ટેક્સનું ગણિત અને બજેટની અપેક્ષા: LTCG ટેક્સમાં રાહત મળશે તો રોકાણકારોના ખિસ્સામાં કેટલા વધશે નાણાં?
બજેટ ૨૦૨૬ની તૈયારીઓ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે ત્યારે શેરબજારના રોકાણકારો અને નાણાકીય નિષ્ણાતોની નજર એક ખાસ ટેક્સ પર ટકેલી છે, જેનું નામ છે ‘લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ’ (LTCG). દર વર્ષે બજેટ પહેલા આ ટેક્સને હટાવવાની અથવા તેમાં રાહત આપવાની માંગ બુલંદ બને છે. રોકાણકારો માટે આ વિષય જેટલો મહત્વનો છે, તેટલો જ તે જટિલ પણ છે.
લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ (LTCG) શું છે?
જ્યારે તમે કોઈ મિલકત, શેર અથવા મ્યુચ્યુઅલ ફંડને અમુક ચોક્કસ સમયગાળા કરતા વધુ સમય સુધી તમારી પાસે રાખ્યા પછી નફા સાથે વેચો છો, ત્યારે તે નફા પર જે ટેક્સ લાગે છે તેને ‘લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ’ કહેવામાં આવે છે.
-
શેરબજાર અને ઇક્વિટી: જો તમે શેર અથવા ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડને ૧૨ મહિના (૧ વર્ષ) થી વધુ સમય માટે હોલ્ડ કરો અને પછી વેચો, તો તેના પર થતો નફો LTCG ગણાય છે. હાલમાં ૧.૨૫ લાખ રૂપિયાથી વધુના નફા પર ૧૨.૫% ના દરે LTCG ટેક્સ વસૂલવામાં આવે છે.
-
રિયલ એસ્ટેટ અને અન્ય મિલકત: ઘર કે જમીન જેવી અસ્કયામતો માટે આ સમયગાળો સામાન્ય રીતે ૨૪ મહિનાનો હોય છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, તમે કરેલા લાંબા ગાળાના રોકાણ પર સરકાર જે હિસ્સો ટેક્સ તરીકે લે છે તે જ LTCG છે.
બજેટ પહેલા આ ટેક્સ હટાવવાની માંગ કેમ થાય છે?
દરેક બજેટ પહેલા શેરબજારના સંગઠનો અને રોકાણકારો સરકાર પાસે આ ટેક્સ નાબૂદ કરવાની અપેક્ષા રાખે છે. આ માંગ પાછળના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
૧. લાંબા ગાળાના રોકાણને પ્રોત્સાહન: રોકાણકારોનું માનવું છે કે જો સરકાર LTCG ટેક્સ હટાવે અથવા ઘટાડે, તો લોકો બજારમાં લાંબા ગાળા માટે નાણાં રોકવા પ્રેરાશે. તેનાથી બજારમાં સ્થિરતા આવે છે અને કંપનીઓને મૂડી એકઠી કરવામાં સરળતા રહે છે.
૨. ડબલ ટેક્સેશનની દલીલ: ઘણા નિષ્ણાતો દલીલ કરે છે કે શેરબજારમાં રોકાણકારો પહેલેથી જ ‘સિક્યોરિટી ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ’ (STT) ચૂકવે છે. તેના પર ફરીથી LTCG ટેક્સ લેવો એ એક જ આવક પર બેવાર ટેક્સ લેવા જેવું છે, જે રોકાણકારોના મનોબળને તોડે છે.
૩. ફુગાવાની અસર (Inflation): લાંબા ગાળાના રોકાણમાં વર્ષો સુધી નાણાં રોકાયેલા રહે છે. આ સમય દરમિયાન ફુગાવાને કારણે નાણાંનું મૂલ્ય ઘટે છે. રોકાણકારો કહે છે કે જે નફો દેખાય છે તે વાસ્તવિક નથી હોતો કારણ કે તેમાં ફુગાવાનો સમાવેશ હોય છે, તેમ છતાં તેના પર ટેક્સ લેવો અન્યાયી છે. ઇન્ડેક્સેશનનો લાભ નાબૂદ થવાથી આ ચિંતા વધુ વધી છે.
૪. મધ્યમ વર્ગને રાહત: ભારતમાં હવે મધ્યમ વર્ગ મોટી સંખ્યામાં શેરબજાર અને SIP દ્વારા રોકાણ કરી રહ્યો છે. આ વર્ગ પોતાની નિવૃત્તિ કે બાળકોના શિક્ષણ માટે બચત કરે છે. LTCG ટેક્સ હટાવવાથી સામાન્ય રોકાણકારના હાથમાં વધુ નાણાં રહેશે.
સરકારનો પક્ષ: ટેક્સ કેમ ચાલુ રાખવો જરૂરી છે?
બીજી તરફ, સરકાર માટે LTCG ટેક્સ આવકનું મોટું સાધન છે. સરકારની દલીલ છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ શેરબજારમાંથી લાખો રૂપિયાનો નફો કમાતી હોય, તો તેણે રાષ્ટ્ર નિર્માણ માટે ટેક્સ ચૂકવવો જોઈએ. અગાઉ ૨૦૧૮ સુધી આ ટેક્સ માફ હતો, પરંતુ સરકારે રેવન્યુ વધારવા માટે તેને ફરીથી દાખલ કર્યો હતો. સરકાર માને છે કે ઇક્વિટીમાં ટેક્સ રેટ અન્ય એસેટ ક્લાસની સરખામણીમાં હજુ પણ ઓછા અને આકર્ષક છે.
બજેટ ૨૦૨૬ માં શું અપેક્ષા રાખી શકાય?
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ ના બજેટમાં એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે કે સરકાર LTCG ની મુક્તિ મર્યાદા (Exemption Limit) જે અત્યારે ૧.૨૫ લાખ છે તેને વધારીને ૨ લાખ કરી શકે છે. અથવા તો હોલ્ડિંગ પીરિયડમાં ફેરફાર કરીને રોકાણકારોને થોડી રાહત આપી શકે છે.
નિષ્કર્ષમાં, LTCG ટેક્સ એ બજારની ભાવનાઓ સાથે સીધો જોડાયેલો વિષય છે. જો સરકાર આ દિશામાં કોઈ સકારાત્મક જાહેરાત કરે છે, તો શેરબજારમાં મોટી તેજી જોવા મળી શકે છે. જોકે, રાજકોષીય ખાધને જોતા સરકાર આ ટેક્સ સંપૂર્ણપણે હટાવે તેવી શક્યતા ઓછી જણાય છે.
