સોનાના આસમાને પહોંચેલા ભાવ વચ્ચે ખુલી ગઈ નવી તક: 3 વર્ષમાં ખુલશે 1,000 નવી બ્રાન્ચ!
ભારતમાં સોનાના ભાવમાં સતત થઈ રહેલા વધારાની અસર હવે માત્ર જ્વેલરી શોરૂમ્સ કે લગ્નસરાની ખરીદી સુધી મર્યાદિત નથી રહી. સોનાના વધતા મૂલ્યનો સૌથી મોટો ફાયદો દેશના ગોલ્ડ લોન (Gold Loan) ક્ષેત્રને મળી રહ્યો છે. અત્યાર સુધી અમુક ચોક્કસ અને સ્પેશિયલાઇઝ્ડ કંપનીઓ પૂરતા સીમિત રહેલા આ બિઝનેસમાં હવે ભારતના મોટા કોર્પોરેટ ગૃહો ઝડપથી એન્ટ્રી કરી રહ્યા છે.
Tata Capital અને Godrej Capital બાદ હવે દેશના અગ્રણી ઉદ્યોગજૂથ Aditya Birla Capital એ પણ ગોલ્ડ લોન ક્ષેત્રે મોટું રોકાણ કરવાની જાહેરાત કરી છે. દેશના આટલા મોટા બિઝનેસ હાઉસિસ એકસાથે મેદાનમાં ઉતરતા આગામી દિવસોમાં આ સેક્ટરમાં તીવ્ર સ્પર્ધા જોવા મળશે અને ગ્રાહકોને વધુ સુવિધાઓ મળવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
₹૩.૩ લાખ કરોડને પાર પહોંચ્યું ગોલ્ડ લોન માર્કેટ
એક અહેવાલ મુજબ, મે ૨૦૨૬ સુધીમાં ભારતમાં સોનાના આભૂષણો ગીરો મૂકીને લેવામાં આવેલી લોનનો કુલ આંકડો અંદાજે ₹૩.૩ લાખ કરોડના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન જ ગોલ્ડ લોન બિઝનેસમાં આશરે ૫૦ ટકાનો જંગી ઉછાળો નોંધાયો હતો. આ ઝડપી ગ્રોથને કારણે ગોલ્ડ લોન હવે રીટેલ ધિરાણ ક્ષેત્રે સૌથી ઝડપથી વિકસતા ક્ષેત્રોમાં સ્થાન પામી ચૂક્યું છે.
નિયમનકારી મંજૂરીઓ અને રિઝર્વ બેન્ક (RBI) ની કડક દેખરેખ હોવા છતાં, નોન-બેન્કિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs) નો ગોલ્ડ લોન પોર્ટફોલિયો વાર્ષિક ધોરણે અંદાજે ૭૦ ટકાના દરે વધી રહ્યો છે, જે આ સેક્ટરની મજબૂત માંગ દર્શાવે છે.
ટાટા અને ગોડરેજે પસંદ કર્યો એક્વિઝિશનનો શોર્ટકટ
ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં ઝડપથી પગપેસારો કરવા માટે ટાટા અને ગોડરેજ ગ્રુપે પહેલાથી સ્થાપિત કંપનીઓને ખરીદવાનો (Acquisition) માર્ગ અપનાવ્યો છે:
Tata Capital: ટાટા કેપિટલે કેરળ સ્થિત જાણીતી ફાઇનાન્સ કંપની ‘Yogloans’ માં ૮૮.૬ ટકા હિસ્સેદારી ખરીદવા માટે કરાર કર્યા છે. યોગલોન્સ પાસે ૧૬૦થી વધુ બ્રાન્ચ, ૩૨,૦૦૦ જેટલા ગ્રાહકો અને ₹૭૦૦ કરોડથી વધુનું લોન બુક છે, જેનો સીધો ફાયદો ટાટાને મળશે.
Godrej Capital: ગોડરેજ કેપિટલે ‘કનકદુર્ગા ફાઇનાન્સ’ (Kanakadurga Finance) ના ગોલ્ડ લોન બિઝનેસનું સંપાદન કર્યું છે. આ ડીલથી ગોડરેજને ₹૨૮૦ કરોડનો પોર્ટફોલિયો, ૧૨,૦૦૦ ગ્રાહકો અને ૫૪ શાખાઓ તૈયાર મળી છે. ગોડરેજે વર્ષ ૨૦૩૧ સુધીમાં પોતાનું ગોલ્ડ લોન બુક ₹૫,૦૦૦ કરોડ સુધી પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.
