નેપાળ અને તિબેટ સરહદે ગ્લેશિયર ફાટતાં વિનાશક પૂર: ૩૯૨ લોકોના કરુણ મોત, ૨૯૦ ભારતીયો સહિત ૧૪૦૦થી વધુ ગુમ; નવા કૃત્રિમ તળાવના ઓવરફ્લોથી ફરી ખતરો
નેપાળ અને તિબેટના સરહદી વિસ્તારોમાં કુદરતનો ભારે કોપ વરસ્યો છે. બુધવારે સવારે હિમાલયી ક્ષેત્રમાં હિમનદી (ગ્લેશિયર) ફાટવા અને ત્યારબાદ થયેલા ભયાનક હિમપ્રપાત (Avalanche) ના કારણે નદીઓમાં વિનાશક પૂર આવ્યું છે. પાણી, કાદવ અને વિપુલ પ્રમાણમાં કાટમાળ સાથે આવેલા આ પૂરના જોરદાર પ્રવાહે નેપાળના રાસુવા, નુવાકોટ, ચિતવાન અને ધાડિંગ સહિતના સરહદી વિસ્તારોમાં ભારે તબાહી મચાવી દીધી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, આ માનવસર્જિત અને કુદરતી આફતમાં મૃત્યુઆંક વધીને ૩૯૨ થયો છે, જ્યારે ૧,૪૬૮ લોકો હજુ પણ ગુમ છે. ગુમ થયેલા લોકોમાં ઓછામાં ઓછા ૨૯૦ ભારતીય નાગરિકોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેને પગલે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય અને સ્થાનિક તંત્ર એલર્ટ મોડ પર આવી ગયું છે.
સમગ્ર વસાહતો કાદવમાં દટાઈ, હાઈડ્રો પ્રોજેક્ટ્સ અને રસ્તાઓ ધ્વસ્ત
હિમપ્રપાતને કારણે ભોટે કોશી અને ત્રિશુલી નદીઓમાં જળસ્તર ભયજનક સપાટી વટાવી ગયું હતું. પાણીની સાથે આવેલો કાદવ અને પથ્થરોનો કાટમાળ નદી કિનારે આવેલા તમામ નાના-મોટા ગામડાં અને નગરો પર ફરી વળ્યો હતો. રાસુવા અને નુવાકોટ જિલ્લામાં આખી વસાહતો કાદવ નીચે દટાઈ ગઈ છે. પાણીના પ્રચંડ પ્રવાહમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ જળવિદ્યુત (Hydroelectric) પ્રોજેક્ટ્સ, રસ્તાઓ અને મુખ્ય પુલો સંપૂર્ણપણે ધોવાઈ ગયા છે.
વીજળી અને કમ્યુનિકેશન લાઈનો ઠપ થઈ જવાથી ડઝનબંધ ગામડાઓનો બાકીની દુનિયા સાથેનો સંપર્ક સાવ કપાઈ ગયો છે. પૂરના કારણે રહેણાંક ઘરો, સ્થાનિક બજારો અને સરકારી ઈમારતો કાટમાળના ઢગલામાં ફેરવાઈ ગઈ છે. સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવેલા ફોટા અને વીડિયો આ તબાહીની ભયાનકતા છતી કરે છે, જેમાં વિશાળ ઈમારતો ક્ષણભરમાં પૂરના પ્રવાહમાં તણાતી જોઈ શકાય છે.
બચાવ કામગીરીમાં મુશ્કેલીઓ અને સેનાનું અભિયાન
મુખ્ય રસ્તાઓ અને પુલો તૂટી જવાથી રાહત અને બચાવ ટીમો (NDRF અને નેપાળી સેના) માટે ફસાયેલા લોકો સુધી પહોંચવું અત્યંત મુશ્કેલ બની ગયું છે. નેપાળી સેના અને ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટની ટીમો હેલિકોપ્ટર અને બોટ દ્વારા લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જોકે, ખરાબ હવામાન અને કાદવના કારણે બચાવ કામગીરીમાં સતત અવરોધ આવી રહ્યો છે. કાટમાળ નીચે હજુ પણ સેંકડો લોકો દબાયેલા હોવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે, જેને કારણે મૃત્યુઆંક હજુ વધવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી રહી છે.
નવું અવરોધક તળાવ (Barrier Lake) તૂટવાનો મોટો ખતરો
વિનાશના આ ભયાનક માહોલ વચ્ચે નેપાળ પર ફરી એકવાર મોટા પૂરનો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. પૂરના કાટમાળ અને માટીના ભરાવાને કારણે નદીના વહેણમાં એક નવું અવરોધક તળાવ (Barrier Lake) રચાઈ ગયું છે. ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયે એક અતિ મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી જારી કરતા જણાવ્યું છે કે, આ કુદરતી રીતે બનેલું તળાવ ક્ષમતા કરતાં વધુ ભરાઈ ગયું છે અને ગમે ત્યારે ઓવરફ્લો થઈને ફાટી શકે છે.
જો આ તળાવ ફાટશે તો તળવાસના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ફરી એકવાર પાણી અને કાદવનું મોટું મોજું આવશે, જે બચાવ કામગીરીમાં જોડાયેલી ટીમો અને બચેલા સ્થાનિક લોકો માટે અત્યંત ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. ચીન અને નેપાળની સરકારો સંયુક્ત રીતે આ વિસ્તાર પર સેટેલાઇટ અને ડ્રોન દ્વારા નજર રાખી રહી છે અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાંથી લોકોને તાત્કાલિક ધોરણે સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસી જવા માટે ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
