ટ્રમ્પની વધુ એક મોટી ભૂલ: બ્રાઝિલની ચૂંટણીને ભારતની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી ગણાવી, પછી સુધારી પોસ્ટ
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફરી એક વખત પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટને લઈને ચર્ચામાં આવ્યા છે. આ વખતે તેમણે બ્રાઝિલમાં યોજાયેલી રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીને ભૂલથી ભારતની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી તરીકે રજૂ કરી દીધી. ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર અમેરિકાની ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને મતગણતરી અંગે સવાલો ઉઠાવતી પોસ્ટ કરી હતી. જોકે, પોસ્ટમાં ભારતનો ઉલ્લેખ કર્યા બાદ થોડા સમય પછી તેમણે પોતાની ભૂલ સુધારીને ભારતની જગ્યાએ બ્રાઝિલનું નામ લખ્યું હતું.
ટ્રમ્પની આ ભૂલ માત્ર દેશના નામ સુધી મર્યાદિત નહોતી. તેમની પોસ્ટમાં ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થા અંગે પણ એક એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો, જે ભારતની વાસ્તવિક રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી પ્રક્રિયા સાથે મેળ ખાતો નથી. આ કારણે સોશિયલ મીડિયા પર તેમની પોસ્ટને લઈને ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ હતી. ખાસ કરીને ભારતીય યુઝર્સે સવાલ ઉઠાવ્યો કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિએ ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થા અંગે લખતા પહેલાં તેની પ્રક્રિયા અંગે પૂરતી માહિતી મેળવી હતી કે નહીં.
ટ્રમ્પે પોસ્ટમાં શું લખ્યું હતું?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શરૂઆતમાં પોતાની પોસ્ટમાં ભારતના રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો કે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કામાં આશરે 12.5 કરોડ લોકોએ મતદાન કર્યું અને મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ થોડા જ સમયમાં પરિણામ પણ જાહેર થઈ ગયું.
ટ્રમ્પે આ ઉદાહરણ દ્વારા અમેરિકાની ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર નિશાન સાધવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે અમેરિકામાં મતદારોની સંખ્યા ઓછી હોવા છતાં મતગણતરી અને પરિણામ જાહેર કરવામાં ઘણો સમય લાગે છે. તેમણે ખાસ કરીને કેટલાક અમેરિકન શહેરો અને રાજ્યોનો ઉલ્લેખ કરીને ચૂંટણી પ્રક્રિયાને લઈને ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો પણ કર્યા.
પરંતુ અહીં જ મોટી ભૂલ થઈ. ટ્રમ્પ જે ચૂંટણીનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા હતા, તે ભારતની ચૂંટણી નહોતી, પરંતુ બ્રાઝિલમાં યોજાયેલી રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી હતી. બ્રાઝિલમાં 4 ઓક્ટોબરે રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કા માટે મતદાન થયું હતું અને ટ્રમ્પની પોસ્ટમાં દર્શાવવામાં આવેલા આંકડા પણ આ જ ચૂંટણી સાથે સંબંધિત હતા.
ફજીહત બાદ ટ્રમ્પે કરી પોસ્ટમાં સુધારણા
ટ્રમ્પની પોસ્ટ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા બાદ તેમની ભૂલ તરફ લોકોનું ધ્યાન ગયું. ત્યારબાદ તેમણે પોતાની પોસ્ટમાં ફેરફાર કર્યો અને ભારતની જગ્યાએ બ્રાઝિલનું નામ લખ્યું.
સુધારેલી પોસ્ટમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કામાં લગભગ 12.5 કરોડ લોકોએ મતદાન કર્યું હતું અને મતદાન પૂર્ણ થયાના થોડા સમય બાદ પરિણામ પણ સામે આવી ગયું હતું. ત્યારબાદ તેમણે અમેરિકાની ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે ફરી સવાલ ઉઠાવ્યા.
ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે ડેટ્રોઇટ, ફિલાડેલ્ફિયા, કેલિફોર્નિયા અને અમેરિકાના અન્ય શહેરો તથા રાજ્યોમાં મતદારોની સંખ્યા ઘણી ઓછી હોવા છતાં પરિણામ અથવા મતગણતરી માટે લાંબો સમય લાગે છે. તેમણે અમેરિકાની ચૂંટણી વ્યવસ્થાને લઈને ફરી એક વખત ‘કરપ્ટ’ શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો.
આ રીતે ટ્રમ્પે પોતાની મૂળ પોસ્ટમાં થયેલી ભૂલ તો સુધારી, પરંતુ અમેરિકાની ચૂંટણી વ્યવસ્થાને લઈને કરેલા રાજકીય દાવાઓ યથાવત રાખ્યા.
સૌથી મહત્વની વાત: ભારતમાં રાષ્ટ્રપતિની સીધી ચૂંટણી થતી નથી
ટ્રમ્પની પોસ્ટમાં ભારતનો ઉલ્લેખ થતાં ભારતીય સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સે એક મહત્વની બાબત તરફ ધ્યાન દોર્યું. ભારતમાં રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી સીધી જનતા દ્વારા મતદાન કરીને કરવામાં આવતી નથી.
ભારતના રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે એક ખાસ ચૂંટણી મંડળ હોય છે. તેમાં સંસદના ચૂંટાયેલા સભ્યો તેમજ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની વિધાનસભાના ચૂંટાયેલા સભ્યો સામેલ થાય છે. એટલે કે સામાન્ય લોકસભા અથવા વિધાનસભા ચૂંટણીની જેમ દેશના તમામ નાગરિકો સીધો રાષ્ટ્રપતિ માટે મત આપતા નથી.
આ જ કારણસર ટ્રમ્પની મૂળ પોસ્ટમાં ભારતના રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીનો ઉલ્લેખ ઘણા લોકો માટે આશ્ચર્યજનક બન્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા પર યુઝર્સે કહ્યું કે જો ભારતની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીનું ઉદાહરણ આપવું હોય તો પહેલા તેની ચૂંટણી પદ્ધતિ સમજવી જરૂરી છે.
કેટલાક યુઝર્સે તો મજાકિયા અંદાજમાં લખ્યું કે ટ્રમ્પે માત્ર બ્રાઝિલ અને ભારત વચ્ચે જ ગોટાળો કર્યો નથી, પરંતુ ભારતના રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી કેવી રીતે થાય છે તે અંગે પણ ગેરસમજ દર્શાવી છે.
હકીકતમાં બ્રાઝિલમાં શું થયું?
ટ્રમ્પની પોસ્ટમાં જે ચૂંટણીનો ઉલ્લેખ હતો, તે બ્રાઝિલની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી હતી. 4 ઓક્ટોબરે બ્રાઝિલમાં રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કા માટે મતદાન યોજાયું હતું.
આ ચૂંટણીમાં વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ લુઇઝ ઇનાસિયો લૂલા દા સિલ્વા અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જાયર બોલ્સોનારોના પુત્ર ફ્લાવિયો બોલ્સોનારો સૌથી વધુ મત મેળવનારા બે ઉમેદવાર રહ્યા હતા.
જાહેર થયેલા આંકડા પ્રમાણે ફ્લાવિયો બોલ્સોનારોને 47.03 ટકા અને લૂલાને 45.16 ટકા માન્ય મત મળ્યા હતા. બંનેમાંથી કોઈ ઉમેદવારને 50 ટકાથી વધુ માન્ય મત મળ્યા ન હોવાથી ચૂંટણીનો નિર્ણય પ્રથમ તબક્કામાં થયો નહોતો.
હવે બંને ઉમેદવારો વચ્ચે 25 ઓક્ટોબરે બીજા તબક્કાનું મતદાન થવાનું છે. આ તબક્કામાં જે ઉમેદવારને જરૂરી બહુમતી મળશે તે બ્રાઝિલના આગામી રાષ્ટ્રપતિ બનશે.
ટ્રમ્પની પોસ્ટમાં બ્રાઝિલનો ઉલ્લેખ કેમ મહત્વનો હતો?
