેંકો અને ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરતી સંસ્થાઓ સમયાંતરે પોતાના તમામ ખાતાઓનું આંતરિક ઓડિટ કરે છે. આ સમીક્ષા દરમિયાન લાંબા સમયથી નિષ્ક્રિય પડલા કે ઓછો ઉપયોગ ધરાવતા કાર્ડ્સની લિમિટ સુરક્ષાના કારણોસર ઘટાડી દેવામાં આવે છે.

તમારા ક્રેડિટ બિલની ચુકવણી કરવાની શૈલી પણ લિમિટ પર સીધી અસર કરે છે. જો તમે સતત કેટલાક મહિનાઓ સુધી માત્ર ન્યૂનતમ ચુકવણી (Minimum Amount Due) કરો છો અથવા કાર્ડ પર મોટું દેવું બાકી રાખો છો, તો બેંક તમને ‘જોખમી ગ્રાહક’ (High-Risk Customer) ની શ્રેણીમાં મૂકી દે છે. પોતાના આર્થિક જોખમને નિયંત્રિત કરવા માટે બેંક કાર્ડની લિમિટ ઘટાડી દે છે.

આ ઉપરાંત, બેંક માત્ર ક્રેડિટ કાર્ડ જ નહીં પરંતુ તમારી સમગ્ર નાણાકીય પ્રોફાઇલ પર નજર રાખતી હોય છે. જો તમે અન્ય કોઈ પર્સનલ લોન લીધી હોય, હપ્તા ભરવામાં મોડું કર્યું હોય કે નવી ક્રેડિટ લાઈન ખુલ્લી કરી હોય, તો તેનાથી તમારો CIBIL સ્કોર ઘટે છે. સમયાંતરે બેંકો આવકનો પુરાવો પણ માંગતી હોય છે; જો ગ્રાહકની આવક ઘટી હોય કે તેમની લોન ચૂકવવાની ક્ષમતા નબળી પડી હોય તેમ જણાય, તો પણ લિમિટ કાપી લેવામાં આવે છે.

ઘણીવાર ગ્રાહકે તમામ બિલ સમયસર ચૂકવ્યા હોય છતાં પણ લિમિટ ઘટી જાય છે. બેંકો સમયાંતરે પોતાની ધિરાણ નીતિઓ અને રિસ્ક પ્રોફાઈલની સમીક્ષા કરે છે. આર્થિક મંદી અથવા ચોક્કસ ક્ષેત્રોમાં જોખમ વધવાના કારણે બેંક તમામ કે અમુક ગ્રાહકો માટે એકસાથે ક્રેડિટ લિમિટ ઘટાડવાનો નીતિગત નિર્ણય લઈ શકે છે.

લિમિટ ઘટવાથી ગ્રાહકના ક્રેડિટ સ્કોર પર ખરાબ અસર પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારો માસિક ખર્ચ ₹૩૫,૦૦૦ છે અને પહેલાં તમારી લિમિટ ₹૨,૦૦૦,૦૦૦ હતી, તો તમારો ‘ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો’ ઘણો નીચો હતો. પરંતુ જો બેંક આ લિમિટ ઘટાડીને ₹૭૦,૦૦૦ કરી દે, તો તમારો ખર્ચ સમાન રહેવા છતાં તમે તમારી કુલ મર્યાદાના ૫૦% જેટલો હિસ્સો વાપરી રહ્યા છો તેમ ગણાશે. આ રેશિયો ઊંચો જવાથી ક્રેડિટ સ્કોર ઝડપથી નીચે ગબડે છે.

જો તમારી ક્રેડિટ લિમિટ અચાનક ઘટી જાય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. સૌથી પહેલાં બેંકના કસ્ટમર કેરનો સંપર્ક કરો અને લિમિટ ઘટાડવાનું ચોક્કસ કારણ જાણો. જો તમારો ટ્રેક રેકોર્ડ સારો હોય અને આવક સ્થિર હોય, તો તમે તાજેતરના આવકના પુરાવા (Salary Slip કે ITR) રજૂ કરીને લિમિટ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે બેંકને વિનંતી કરી શકો છો.