જમતી વખતે ફોન વાપર્યો તો ખેર નથી! રેસ્ટોરાંમાં મોબાઇલ જમા કરાવવાની અનોખી પહેલ, જાણીને ચોંકી જશો
આજના આધુનિક અને ડિજિટલ દોરમાં પરિવાર સાથે બહાર ખાવા જવું કે સમય વિતાવવો હવે ખૂબ જ સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. પરંતુ, આજના સમયની સૌથી મોટી કડવી વાસ્તવિકતા એ છે કે એક જ ટેબલ પર સાથે બેઠેલા લોકો પણ પરસ્પર વાતો કરવાના બદલે પોતાના મોબાઇલ ફોનની સ્ક્રીનમાં જ રચ્યાપચ્યા રહે છે. ખાસ કરીને નાના બાળકોને શાંત રાખવા માટે અથવા જમતી વખતે હેરાન ન કરે તે માટે માતા-પિતા તેમના હાથમાં સ્માર્ટફોન કે ટેબ્લેટ થમાવી દેતા હોય છે. આ જ આદતમાં બદલાવ લાવવા અને ડિજિટલ વ્યસનથી પરિવારને મુક્ત કરવા માટે ઇટલીના સાર્ડિનિયા (Sardinia) ટાપુ પર એક અત્યંત પ્રેરણાદાયી અને નવીન પહેલ શરૂ કરવામાં આવી છે.
શું છે Atavola senza schermi પહેલ?
ઇટલીના સાર્ડિનિયામાં શરૂ કરાયેલી આ ખાસ પહેલનું નામ A tavola senza schermi રાખવામાં આવ્યું છે, જેનો સરળ અર્થ ‘સ્ક્રીન વિના ભોજન કરવું’ (Eating without screens) થાય છે. બાળકોના અધિકારો માટે સક્રિયપણે કામ કરનારી સાર્ડિનિયાની અગ્રણી અધિકારી અન્ના કાઉ (Anna Cau) દ્વારા આ વિચારની કલ્પના કરવામાં આવી છે અને તેની સત્તાવાર શરૂઆત કરવામાં આવી છે.
પ્રાપ્ત અહેવાલો મુજબ, આ પ્રોજેક્ટના પ્રારંભિક ચરણમાં સાર્ડિનિયાના કુલ ૧૫ જેટલા નામાંકિત રેસ્ટોરાં જોડાયા છે. આ એક મહિનાનો એક ખાસ પાઇલટ પ્રોજેક્ટ (Pilot Project) છે, જેના દ્વારા રેસ્ટોરાંમાં આવતા પરિવારોને ભોજન દરમિયાન મોબાઇલ ફોન અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોથી સંપૂર્ણપણે દૂર રાખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ અસલી વ્યવસ્થા?
આ અનોખી વ્યવસ્થા હેઠળ, જે પણ પરિવાર આ રેસ્ટોરાંમાં ભોજન કરવા પહોંચે છે, તેમણે પોતાના મોબાઈલ ફોન જમા કરાવવા પડે છે. ફોન જમા કરાવ્યા બાદ રેસ્ટોરાં દ્વારા તે પરિવારને એક ખાસ ‘રીયૂનિયન કિટ’ (Reunion Kit) ભેટમાં આપવામાં આવે છે.
આ કિટ આપવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બાળકો અને માતા-પિતા વચ્ચેનો સંવાદ વધારવાનો અને ખાવા-પીવાના સમયને વધુ રસપ્રદ તેમજ આનંદદાયક બનાવવાનો છે. જ્યારે પરિવારના સભ્યો પાસે મોબાઈલ જેવી કોઈ ડિજિટલ અડચણ નથી હોતી, ત્યારે તેઓ એકબીજાની આંખોમાં જોઈને વાતો કરે છે અને દિવસભરની વાતો શેર કરે છે, જેનાથી પારિવારિક બંધન વધુ મજબૂત બને છે.