ટ્રમ્પ જે મુદ્દો ઉઠાવવા માગતા હતા તેનો સંબંધ મુખ્યત્વે અમેરિકાની ચૂંટણી પ્રક્રિયા સાથે હતો. તેઓ અમેરિકામાં મતગણતરી પૂર્ણ થવામાં લાગતા સમયની તુલના અન્ય દેશોની ચૂંટણી સાથે કરી રહ્યા હતા.
પરંતુ કોઈ દેશની ચૂંટણી પ્રક્રિયાની સરખામણી કરતી વખતે માત્ર મતદાનની સંખ્યા અને પરિણામ જાહેર થવામાં લાગેલો સમય જોવો પૂરતો નથી. દરેક દેશની ચૂંટણી વ્યવસ્થા અલગ હોય છે. ક્યાંક ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગનો ઉપયોગ થાય છે, ક્યાંક કાગળના મતપત્રો હોય છે, તો ક્યાંક પરિણામની પ્રક્રિયામાં અલગ-અલગ સ્તરે ચકાસણી કરવામાં આવે છે.
ભારત, બ્રાઝિલ અને અમેરિકા—ત્રણેય દેશોની ચૂંટણી વ્યવસ્થા અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા અલગ છે. તેથી એક દેશના પરિણામ જાહેર થવામાં લાગેલા સમયને બીજા દેશ સાથે સીધી રીતે સરખાવવાથી સમગ્ર ચિત્ર સ્પષ્ટ થતું નથી.
ટ્રમ્પ અગાઉ પણ કરી ચૂક્યા છે આવી ભૂલો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આ ભૂલને લઈને ચર્ચા થવાનું એક કારણ એ પણ છે કે ભૂતકાળમાં પણ તેઓ ભૌગોલિક અને દેશોના નામને લઈને ભૂલો કરી ચૂક્યા છે.
આ વર્ષે જ જુલાઈમાં ટ્રમ્પે ઈરાનનો ઉલ્લેખ કરતી વખતે ‘ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ જાપાન’ શબ્દપ્રયોગ કર્યો હતો. આ નિવેદન પણ સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચાનો વિષય બન્યું હતું.
આ ઉપરાંત, જાન્યુઆરીમાં દાવોસમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન ટ્રમ્પે અનેક વખત ગ્રીનલેન્ડને આઇસલેન્ડ તરીકે સંબોધ્યું હતું. બંને સ્થળો અલગ છે, પરંતુ તેમના નિવેદન બાદ સોશિયલ મીડિયા પર લોકોનું ધ્યાન તરત જ આ ભૂલ તરફ ગયું હતું.
હવે બ્રાઝિલની ચૂંટણીને ભારતની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી તરીકે રજૂ કરવાની ભૂલ પણ આ જ યાદીમાં જોડાઈ ગઈ છે.
સોશિયલ મીડિયા પર યુઝર્સે કેવી પ્રતિક્રિયા આપી?
ટ્રમ્પની પોસ્ટ સામે આવ્યા બાદ સોશિયલ મીડિયા પર અનેક પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી. ભારતીય યુઝર્સે ખાસ કરીને ભારતની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીની પ્રક્રિયાને લઈને તેમની ભૂલ પર ધ્યાન દોર્યું.
કેટલાક લોકોએ કહ્યું કે ભારતના રાષ્ટ્રપતિને દેશની સામાન્ય જનતા સીધી રીતે ચૂંટતી નથી. અન્ય કેટલાક યુઝર્સે ટ્રમ્પ પર કટાક્ષ કરતા કહ્યું કે તેઓ બ્રાઝિલની ચૂંટણીને ભારતની ચૂંટણી સમજી બેઠા.
બીજી તરફ, કેટલાક લોકોએ એ વાત પર પણ ચર્ચા કરી કે ટ્રમ્પનો મુખ્ય મુદ્દો અમેરિકાની મતગણતરી પ્રક્રિયા અંગે હતો, પરંતુ ખોટા દેશનો ઉલ્લેખ થતાં તેમની વાતનો એક મોટો હિસ્સો ચર્ચામાંથી બહાર થઈ ગયો.
