બાંગ્લાદેશમાં સર્જાયું ભયાનક ઈંધણ સંકટ, ભારતે ફ્રેન્ડશિપ પાઇપલાઇન દ્વારા મોકલ્યું 5000 ટન ડીઝલ
અંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને કૂટનીતિના ગલિયારામાંથી એક ખૂબ જ મોટી અને રસપ્રદ ખબર સામે આવી રહી છે. એક સમય ભારતને આંખો બતાવનાર અને ઉગ્ર તેવર અપનાવનાર બાંગ્લાદેશ હવે જમીની વાસ્તવિકતા સામે આવ્યા બાદ સંપૂર્ણપણે ટ્રેક પર ફરતું નજરે પડી રહ્યું છે. પૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીનાના સત્તા પરથી બેદખલ થયા બાદ અને દેશમાં રાજકીય ઉથલ-પાથલ પછીથી બાંગ્લાદેશની મુશ્કેલીઓ સતત વધતી જઈ રહી છે. તાજા હાલત એ છે કે ત્યાં બળતણની ભારે તંગી સર્જાઈ ગઈ છે, જેના કારણે બાંગ્લાદેશે પોતાની અકળામણ છોડીને ફરી એકવાર મદદ માટે ભારત સામે હાથ લાંબો કરવો પડ્યો છે. ભારતે પણ મોટા મનનો પરિચય આપીને પોતાના આ પાડોશી દેશને ત્વરિત રાહત પહોંચાડી છે. આવો વિગતવાર જાણીએ કે આખો મામલો શું છે અને કઈ રીતે બાંગ્લાદેશે ભારત પાસે ડીઝલનો મોટો જથ્થો માંગ્યો છે.
ભારત-બાંગ્લાદેશ ફ્રેન્ડશિપ પાઇપલાઇન દ્વારા શરૂ થઈ ડીઝલની સપ્લાય
પશ્ચિમ એશિયા (Middle East) માં ચાલી રહેલા ભયાનક ભૂ-રાજકીય તણાવ અને ગ્લોબલ માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં આવી રહેલા ભારે ચડાઉ-ઉતારના કારણે આખી દુનિયામાં ઈંધણની સપ્લાય પ્રભાવિત થઈ છે. તેની સૌથી માઠી અસર પાડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ પર પડી છે, જ્યાં ડીઝલ અને પેટ્રોલનું ભયાનક સંકટ ઊભું થઈ ગયું છે. હાલત એટલી બગડી ગઈ કે બાંગ્લાદેશે પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે ભારત પાસેથી તાત્કાલિક મદદની ગુહાર લગાવવી પડી.
બાંગ્લાદેશની અપીલ બાદ, ચર્ચિત ‘ભારત-બાંગ્લાદેશ ફ્રેન્ડશિપ પાઇપલાઇન’ (India-Bangladesh Friendship Pipeline) દ્વારા ભારતથી લગભગ 5,000 મેટ્રિક ટન ડીઝલનો મોટો જથ્થો બાંગ્લાદેશ મોકલવામાં આવી રહ્યો છે. બાંગ્લાદેશ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન (BPC) ના અધિકારીઓ પાસેથી મળેલી માહિતી મુજબ, આસામ સ્થિત નુમાલીગઢ રિફાઇનરી લિમિટેડથી ઈંધણની પમ્પિંગ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. આ ડીઝલ પાઇપલાઇનના રસ્તે ઝડપથી સફર ખેડીને બાંગ્લાદેશના દિનાજપુર જિલ્લામાં આવેલા પરબતીપુર ડિપો સુધી પહોંચી રહ્યું છે.
શું છે આ પાઇપલાઇનની વિશેષતા?
ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગનું આ એક શાનદાર ઉદાહરણ છે. આ ક્રોસ-બોર્ડર પાઇપલાઇન આશરે 131 કિલોમીટર લાંબી છે, જે ભારતના સિલીગુડી માર્કેટિંગ ટર્મિનલને ઉત્તર બાંગ્લાદેશના પરબતીપુર ડિપો સાથે પરસ્પર જોડે છે. આ આધુનિક પાઇપલાઇનને વર્ષ 2023 માં સત્તાવાર રીતે શરૂ કરવામાં આવી હતી, જેનો મુખ્ય હેતુ બંને દેશો વચ્ચે ઈંધણના પરિવહનને ઝડપી, સુરક્ષિત અને ખૂબ જ ઓછી કિંમતવાળું બનાવવાનો હતો.
