શું તમે પણ ક્રેડિટ કાર્ડના દેવામાં ફસાયા છો? મિનિમમ ડ્યુની આ રમત તમારો સિબિલ સ્કોર બગાડી નાખશે
આજના આધુનિક યુગમાં ક્રેડિટ કાર્ડ આપણી જીવનશૈલીનો એક અભિન્ન હિસ્સો બની ગયું છે. મોંઘા ગેજેટ્સની ખરીદી હોય, ઓનલાઈન શોપિંગ હોય કે પછી ઘરના નાના-મોટા ખર્ચ, લોકો રોકડને બદલે કાર્ડ સ્વાઇપ કરવાનું વધુ પસંદ કરે છે. એટલું જ નહીં, કટોકટીના સમયે ઘણા લોકો ક્રેડિટ કાર્ડમાંથી રોકડ (Cash Withdrawal) પણ ઉપાડે છે. પરંતુ, જ્યારે મહિનાના અંતે બિલ ચૂકવવાનો સમય આવે છે, ત્યારે મોટાભાગના લોકો એક સામાન્ય ભૂલ કરે છે—તે છે માત્ર ‘મિનિમમ ડ્યુ’ (Minimum Due) રકમની ચુકવણી કરવી. આ આદત દેખાવમાં સરળ લાગે છે, પરંતુ તે તમારા ખિસ્સા અને તમારા સિબિલ (CIBIL) સ્કોર માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
ક્રેડિટ કાર્ડ ‘મિનિમમ ડ્યુ’ એટલે શું?
જ્યારે તમારું ક્રેડિટ કાર્ડ બિલ જનરેટ થાય છે, ત્યારે તેમાં બે રકમ લખેલી હોય છે: એક ‘ટોટલ આઉટસ્ટેન્ડિંગ અમાઉન્ટ’ (કુલ બાકી રકમ) અને બીજી ‘મિનિમમ ડ્યુ અમાઉન્ટ’ (ન્યૂનતમ બાકી રકમ). મિનિમમ ડ્યુ એ તમારા કુલ બિલનો એક નાનો ભાગ છે, જે સામાન્ય રીતે કુલ બાકી રકમના 5 ટકા જેટલો હોય છે.
બેંકો આ સુવિધા એટલા માટે આપે છે કે જો કોઈ કારણસર ગ્રાહક આખું બિલ ભરી શકે તેમ ન હોય, તો તે આ ન્યૂનતમ રકમ ભરીને પોતાને ‘ડિફોલ્ટર’ જાહેર થતા બચાવી શકે. આ રકમ ભરવાથી બેંક તમારા પર લેટ પેમેન્ટ ફી (Late Payment Fee) નથી લગાવતી, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તમારું બાકીનું દેવું માફ થઈ ગયું છે.
માત્ર મિનિમમ ડ્યુ ભરવાના છુપાયેલા ગેરફાયદા
ઘણા કાર્ડ ધારકોને એવું લાગે છે કે મિનિમમ ડ્યુ ભરી દીધું એટલે બધું બરાબર છે, પણ અસલમાં રમત અહીંથી જ શરૂ થાય છે.
-
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનો બોજ: તમે જે બાકીની 95 ટકા રકમ નથી ભરી, તેના પર બેંક તરત જ વ્યાજ વસૂલવાનું શરૂ કરી દે છે. ક્રેડિટ કાર્ડ પર વ્યાજ દર વાર્ષિક 36% થી 42% જેટલો ઊંચો હોય છે. આ વ્યાજ દૈનિક ધોરણે ગણાય છે, જે તમારા દેવાને પહાડ જેવું મોટું બનાવી શકે છે.
-
દેવાની જાળમાં ફસાવું: જો તમે દર મહિને માત્ર મિનિમમ ડ્યુ જ ભર્યા કરશો, તો તમારી બાકી રહેલી મુદ્દલ રકમ (Principal Amount) ઘટતા વર્ષો લાગી શકે છે. તમે માત્ર વ્યાજ જ ચૂકવતા રહી જશો અને અસલ રકમ વણસ્પર્શી રહેશે.
-
નવી ખરીદી પર વ્યાજ: એકવાર તમે મિનિમમ ડ્યુ ભરીને બાકી રકમ આગળ ખેંચો છો, ત્યારે તમે કાર્ડ દ્વારા કરવામાં આવતી નવી ખરીદી પર મળતો ‘ઈન્ટરેસ્ટ ફ્રી પિરિયડ’ (વ્યાજ મુક્ત સમયગાળો) ગુમાવો છો. એટલે કે, હવે તમે જે પણ નવી વસ્તુ ખરીદશો, તેના પર પહેલા દિવસથી જ વ્યાજ લાગવાનું શરૂ થઈ જશે.
સિબિલ (CIBIL) સ્કોર પર પડતો તગડો ફટકો
તમારો ક્રેડિટ સ્કોર અથવા સિબિલ સ્કોર એ તમારી આર્થિક વિશ્વસનીયતાનો અરીસો છે. જ્યારે તમે સતત મિનિમમ ડ્યુ ભરો છો, ત્યારે તેની અસર તમારા રિપોર્ટ પર નીચે મુજબ પડે છે:
-
ક્રેડિટ યુટિલાઈઝેશન રેશિયો (CUR) માં વધારો: જો તમે તમારા કાર્ડની લિમિટનો સતત વધુ ઉપયોગ કરો છો અને પૂરેપૂરું પેમેન્ટ નથી કરતા, તો તમારો CUR વધી જાય છે. આ દર્શાવે છે કે તમે નાણાકીય દબાણ હેઠળ છો અને તમારા પર દેવાનો બોજ વધુ છે.
-
નાણાકીય અનિયમિતતાના સંકેત: ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સીઓ આ આદતને નકારાત્મક ગણે છે. જો તમે લાંબા સમય સુધી આ રીતે ચાલ્યા કરો, તો તમારા સિબિલ સ્કોરમાં 50 થી 100 પોઈન્ટ્સ સુધીનો મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે.
-
લોન મળવામાં મુશ્કેલી: એકવાર સ્કોર બગડ્યા પછી, જ્યારે તમે હોમ લોન, કાર લોન કે પર્સનલ લોન માટે અરજી કરો છો, ત્યારે બેંકો તમારી અરજી ફગાવી શકે છે અથવા તમારી પાસેથી વધુ વ્યાજ વસૂલી શકે છે.
સારા સિબિલ સ્કોરનું મહત્વ
આજના સમયમાં 750 કે તેથી વધુનો સિબિલ સ્કોર આદર્શ માનવામાં આવે છે. એક સારો સ્કોર માત્ર લોન અપાવવામાં જ મદદ નથી કરતો, પરંતુ તેના અનેક ફાયદા છે:
-
ઝડપી લોન એપ્રુવલ: બેંકો સારા સ્કોર ધરાવતા ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપે છે.
-
ઓછા વ્યાજ દર: જો તમારો સ્કોર સારો હશે, તો તમે બેંક સાથે વ્યાજ દરમાં સોદાબાજી કરી શકો છો.
-
રોજગાર અને ભાડું: કેટલીક મોટી કંપનીઓ નોકરી આપતા પહેલા ઉમેદવારનો ક્રેડિટ રિપોર્ટ તપાસે છે. તેવી જ રીતે, મેટ્રો શહેરોમાં ઘર ભાડે લેતી વખતે પણ હવે સિબિલ સ્કોર જોવામાં આવે છે.