પોસ્ટમાં બાદમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં, સોશિયલ મીડિયા પર મૂળ પોસ્ટના સ્ક્રીનશોટ અને તેના વિશેની ચર્ચા ચાલુ રહી. એકવાર કોઈ જાહેર વ્યક્તિની પોસ્ટ વાયરલ થઈ જાય પછી તેને સુધારવી ઘણી વખત પૂરતી સાબિત થતી નથી.
ચૂંટણી અંગેની માહિતીમાં ચોકસાઈ કેમ જરૂરી?
રાષ્ટ્રપતિ અથવા સામાન્ય ચૂંટણી જેવી સંવેદનશીલ બાબતો અંગે કોઈપણ જાહેર નિવેદનમાં ચોકસાઈ ખૂબ મહત્વની હોય છે. ખાસ કરીને જ્યારે કોઈ દેશના ચૂંટણી મોડલને બીજા દેશની વ્યવસ્થા સાથે સરખાવવામાં આવી રહ્યું હોય ત્યારે નાની ભૂલ પણ મોટી ચર્ચા ઊભી કરી શકે છે.
ટ્રમ્પની આ ઘટનામાં પણ આવું જ થયું. જો તેઓ શરૂઆતથી બ્રાઝિલનું નામ લખતા તો તેમની પોસ્ટનો મુદ્દો અમેરિકાની ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેની ચર્ચા સુધી સીમિત રહી શક્યો હોત. પરંતુ બ્રાઝિલની જગ્યાએ ભારતનું નામ આવતાં ભારતમાં પણ આ મુદ્દો ચર્ચાનો વિષય બની ગયો.
ઉપરાંત, ભારતની રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી સીધી જનતા દ્વારા થતી નથી તે હકીકતને કારણે આ ભૂલ વધુ સ્પષ્ટ બની. પરિણામે ટ્રમ્પની પોસ્ટ માત્ર અમેરિકાની ચૂંટણી વ્યવસ્થાને લઈને કરવામાં આવેલા દાવાઓ માટે નહીં, પરંતુ ભારતના ચૂંટણી તંત્રને ખોટી રીતે રજૂ કરવા બદલ પણ ચર્ચામાં આવી.
એક ભૂલ અને અનેક સવાલો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બાદમાં પોતાની પોસ્ટમાં ભારતની જગ્યાએ બ્રાઝિલ લખીને ભૂલ સુધારી દીધી હતી. પરંતુ આ ઘટનાએ ફરી એક વખત બતાવ્યું કે સોશિયલ મીડિયા પર કોઈ પણ વાત પોસ્ટ કરતા પહેલાં તથ્યોની ચકાસણી કેટલી મહત્વની છે.
ખાસ કરીને વિશ્વના સૌથી મોટા લોકશાહી દેશોમાંની એક ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થા અને બ્રાઝિલ જેવી અલગ રાજકીય વ્યવસ્થા ધરાવતા દેશની ચૂંટણીને એકબીજાથી ગૂંચવવી સ્વાભાવિક રીતે ચર્ચા ઊભી કરે છે.
ટ્રમ્પની પોસ્ટનો મુખ્ય મુદ્દો અમેરિકાની ચૂંટણીમાં મતગણતરી અને પરિણામ જાહેર થવામાં લાગતા સમય અંગે હતો. પરંતુ દેશનું નામ ખોટું લખાતા ચર્ચાનો કેન્દ્ર જ બદલાઈ ગયો. હવે આ ઘટના ટ્રમ્પના એવા નિવેદનોની યાદીમાં સામેલ થઈ ગઈ છે જેમાં તેમણે કોઈ દેશ અથવા સ્થળનું નામ ખોટા સંદર્ભમાં લીધું હતું.
બ્રાઝિલની ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કા બાદ હવે આગામી તબક્કા પર સૌની નજર છે. બીજી તરફ ટ્રમ્પની સુધારેલી પોસ્ટે ભારત અને બ્રાઝિલ બંને દેશોની ચૂંટણી વ્યવસ્થાને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે. એક નાની ભૂલ કેવી રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બની શકે છે તેનું આ વધુ એક ઉદાહરણ છે.
