નોકરી છોડ્યા પછી પેન્શન અને પીએફ ફંડ ઉપાડવા માટે કેટલો સમય રાહ જોવી પડે?
નોકરીયાત વર્ગ માટે એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ (EPF) એ માત્ર બચતનું સાધન નથી, પરંતુ વૃદ્ધાવસ્થા અને નાણાકીય કટોકટી સમયે સુરક્ષા આપતી એક મજબૂત ઢાલ છે. દર મહિને કર્મચારીના મૂળ પગારમાંથી કપાતી રકમ પીએફ ખાતામાં જમા થાય છે, જે નિવૃત્તિ સમયે કે જરૂરિયાત વખતે કામ આવે છે. જોકે, પીએફ ખાતામાંથી પૈસા ક્યારે, કેટલા અને કેટલી વાર ઉપાડી શકાય તે અંગે ઘણા કર્મચારીઓમાં મૂંઝવણ જોવા મળે છે. ખાસ કરીને એક વાર પૈસા ઉપાડ્યા પછી બીજી વાર અરજી ક્યારે કરી શકાય તે પ્રશ્ન અવારનવાર પૂછવામાં આવે છે.
એક મહિનામાં પીએફ ઉપાડવાના નિયમો અને સમયગાળો
એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (EPFO) ના નિયમો અનુસાર, કર્મચારીઓ પોતાની વિવિધ જરૂરિયાતો માટે પીએફ એડવાન્સ (મુકાદમ ઉપાડ) મેળવી શકે છે. જો તમે તમારા ચાલુ રોજગાર દરમિયાન એક વાર પીએફ ખાતામાંથી એડવાન્સ રકમ ઉપાડો છો, તો બીજી વાર નવી અરજી કરવા માટે ઓછામાં ઓછો એક મહિનાનો અંતરાલ (ગેપ) હોવો જરૂરી છે. આ ઉપરાંત, બીજી વારની અરજી માટેનું કારણ અલગ હોવું જોઈએ.
નોકરી છોડ્યા પછી પેન્શન (EPS) અને પૂરેપૂરું પીએફ ક્યારે મળે?
જો કોઈ કર્મચારી નોકરી છોડી દે છે, તો તે પોતાના પીએફ અને પેન્શન (EPS) ના નાણાં માટે દાવો કરી શકે છે. જો કર્મચારીની ઉંમર ૫૮ વર્ષથી ઓછી હોય અને તે નોકરી છોડે, તો પેન્શનની રકમ મેળવવા માટે ‘ફોર્મ ૧૦સી’ (Form 10C) ભરીને અરજી કરી શકાય છે.
પરંતુ, સમગ્ર પીએફ ફંડનો આખરી નિકાલ કરવા માટે કર્મચારી નોકરી છોડ્યા પછી સતત બે મહિના સુધી બેરોજગાર રહેવો ફરજિયાત છે. જો બે મહિનાની અંદર તે નવી નોકરી મેળવી લે છે, તો જુનું પીએફ ફંડ ઉપાડી શકાતું નથી પરંતુ તેને નવા એમ્પ્લોયર પાસે ટ્રાન્સફર કરાવવાનું રહે છે.
વિશેષ પ્રસંગો અને મેડિકલ ઇમરજન્સી માટે ઉપાડના નિયમો
પીએફ ખાતાધારક પોતાના અથવા પોતાના સંતાન, ભાઈ કે બહેનના લગ્ન માટે પીએફમાં જમા પોતાના હિસ્સાના ૫૦ ટકા સુધીની રકમ ઉપાડી શકે છે. જોકે આ માટે ઓછામાં ઓછી ૭ વર્ષની પીએફ સભ્યપદની સેવા પૂરી થયેલી હોવી જોઈએ. આ ઉપરાંત ઘર ખરીદવા, જમીન ખરીદવા, મકાન બાંધકામ અથવા હોમ લોનની ચુકવણી માટે પણ ચોક્કસ શરતોને આધીન અંશતઃ ઉપાડની મંજૂરી આપવામાં આવે છે.
જો પરિવારમાં કોઈ ગંભીર બીમારી આવે કે મેડિકલ ઇમરજન્સી સર્જાય, તો પીએફ ખાતામાંથી તરત જ ભંડોળ ઉપાડી શકાય છે. આ તબીબી કારણોસર કરવામાં આવતા ઉપાડ માટે નોકરીના કોઈ લઘુત્તમ સમયગાળાની મર્યાદા લાગુ પડતી નથી.
જરૂરી દસ્તાવેજો અને ટેક્સ સંબંધિત નિયમો
પીએફ ક્લેમ ઓનલાઇન કરવા માટે કર્મચારીનો Universal Account Number (UAN) એક્ટિવ હોવો અનિવાર્ય છે. આ સાથે EPFO રેકોર્ડમાં આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ (PAN) અને બેંક ખાતાની વિગતો અપડેટ હોવી જોઈએ અને KYC વેરિફાઇડ હોવું જોઈએ.
ટેક્સના નિયમોની વાત કરીએ તો, જો કોઈ કર્મચારી સતત ૫ વર્ષની સેવા પૂર્ણ કર્યા પહેલા પીએફમાંથી રકમ ઉપાડે છે, તો ચોક્કસ મર્યાદાથી વધુ રકમ પર ટીડીએસ (TDS) અને ઇન્કમ ટેક્સ લાગુ થઈ શકે છે. પરંતુ ૫ વર્ષની સતત સેવા પૂર્ણ થયા બાદ કરવામાં આવતો પીએફ ઉપાડ સંપૂર્ણપણે કરમુકત હોય છે.
એમ છતાં, EPFO સમયસર પોતાના નિયમોમાં સુધારા કરતું હોય છે, તેથી કોઈપણ દાવો રજૂ કરતા પહેલાં અધિકૃત પોર્ટલ પર નવીનતમ માહિતી ચકાસી લેવી હિતાવહ છે.