રમતગમત અને ડ્રોઇંગથી સજ્જ છે ખાસ ‘રીયૂનિયન કિટ’
આ વિશેષ કિટને ઇટલીના બાળ રોગ નિષ્ણાતો (Pediatricians) ના સંગઠન દ્વારા ખૂબ જ ઝીણવટપૂર્વક અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ સાથે તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ કિટમાં બાળકો માટે ખાસ ઇન્ટરેક્ટિવ ગેમ્સ, ડ્રોઇંગ અને કલરિંગ પ્રવૃત્તિઓ તેમજ ટેબલ પર બેસીને વાતચીત શરૂ કરવામાં મદદરૂપ બને તેવી રસપ્રદ સામગ્રીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
આ પ્રવૃત્તિઓના માધ્યમથી બાળકો ખૂબ જ સરળતાથી પોતાના આખા દિવસના અનુભવો, શાળાની વાતો અને ખુશીઓ પોતાના પરિવાર સાથે ખુલ્લા મનથી શેર કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, આ કિટમાં એક માહિતીસભર પુસ્તિકા (Information Booklet) પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે. જેમાં બાળકો દ્વારા જરૂર કરતાં વધુ ડિજિટલ સ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરવાથી થતા સંભવિત નુકસાન અને ઘરમાં સોશિયલ મીડિયા કે ફોનના ઉપયોગને વધુ સારી રીતે નિયંત્રિત કરવા માટેના ઉપયોગી સૂચનો આપવામાં આવ્યા છે. કિટમાં સામેલ રમતોને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે કે પરિવારના સભ્યો ભોજનની રાહ જોતી વખતે કે જમ્યા પછીના સમયમાં તેને સરળતાથી રમી શકે.
બાળકોની ડિજિટલ આદતોમાં બદલાવ લાવવાનો સામુહિક પ્રયાસ
આ પહેલ પાછળનો મુખ્ય હેતુ બાળકોમાં દિનપ્રતિદિન વધી રહેલા સ્ક્રીન ટાઈમ સામે જાગૃતિ લાવવાનો અને પરિવારો વચ્ચે ‘આમને-સામને’ થતી વાતચીતને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ અંગે વાત કરતાં અન્ના કાઉનું માનવું છે કે, બાળકોની ડિજિટલ આદતો સુધારવાની એકાકી જવાબદારી માત્ર માતા-પિતા પર જ ન છોડી દેવી જોઈએ. તેના બદલે આસપાસનું સામાજિક વાતાવરણ અને રેસ્ટોરાં જેવા જાહેર સ્થળો પણ એટલા જ સહયોગી બનવા જોઈએ.
સાર્ડિનિયાના રેસ્ટોરાં એસોસિએશન સાથે જોડાયેલા Emanuele Fronzia નો પણ આ જ સૂર છે. તેમનું સ્વીકારો છે કે આજના સમયમાં રેસ્ટોરાંમાં જમતી વખતે પણ લોકો ફોનમાં જ વ્યસ્ત રહે છે, જેના કારણે પારિવારિક વાર્તાલાપ લુપ્ત થતો જાય છે. બાળકો શાંત બેસે તે માટે તેમને મોબાઇલ પકડાવી દેવો એ કોઈ કાયમી ઉકેલ નથી. આ પહેલ પરિવારોને એકબીજા સાથે ગુણવત્તાસભર સમય (Quality Time) વિતાવવાનો એક ઉત્તમ વિકલ્પ પૂરો પાડે છે. જો આ પાઇલટ પ્રોજેક્ટ સફળ સાબિત થશે, તો ભવિષ્યમાં ઇટલીના અન્ય શહેરોમાં પણ આવા ‘સ્ક્રીન-ફ્રી’ રેસ્ટોરાંનો કોન્સેપ્ટ મોટા પાયે લાગુ કરવામાં આવી શકે છે.