આ પાઇપલાઇન ચાલુ થતા પહેલા રિફાઇનરીથી બાંગ્લાદેશ સુધી ડીઝલ પહોંચાડવા માટે લાંબુ અંતર કાપતા રેલ વેગનોનો ઉપયોગ કરવો પડતો હતો, જેમાં સમય અને નાણાં બંને વધારે ખર્ચ થતા હતા. BPC ના કોમર્સ અને ઓપરેશન્સના જનરલ મેનેજર મુહમ્મદ મોર્શેદ હુસૈન આઝાદે મીડિયાને જણાવ્યું કે આ પાઇપલાઇન દ્વારા દર કલાકે આશરે 113 મેટ્રિક ટન ડીઝલ પમ્પ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેનાથી ખૂબ જ ઓછા સમયમાં ઈંધણ સુરક્ષિત રીતે પોતાની મંઝિલ સુધી પહોંચી જાય છે.
લાંબા ગાળાના કરારનો શિપમેન્ટ ભાગ
બાંગ્લાદેશ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશનના ચેરમેન મુહમ્મદ રેઝાનુર રહેમાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વર્તમાન સમયમાં મોકલવામાં આવી રહ્યો આ ડીઝલનો જથ્થો બંને દેશો વચ્ચે અગાઉથી નક્કી થયેલા એક દીર્ઘકાલીન (Long-term) કરારનો જ એક હિસ્સો છે. આ કરાર અંતર્ગત ભારત પાઇપલાઇન દ્વારા બાંગ્લાદેશને દર વર્ષે લગભગ 1,80,000 મેટ્રિક ટન ડીઝલ સપ્લાય કરે છે.
પરંતુ વર્તમાન સંકટને જોતા આ સપ્લાય વધુ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. વૈશ્વિક તેલ બજારમાં સતત જારી અસ્થિરતા અને મુખ્ય દરિયાઈ વ્યાપારી માર્ગો પર વધતા તણાવના કારણે બાંગ્લાદેશમાં ઈંધણનો જથ્થો ઝડપથી ખતમ થઈ રહ્યો હતો. ભારત તરફથી મળી રહેલી આ સમયસરની મદદથી ઉત્તર બાંગ્લાદેશમાં વીજળી ઉત્પન્ન કરવા (Power Generation), ખેતીના કાર્યો (Agriculture) અને પરિવહન (Transport) માટે ઈંધણનો જરૂરી સ્ટોક જાળવી રાખવામાં ખૂબ મોટી મદદ મળી રહી છે.
વધારાના ડીઝલ માટે પણ આપવામાં આવ્યો છે પ્રસ્તાવ
ભારતની સમયસર મદદ મળવાથી રાહત અનુભવી રહેલું બાંગ્લાદેશ હવે પોતાની ઊર્જા સુરક્ષાને લઈને વધુ સતર્ક થઈ ગયું છે. વર્તમાન સંકટમાંથી બોધપાઠ લઈને બાંગ્લાદેશે આ જ ફ્રેન્ડશિપ પાઇપલાઇનના માધ્યમથી આગામી 4 મહિનામાં ભારત પાસેથી વધારાનું 50,000 મેટ્રિક ટન ડીઝલ આયાત કરવાનો એક નવો પ્રસ્તાવ પણ સોંપ્યો છે. હાલમાં ભારત સરકાર અને સંબંધિત અધિકારીઓ આ પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહ્યા છે.
આ આખી ઘટના ફરી એકવાર સાબિત કરે છે કે અંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણના દાવપેચ ગમે તે હોય, પરંતુ પાડોશી હોવાના નાતે અને કટોકટીની જરૂરિયાતોના સમયે ભારત હંમેશાથી દક્ષિણ એશિયામાં એક ભરોસાપાત્ર અને મજબૂત ‘સંકટમોચક’ની ભૂમિકા ભજવતું આવ્યું છે. બાંગ્લાદેશની આ સ્થિતિએ એ પણ બતાવી દીધું કે ઊર્જા અને પાયાની જરૂરિયાતોના મામલામાં પાડોશી દેશો માટે ભારત પરની નિર્ભરતા કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે.