બિરલા ગ્રુપનું મોટું પ્લાનિંગ: ૩ વર્ષમાં ૧,૦૦૦ નવી શાખાઓ ખુલશે
અન્ય કંપનીઓથી વિપરીત, આદિત્ય બિરલા કેપિટલે (Aditya Birla Capital) કોઈ કંપની ખરીદવાને બદલે શૂન્યથી પોતાનું આખું નેટવર્ક ઊભું કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
કંપની આગામી ૩ વર્ષમાં દેશભરમાં માત્ર ગોલ્ડ લોન માટે સમર્પિત હોય તેવી ૧,૦૦૦ નવી શાખાઓ ખોલવાની યોજના બનાવી રહી છે. માર્ચ ૨૦૨૭ સુધીમાં આવી ૨૦૦ થી ૩૦૦ શાખાઓ કાર્યરત થઈ જશે. કંપની શહેરી અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં ફિઝિકલ બ્રાન્ચની સાથે-સાથે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા પણ ગ્રાહકોને ઝડપી ધિરાણ પૂરું પાડશે.
મોંઘું સોનું અને સુરક્ષિત ધિરાણ: તેજી પાછળના મુખ્ય કારણો
ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં આવેલી આ અણધારી તેજી પાછળ બે મુખ્ય પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે:
૧. સોનાના વધતા ભાવ: સોનું મોંઘું થવાને કારણે ગ્રાહક એ જ જૂના દાગીના ગીરો મૂકીને હવે બેન્ક કે NBFC પાસેથી વધુ રકમની લોન મેળવી શકે છે. આનાથી ગ્રાહકની ધિરાણ ક્ષમતા વધે છે અને કંપનીઓનું લોન વોલ્યુમ પણ કુદરતી રીતે વધી જાય છે.
૨. સુરક્ષિત લોન (Secured Loan) નો ગ્રેઝ: પર્સનલ લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડ જેવી અનસિક્યોર્ડ લોન પર રિઝર્વ બેન્કે નિયમો કડક બનાવ્યા છે. આથી ફાઇનાન્સ કંપનીઓ હવે સુરક્ષિત ધિરાણ તરફ વળી રહી છે, જ્યાં જો ગ્રાહક લોન ન ભરે તો પણ ગીરો મુકેલું સોનું વેચીને નાણાં વસૂલ કરી શકાય છે.
ગ્રાહકો અને ફાઇનાન્સ કંપનીઓ માટે કેમ પસંદગીનો વિકલ્પ?
હોમ લોન કે પ્રોપર્ટી લોનની સરખામણીએ ગોલ્ડ લોનમાં લાંબી કાનૂની તપાસ કે જટિલ કાગળિયાની જરૂર પડતી નથી. સોનાની શુદ્ધતા ચકાસીને મિનિટોમાં રોકડ કે બેન્ક એકાઉન્ટમાં લોન મળી જાય છે. ઉપરાંત, આ લોનની મુદત સામાન્ય રીતે ટૂંકી હોવાથી કંપનીઓ માટે જોખમ ઘણું ઓછું રહે છે.
સૌથી રસપ્રદ બાબત એ છે કે હવે ગોલ્ડ લોન પ્રત્યે લોકોનો દ્રષ્ટિકોણ બદલાયો છે. એક સમયે માત્ર ગ્રામીણ વિસ્તારના લોકો કે આર્થિક મુશ્કેલીમાં મુકાયેલા નાના કારોબારીઓ જ સોનું ગીરો મૂકતા હતા. પરંતુ આજે મધ્યમ અને ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગના લોકો પણ બિઝનેસ વિસ્તારવા કે ઇમરજન્સી ફંડ માટે મોટી રકમની ગોલ્ડ લોન લેતા થયા છે.
ટાટા, ગોડરેજ અને બિરલા જેવા મોટા ઉદ્યોગસમૂહોનું આ ક્ષેત્રમાં આવવું એ સાબિત કરે છે કે ગોલ્ડ લોન હવે માત્ર સ્થાનિક મની લેન્ડર્સ કે સ્પેશિયલાઇઝ્ડ કંપનીઓ પૂરતો સીમિત કારોબાર નથી રહ્યો, પરંતુ તે ભારતીય રીટેલ ફાઇનાન્સ માર્કેટનું આગામી મોટું ગ્રોથ એન્જિન બની ચૂક્યું છે.
